مطالعات اجتماعی پنجم دبستان · آزمون جامع
آزمون جامع پایان سال مطالعات اجتماعی پنجم دبستان
این آزمون جامع، کل کتاب مطالعات اجتماعی پنجم دبستان را میسنجد: از ارتباط و احساسات و همدلی و گروه تا جمعیت و آب و صنعت و راهها، اداره شدن کشور، کشورهای همسایه، حرکتهای زمین، نواحی جهان، تاریخ مکه و مدینه و کربلا به روایت کتاب و ایرانیان مسلمان تا دورهٔ مغول و تیموریان (درس ۱ تا ۲۱)؛ از هر درس دستکم یک سؤال هست. درسهای تاریخ و دین همانطور که کتاب میگوید و بیداوری پرسیده شدهاند. اول خودت فکر کن و جواب بده و تا آخر سراغ پاسخها نرو؛ بعد توضیح هر سؤال و نمرهٔ هر درس را ببین. اگر معلمت بخشی از کتاب را از محدودهٔ امتحان حذف کرده، سؤالهای همان درسها را ملاک بگیر.
از این فصلها: فصل ۱، من با دیگران ارتباط برقرار میکنم؛ فصل ۲، احساسات ما؛ فصل ۳، همدلی با دیگران؛ فصل ۴، من عضو گروه هستم؛ فصل ۵، جمعیت ایران؛ فصل ۶، منابع آب ایران؛ فصل ۷، نواحی صنعتی مهم ایران؛ فصل ۸، راهها و حملونقل (۱)؛ فصل ۹، راهها و حملونقل (۲)؛ فصل ۱۰، کشور ما چگونه اداره میشود؟؛ فصل ۱۱، کشورهای همسایه؛ فصل ۱۲، حرکتهای زمین؛ فصل ۱۳، زندگی در نواحی مختلف جهان؛ فصل ۱۴، بازگشت از سفر حج؛ فصل ۱۵، مدینه، شهر پیامبر (ص)؛ فصل ۱۶، سفر به کربلا (۱)؛ فصل ۱۷، سفر به کربلا (۲)؛ فصل ۱۸، ایرانیان مسلمان حکومت تشکیل میدهند؛ فصل ۱۹، وزیران کاردان، شهرهای آباد؛ فصل ۲۰، کشورگشایان بیرحم؛ فصل ۲۱، بازسازی ویرانهها
آزمون جامع پایان سال
۴۰ سؤال از ۲۱ فصل، ۷۰ دقیقه.
سؤالها و پاسخنامه
اگر میخواهی آزمون را زماندار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤالها را با پاسخ و توضیح میبینی.
سؤالهای آزمون ۴۰ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱کدام جمله دربارهٔ گفتوگو درست است؟
فصل ۱: من با دیگران ارتباط برقرار میکنم
- فقط یک نفر همیشه گوینده است
- هر کس در گفتوگو هم میتواند گوینده باشد و هم شنونده (پاسخ درست)
- شنونده نباید هیچوقت حرف بزند
- گفتوگو فقط با کلمههای نوشته انجام میشود
در گفتوگو یک نفر حرف میزند و بعد نوبت دیگری میشود؛ پس هر کس هم گوینده است و هم شنونده.
سؤال ۲دوستت وقتی حرف میزنی مدام به ساعتش نگاه میکند. این چه نوع ارتباطی است؟
فصل ۱: من با دیگران ارتباط برقرار میکنم
- کلامی؛ او درس میخواند
- هیچ ارتباطی نیست
- غیرکلامی؛ شاید حوصله ندارد یا عجله دارد (پاسخ درست)
- کلامی؛ او دارد حرف میزند
نگاه کردن به ساعت پیامی بدون کلمه است. بهتر است با مهربانی بگوییم «اگر وقت نداری بعداً حرف میزنیم.»
سؤال ۳هنگام غمگین شدن چه کسانی میتوانند به ما کمک کنند؟
فصل ۲: احساسات ما
- فقط غریبهها
- هیچکس نمیتواند کمک کند
- فقط کسانی که به غم ما میخندند
- بزرگترها و دوستانی که به آنها اعتماد داریم (پاسخ درست)
غم احساسی طبیعی است و صحبت با بزرگترها و دوستان مورد اعتماد به برطرف شدنش کمک میکند.
