لایه — خودآموز چاپ سه‌بعدی FDM و اسلایسرها

فصل ۱۰ از ۱۳

پیشرفت ترم
۰٪

در این فصل چه می‌سازی#

آخر این فصل مدلی چاپ کرده‌ای با چهار پرهٔ کج و یک دهانهٔ باز میان دو پایه. روی همین مدل می‌بینی چاپگر تو تا چه شیبی را بدون ساپورت می‌سازد، و عدد آستانهٔ ساپورت را در اسلایسر خودت درست می‌خوانی. این عدد در چهار اسلایسر یک معنی ندارد، و همین یکی از رایج‌ترین جاهای اشتباه است.

چهار پرهٔ با شیب‌های مختلف روی یک نوار پایه، و کنارش دو پایه با یک عرشهٔ افقی میانشان

آخر این فصل می‌توانی:

  • بگویی overhang چیست و با چه حسابی سخت می‌شود
  • عدد آستانه را میان Cura و سه اسلایسر دیگر تبدیل کنی
  • ساپورت عادی و درختی را از هم جدا کنی
  • bridge را از overhang تشخیص بدهی

قبل از شروع#

  • از فصل ۰۲ همین ترم: عرض خط را می‌دانی.
  • از فصل ۰۱ همین ترم: ارتفاع لایه را می‌دانی.
  • از فصل ۰۸ همین ترم: کار فن قطعه را می‌دانی.

🎯 کار این فصل: چاپگر، حلقهٔ PLA همیشگی، اسلایسرت، OpenSCAD، کاردک و قیچی سیم‌چین. مدل بدون ساپورت حداکثر حدود ۵٫۲ گرم می‌خواهد (حساب‌شده، بخش ۵). اگر چاپگر نداری، Preview با چند عدد آستانه تقریباً همهٔ فصل را پوشش می‌دهد.

⚠️ مواظب باش: قطعه و ساپورت فقط پس از سردشدن جدا می‌شوند. تکه‌های ساپورت تیز و پرنده‌اند، پس عینک ایمنی بزن. قیچی سیم‌چین را به سمت بیرون و دور از صورت و دستت بگیر، و کاردک را هرگز به سمت بدنت هل نده.

۱. overhang#

هر لایه باید چیزی زیر خود داشته باشد. وقتی لایه کمی از لایهٔ زیرین بیرون می‌زند، بخشی از خط روی هوا می‌افتد. به این بخش بیرون‌زده overhang می‌گویند.

برای شیب کم، هر خط هنوز بیشتر عرضش را روی خط زیرین دارد. هر چه شیب بیشتر شود، این تکیه کمتر می‌شود. این را می‌شود حساب کرد.

s = h × tan(a)
s: how far each layer steps outward, mm
h: layer height, mm
a: lean from vertical, degrees

با h = 0.2 mm و خط 0.4 mm:

Lean from vertical Step per layer (calculated) Step / line width (calculated)
30° 0.115 mm 29 %
45° 0.200 mm 50 %
60° 0.346 mm 87 %
75° 0.746 mm 187 %

در ردیف آخر هر لایه بیشتر از عرض کامل یک خط جلو می‌رود، پس خط هیچ تکیه‌ای روی خط زیرین ندارد. مرز واقعی را چاپگر تو تعیین می‌کند، با فن و دما و سرعت. این جدول فقط هندسه است.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر ارتفاع لایه را از 0.2 mm به 0.1 mm ببری، ستون دوم جدول برای 60° چند می‌شود؟ این دربارهٔ لایهٔ نازک و overhang چه می‌گوید؟


جواب: 0.1 × 1.73 = 0.173 mm، یعنی نصف. لایهٔ نازک‌تر هر خط را کمتر جلو می‌برد، پس هندسه به نفع توست. هزینه‌اش را از فصل ۰۱ همین ترم می‌دانی.

۲. ساپورت و آستانه‌اش#

وقتی شیب از توان چاپگر بیشتر است، اسلایسر یک داربست نازک زیر آن می‌سازد. این ساپورت است و بعد از چاپ جدا می‌شود.

