آردوینو چیست و چه کاری میکند؟
آردوینو خانوادهای از بردهای متنباز است، بهعلاوهٔ نرمافزاری که برنامه را روی برد میفرستد. محبوبترین نمونهاش Arduino Uno است. روی برد یک میکروکنترلر قرار دارد؛ یعنی کامپیوتر کوچکی که یک برنامه را بیوقفه اجرا میکند و پایههایی دارد که به دنیای بیرون وصل میشوند.
کار آردوینو سه مرحله دارد: ورودی بخوان (دکمه، سنسور نور، فاصلهسنج)، تصمیم بگیر (برنامهای که نوشتهای) و خروجی بده (LED، بازر، سروو، موتور). از چراغ شبانهٔ خودکار تا ربات دنبالکنندهٔ خط، همه روی این الگو ساخته میشوند.
برنامهٔ آردوینو دو تابع اصلی دارد: setup() یک بار در شروع اجرا میشود و loop() بعد از آن بارها و بارها تکرار میشود.
اولین برنامه: چشمکزدن LED
این برنامه LED متصل به پایهٔ ۱۳ را نیمثانیه روشن و نیمثانیه خاموش میکند:
void setup() {
pinMode(13, OUTPUT);
}
void loop() {
digitalWrite(13, HIGH);
delay(500);
digitalWrite(13, LOW);
delay(500);
}
pinMode نقش پایه را مشخص میکند، digitalWrite ولتاژ آن را بالا یا پایین میبرد و delay به میلیثانیه صبر میکند. روی برد واقعی Uno، LED کوچک خود برد هم به پایهٔ ۱۳ وصل است.
همین برنامه را میتوانی در شبیهساز آردوینو یادستان اجرا کنی: برد Arduino Uno و زبان Arduino (C++) را انتخاب کن تا همین برنامه در ویرایشگر بیاید، بعد LED را با یک مقاومت به پایهٔ ۱۳ وصل کن و «اجرا» را بزن.
آردوینو یا ESP32؟ مسیر ما چیست؟
صادقانه بگوییم: آموزش رباتیک ما روی ESP32 بنا شده، نه Arduino Uno. ESP32 برد جدیدتری است که Wi-Fi و بلوتوث دارد و با همان سبک آردوینو (setup، loop، digitalWrite، analogRead) برنامهریزی میشود. تفاوت مهم این است که ESP32 با ولتاژ ۳٫۳ ولت کار میکند و Uno با ۵ ولت، پس هر مدار را با برد خودش ببند.
در آیرو ترمهای ۱ تا ۴ با MicroPython پیش میروند و در ترم ۵ همین مفاهیم با C++ آردوینو نوشته میشوند. کسی که مسیر را تمام کند، setup() و loop() را خوب میشناسد. اگر میخواهی تفاوت دو برد را دقیقتر ببینی، آردوینو یا ESP32؟ را بخوان.
مسیر یادگیری آردوینو
مفاهیم آردوینو در هر برد دیگری هم تکرار میشوند، پس ترتیب یادگیری این است:
- برق و مدار: ولتاژ، جریان، مقاومت و Breadboard.
- خروجی دیجیتال: روشن و خاموشکردن LED.
- ورودی دیجیتال: خواندن دکمه.
- ورودی آنالوگ: پتانسیومتر و سنسور نور.
- خروجی PWM: کم و زیادکردن روشنایی و کنترل سروو.
- سنسورهای دیگر و نمایشگر.
- ترکیب همه در یک پروژه.
این هفت قدم در دورهٔ آیرو هم هست، با این تفاوت که قدمهای اول با MicroPython و بعد با C++ آردوینو تمرین میشوند. فصلهای مربوط در «مسیر» همین صفحه آمدهاند.
بدون برد در شبیهساز تمرین کن
شبیهساز رایگان یادستان برد Arduino Uno را میشناسد و برنامههای C++ آردوینو را اجرا میکند. قطعههایی که با توابع خود آردوینو کار میکنند، یعنی LED، دکمه، پتانسیومتر، سنسور نور، بازر (tone) و سنسور فاصله (pulseIn)، روی Uno آمادهاند. اگر خطایی داشته باشی، شمارهٔ خط را نشان میدهد و برای خطاهای رایج توضیح فارسی میدهد.
شبیهساز زبان C++ را بهطور کامل پیاده نمیکند. توابع رایج آردوینو مثل pinMode، analogRead، map و Serial.println کار میکنند، ولی کلاس یا ساختاری که خودت تعریف میکنی (class، struct) و کتابخانههای جانبی مثل Servo.h یا کتابخانهٔ نمایشگر OLED پشتیبانی نمیشوند. نمایشگر OLED و سنسور دما را در همین شبیهساز با MicroPython امتحان کن. جزئیات در صفحهٔ شبیهساز آردوینو آمده است.
برای والدین و معلمها، و هزینه
آموزش آردوینو در یادستان رایگان است. لازم نیست قبل از امتحانکردن چیزی بخری؛ اگر نوجوانت یا دانشآموزت به آن علاقه پیدا کرد، آنوقت یک برد با چند قطعه کافی است. مدارها با USB یا باتری کمولتاژ کار میکنند و هیچکدام به برق شهر وصل نمیشود.
اگر دنبال یک برنامهٔ منظم هستی، مسیر پنجترمی آیرو برای ۱۲ تا ۱۵ سال طراحی شده و میتواند برنامهٔ درسی یک باشگاه رباتیک باشد.