سؤال ۴همسایهٔ پیر و بیمار نمیتواند برای خرید بیرون برود. کدام کار میتواند همدلی باشد؟
فصل ۳: همدلی با دیگران
- با اجازهٔ بزرگترها حالش را بپرسم و پیشنهاد کمک بدهم (پاسخ درست)
- از جلوی خانهاش بیتوجه رد شوم
- به او بگویم باید خودش برود
- بدون اجازه وارد خانهاش شوم
همدلی یعنی حال او را بفهمیم و کمک کنیم، ولی با اجازه و احترام؛ بدون اجازه وارد خانه نمیشویم.
سؤال ۵جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۴: من عضو گروه هستم
جمله با جای خالیهای پر شده:گروه یعنی چند نفر با فعالیت و هدف مشترک.
گروه از چند نفر ساخته میشود که فعالیت و هدف مشترک دارند؛ مثل چند همکلاسی که با هم یک پروژه انجام میدهند.
سؤال ۶شورای دانشآموزی چه کاری میکند؟
فصل ۴: من عضو گروه هستم
- بهجای مدیر درس میدهد
- نظر و نیاز دانشآموزان را به مسئولان مدرسه میرساند (پاسخ درست)
- امتحانهای مدرسه را میگیرد
- فقط جشن میگیرد
کتاب هدف شورا را آگاه شدن مسئولان مدرسه از نظر و نیاز دانشآموزان میداند؛ نمایندگان با رأی دانشآموزان انتخاب میشوند.
سؤال ۷جمعیت شهری از ۱۲۰٬۰۰۰ نفر در سال ۱۳۹۰ به ۱۵۰٬۰۰۰ نفر در سال ۱۴۰۰ رسید. چند نفر اضافه شد؟
فصل ۵: جمعیت ایران
پاسخ: 30000نفر
جمعیت امروز را از جمعیت قبل کم میکنیم: ۱۵۰٬۰۰۰ − ۱۲۰٬۰۰۰ = ۳۰٬۰۰۰ نفر.
سؤال ۸چرا کرانهٔ دریای خزر با وجود کوچک و باریک بودن، جمعیت زیادی دارد؟
فصل ۵: جمعیت ایران
- چون هیچ شهری ندارد
- چون بسیار گرم و بیآب است
- چون باران کافی و کشاورزی دارد (پاسخ درست)
- چون بیابان است
باران کافی و زمین کشاورزی مردم را به کرانهٔ خزر میکشاند؛ به همین دلیل با کوچک بودنش جمعیت زیادی دارد.
سؤال ۹جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۶: منابع آب ایران
جمله با جای خالیهای پر شده:رودی که فقط در بخشی از سال آب دارد، رود فصلی نام دارد.
رود فصلی در فصل گرم خشک میشود. رود دائمی همهٔ سال آب دارد.
سؤال ۱۰آبی که از زیر زمین خودبهخود بیرون میآید چه نام دارد؟
فصل ۶: منابع آب ایران
- چاه
- سد
- دهانه
- چشمه (پاسخ درست)
چشمه آب زیرزمینی است که خودش بیرون میآید. چاه گودالی است که برای رسیدن به آب میکنند و سد جلوی رود را میگیرد.
سؤال ۱۱«ماشینسازی» چه میسازد؟
فصل ۷: نواحی صنعتی مهم ایران
- ماشینآلات و ابزار مثل جرثقیل و کمباین که کارخانههای دیگر لازم دارند (پاسخ درست)
- فقط لباس و کفش
- نان و ماکارونی
- رنگ و چسب
ماشینسازی دیگ بخار، جرثقیل و دستگاههایی میسازد که کارخانههای دیگر نیاز دارند؛ پس از صنایع مادر است.
سؤال ۱۲کارخانهای روزی ۸۰۰ تن آهن میسازد. در ۵ روز چند تن آهن میسازد؟
فصل ۷: نواحی صنعتی مهم ایران
پاسخ: 4000تن
تولید یک روز را در تعداد روزها ضرب میکنیم: ۸۰۰ × ۵ = ۴۰۰۰ تن.
سؤال ۱۳کدام وسیلهها پیش از اختراع اتومبیل برای حمل بار به کار میرفتند؟
فصل ۸: راهها و حملونقل (۱)
- هواپیما و کشتی بخار
- شتر و گاری (پاسخ درست)
- مترو و اتوبوس
- کامیون و قطار
مردم پیش از اتومبیل بیشتر از اسب، شتر، الاغ و گاری استفاده میکردند. مترو، اتوبوس و هواپیما بعدها ساخته شدند.
سؤال ۱۴مسیری ۲۴۰ کیلومتر است. اگر با سرعت ثابت ۶۰ کیلومتر در ساعت برویم، چند ساعت طول میکشد؟
فصل ۸: راهها و حملونقل (۱)
پاسخ: 4ساعت
زمان برابر مسافت تقسیم بر سرعت است: ۲۴۰ ÷ ۶۰ = ۴ ساعت.
سؤال ۱۵«ناخدا» کیست؟
فصل ۹: راهها و حملونقل (۲)
- کسی که قطار را میراند
- کسی که هواپیما را هدایت میکند
- کسی که کشتی را هدایت میکند (پاسخ درست)
- کسی که کالا میفروشد
ناخدا کشتی را هدایت میکند، خلبان هواپیما را و راهبر قطار را.
سؤال ۱۶برای حمل ۵۰۰ تن بار هر کامیون ۱۰ تن میبرد. چند کامیون لازم است؟
فصل ۹: راهها و حملونقل (۲)
پاسخ: 50کامیون
بار کل را بر ظرفیت هر کامیون تقسیم میکنیم: ۵۰۰ ÷ ۱۰ = ۵۰ کامیون.
سؤال ۱۷به نوشتهٔ کتاب، کدام کار بر عهدهٔ قوهٔ مجریه است؟
فصل ۱۰: کشور ما چگونه اداره میشود؟
- اجرای قانون و گرداندن کارهای کشور (پاسخ درست)
- وضع قانون
- رسیدگی به شکایتها و اختلافها
- نوشتن قانون اساسی تازه در هر سال
کتاب سه قوه را جدا میکند: مقننه قانون میگذارد، مجریه قانون را اجرا میکند و کارهای کشور را میگرداند و قضائیه به شکایتها و اختلافها رسیدگی میکند.
سؤال ۱۸چرا به گروه بزرگی مثل یک کشور قاعده و مسئول لازم است؟
فصل ۱۰: کشور ما چگونه اداره میشود؟
- تا هیچکس هیچ کاری نکند
- تا همه فقط حرف بزنند
- تا قانون هیچوقت عوض نشود
- تا قاعدهها و رسیدگی به اختلافها معلوم باشد (پاسخ درست)
هر گروه برای اداره شدن به قاعده، مسئول و راهی برای رسیدگی به اختلافها نیاز دارد؛ مثل اردو که مدیر و قاعده میخواهد.
سؤال ۱۹هر پایتخت را به کشورش وصل کن.
فصل ۱۱: کشورهای همسایه
جفتهای درست:- اسلامآباد ← پاکستان
- ایروان ← ارمنستان
- باکو ← جمهوری آذربایجان
اسلامآباد پایتخت پاکستان، ایروان پایتخت ارمنستان و باکو پایتخت جمهوری آذربایجان است.
سؤال ۲۰کدام بیابان بخش بزرگی از ترکمنستان را پوشانده است؟
فصل ۱۱: کشورهای همسایه
- قرهقوم (پاسخ درست)
- لوت
- کویر مرکزی
- نفود
کتاب بخش عمدهٔ ترکمنستان را بیابان قرهقوم میداند.
سؤال ۲۱هر مورد را به معنایش وصل کن.
فصل ۱۲: حرکتهای زمین
جفتهای درست:- حرکت چرخشی ← شب و روز
- حرکت انتقالی ← فصلها
- خط استوا ← جداکنندهٔ نیمکرهٔ شمالی و جنوبی
چرخش زمین به دور خودش شب و روز میسازد، گردش به دور خورشید فصلها را و خط استوا زمین را به دو نیمکرهٔ شمالی و جنوبی تقسیم میکند.
سؤال ۲۲یک شبکهٔ مربعات ۳ ستون و ۹ ردیف دارد. چند خانه دارد؟
فصل ۱۲: حرکتهای زمین
پاسخ: 27خانه
خانهها را با ضرب ستون در ردیف حساب میکنیم: ۳ × ۹ = ۲۷.
سؤال ۲۳نام قارهای را که ایران در آن است، انتخاب کن.
فصل ۱۳: زندگی در نواحی مختلف جهان
باید انتخاب میشد: آسیا
ایران در قارهٔ آسیا است. در این جمله فقط «آسیا» نام قاره است؛ بقیه واژهها توصیف آناند.
سؤال ۲۴جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۱۳: زندگی در نواحی مختلف جهان
جمله با جای خالیهای پر شده:در جلگهٔ حاصلخیز مردم بیشتر به کشاورزی میپردازند.
جلگههای حاصلخیز برای کشت مناسباند؛ ماهیگیری ساحل دریا را میخواهد و شکار و کوچ در نواحی قطبی یا بیابان رایج است.
سؤال ۲۵قبلهنما با قطبنمای معمولی چه فرقی دارد؟
فصل ۱۴: بازگشت از سفر حج
- قبلهنما فقط شب کار میکند
- قطبنما شمال را نشان میدهد و قبلهنما جهت مکه را (پاسخ درست)
- قطبنما همیشه رو به مکه است
- هیچ فرقی ندارند
قبلهنما وسیلهای شبیه قطبنماست؛ ولی عقربه یا علامتش به سمت قبله میرود، نه شمال.
سؤال ۲۶چرا مکه در آغاز اسلام مهمترین شهر عربستان بود؟
فصل ۱۴: بازگشت از سفر حج
- چون بزرگترین بندر دریای سرخ بود
- چون پایتخت ایران بود
- کاروانهای بازرگانی از کنارش میگذشتند و کعبه آنجا بود (پاسخ درست)
- چون هیچ مسافری از آنجا رد نمیشد
کتاب دو دلیل میگوید: مکه روی راه کاروانهای بازرگانی بود و کعبه هم در آن بود.
سؤال ۲۷کسی در سال ۱۳۹۴ هجری شمسی به دنیا آمد. تا سال ۱۴۰۵ چند سال از آن گذشته است؟
فصل ۱۵: مدینه، شهر پیامبر (ص)
پاسخ: 11سال
سالها را از هم کم میکنیم: ۱۴۰۵ − ۱۳۹۴ = ۱۱ سال.
سؤال ۲۸مدینه نسبت به مکه در کدام سمت است؟
فصل ۱۵: مدینه، شهر پیامبر (ص)
- جنوب
- شرق
- غرب
- شمال (پاسخ درست)
کتاب میگوید مدینه در شمال مکه است و هجرت، سفر پیامبر (ص) از مکه به مدینه، در همین مسیر بود.
سؤال ۲۹به گل و خاکی که رود میآورد و در دشت تهنشین میکند چه میگویند؟
فصل ۱۶: سفر به کربلا (۱)
- آبرفت (پاسخ درست)
- سنگلاخ
- معدن
- سراب
دجله و فرات گل و خاک میآورند و دشت عراق را میسازند؛ به این خاک آبرفت میگویند.
سؤال ۳۰رود کارون به کجا میریزد؟
فصل ۱۶: سفر به کربلا (۱)
- به دریای سرخ
- به اروندرود (پاسخ درست)
- به دریای خزر
- به دریای مدیترانه
کتاب میگوید رود کارون از ایران میآید و به اروندرود میریزد؛ اروندرود هم به خلیج فارس میرسد.
سؤال ۳۱به نوشتهٔ کتاب، معاویه حکومت بنیامیه را به چه کسی سپرد؟
فصل ۱۷: سفر به کربلا (۲)
- ابومسلم خراسانی
- خلیفهٔ عباسی
- پسرش یزید (پاسخ درست)
- هلاکو
کتاب میگوید پس از معاویه، پسرش یزید حاکم شد؛ در همان دوران امام حسین (ع) به امامت رسیده بود. ابومسلم و خلیفههای عباسی بعد از بنیامیه آمدند و هلاکو قرنها بعد.
سؤال ۳۲این رویدادها را از زودتر تا دیرتر بچین.
فصل ۱۷: سفر به کربلا (۲)
ترتیب درست:- خلافت امام علی (ع)
- جنگ صفین
- صلح امام حسن (ع) با معاویه
- واقعهٔ عاشورا
پس از خلافت امام علی (ع)، جنگ صفین رخ داد. بعد امام حسن (ع) صلح کرد و در سال ۶۱ هجری واقعهٔ عاشورا اتفاق افتاد.
سؤال ۳۳کدام حکومتها را کتاب «حکومتهای ایرانی» مینامد؟
فصل ۱۸: ایرانیان مسلمان حکومت تشکیل میدهند
- غزنویان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان
- بنیامیه و بنیعباس
- ایلخانان و تیموریان
- طاهریان، صفاریان، سامانیان، علویان و آلبویه (پاسخ درست)
کتاب میگوید از اوایل قرن سوم هجری ایرانیان حکومتهایی چون طاهریان، صفاریان، سامانیان، علویان و آلبویه بر پا کردند. غزنویان و سلجوقیان و خوارزمشاهیان ترکتبارند.
سؤال ۳۴رابطهٔ حکومتهای ایرانی با خلیفهٔ عباسی چگونه بود؟
فصل ۱۸: ایرانیان مسلمان حکومت تشکیل میدهند
- یکسان نبود: بعضی با او دوست و بعضی مخالف بودند (پاسخ درست)
- همه با او دوست بودند
- همه با او میجنگیدند
- هیچکدام با او کاری نداشتند
این حکومتها هنوز در محدودهٔ خلافت عباسی بودند، ولی رابطهشان یکسان نبود؛ مثلاً آلبویه با خلیفه دشمن بودند.
سؤال ۳۵کتاب نامدارترین پادشاه غزنوی را چه کسی میداند؟
فصل ۱۹: وزیران کاردان، شهرهای آباد
- طغرل
- سلطان محمود (پاسخ درست)
- ملکشاه
- سلطان محمد
سلطان محمود نامدارترین پادشاه غزنوی بود. طغرل سلجوقیان را بنیاد گذاشت، ملکشاه سلجوقی و سلطان محمد خوارزمشاهی بود.
سؤال ۳۶در خط زمان درس، سلجوقیان از حدود ۴۲۹ تا ۵۹۰ هجری قمری حکومت کردند. حدود چند سال؟
فصل ۱۹: وزیران کاردان، شهرهای آباد
پاسخ: 161سال
سال پایان را از سال آغاز کم میکنیم: ۵۹۰ − ۴۲۹ = ۱۶۱ سال.
سؤال ۳۷ایلخانان چه کسانی بودند؟
فصل ۲۰: کشورگشایان بیرحم
- وزیران ایرانی عباسیان
- فرماندهان سپاه جلالالدین
- خاندانی مغول که هلاکو در ایران بنیاد گذاشت و پایتختش مراغه بود (پاسخ درست)
- بازرگانانی که در اترار کشته شدند
کتاب میگوید ایلخانان حکومتی بودند که هلاکو پس از گرفتن ایران ساخت و پایتختش مراغه بود.
سؤال ۳۸هلاکو حدوداً چند سال پس از حملهٔ چنگیز با لشکر بزرگ به ایران آمد؟
فصل ۲۰: کشورگشایان بیرحم
- ده سال
- صد سال
- هزار سال
- چهل سال (پاسخ درست)
کتاب میگوید هلاکو حدود چهل سال پس از حملهٔ چنگیز با لشکری بزرگ به ایران آمد، به بغداد رفت و به خلافت عباسیان پایان داد.
سؤال ۳۹هر شاعر یا شخص را به آنچه کتاب نشانش میدهد وصل کن.
فصل ۲۱: بازسازی ویرانهها
جفتهای درست:- عطار نیشابوری ← آرامگاه در نیشابور
- مولوی ← مثنوی معنوی
- سعدی ← گلستان
- حافظ ← دیوان حافظ
کتاب برای هر شاعر یک تصویر یا کتاب میآورد: آرامگاه عطار در نیشابور، مثنوی معنوی از مولوی، گلستان از سعدی و دیوان حافظ.
سؤال ۴۰در خط زمان کتاب حملهٔ چنگیز سال ۶۱۶ و آغاز حملههای تیمور سال ۷۸۳ هجری قمری است. فاصله چند سال است؟
فصل ۲۱: بازسازی ویرانهها
پاسخ: 167سال
سال کوچکتر را از بزرگتر کم میکنیم: ۷۸۳ − ۶۱۶ = ۱۶۷ سال.
آزمون نوبت اول مطالعات اجتماعی پنجم دبستان را هم امتحان کن.