Slicer Setting path
Cura Print settings › Support › Generate Support
PrusaSlicer Print Settings › Support material › Support material › Generate support material
OrcaSlicer Process › Support › Support › Enable support
Bambu Studio Process › Support › Support › Enable support

محل روشن‌کردن ساپورت در Cura

محل روشن‌کردن ساپورت در PrusaSlicer

محل روشن‌کردن ساپورت در OrcaSlicer

محل روشن‌کردن ساپورت در Bambu Studio

بعد عدد آستانه: کجا ساپورت بگذارد.

Slicer Setting path
Cura Print settings › Support › Support Overhang Angle
PrusaSlicer Print Settings › Support material › Support material › Overhang threshold
OrcaSlicer Process › Support › Support › Threshold angle
Bambu Studio Process › Support › Support › Threshold angle

محل آستانهٔ ساپورت در Cura

محل آستانهٔ ساپورت در PrusaSlicer

محل آستانهٔ ساپورت در OrcaSlicer

محل آستانهٔ ساپورت در Bambu Studio

ساپورت عادی می‌تواند روی خود قطعه هم بنشیند و آن‌جا رد بگذارد. برای این‌که فقط از روی صفحه بالا بیاید، این میدان را ببین. توضیح رسمی PrusaSlicer می‌گوید با آن ساپورتی روی چاپ ساخته نمی‌شود.

Slicer Setting path
Cura Print settings › Support › Support Placement
PrusaSlicer Print Settings › Support material › Options for support material and raft › Support on build plate only
OrcaSlicer Process › Support › Support › On build plate only
Bambu Studio Process › Support › Support › On build plate only

محل ساپورت فقط از روی صفحه در Cura

محل ساپورت فقط از روی صفحه در PrusaSlicer

محل ساپورت فقط از روی صفحه در OrcaSlicer

محل ساپورت فقط از روی صفحه در Bambu Studio

📌 یادداشت: در Cura این میدان یک فهرست است: Touching Buildplate یعنی فقط از روی صفحه، و Everywhere یعنی روی قطعه هم. در سه اسلایسر دیگر یک کلید است. اگر بخشی از قطعه بالای بخش دیگری است، با این گزینه ممکن است زیرش اصلاً ساپورت نیاید. پس در Preview نگاه کن.

حالا دقت کن. توضیح رسمی این چهار میدان یک زاویه را نمی‌سنجد.

Slicer Official text says Meaning
Cura at 0° all overhangs are supported, at 90° none measured from vertical: larger means less support
PrusaSlicer the most horizontal slope printed without support, 90° = vertical measured from horizontal: smaller means less support
OrcaSlicer support where the slope angle is below the threshold same sense as PrusaSlicer in its tooltip
Bambu Studio support where the slope angle is below the threshold same sense as PrusaSlicer in its tooltip

پس عددی که در Cura 50 نوشته‌ای با عدد 40 در PrusaSlicer هم‌معنی است، نه با 50. قاعده این است:

PrusaSlicer angle = 90 - Cura angle

📌 یادداشت: صفر در هر کدام معنی جدا دارد. در Cura صفر یعنی همهٔ overhangها ساپورت بگیرند. در PrusaSlicer صفر یعنی تشخیص خودکار، و توضیح رسمی آن را پیشنهاد می‌کند. در OrcaSlicer صفر یعنی ساپورت عادی به میدان دیگری نگاه می‌کند و ساپورت درختی از عدد ۳۰ پیروی می‌کند. برای Bambu Studio معنی زاویه را از توضیح میدان برداشته‌ایم، پس در بخش ۶ با Preview خودت آن را بیازما.

قبل از ادامه، جواب بده: در مدل این فصل پرهٔ 75° چند درجه با افق فاصله دارد؟ با عدد 40 در PrusaSlicer ساپورت می‌گیرد؟


جواب: 90 - 75 = 15 درجه با افق. چون 15 زیر 40 است، ساپورت می‌گیرد.

۳. عادی و درختی#

ساپورت دو خانوادهٔ اصلی دارد. توضیح رسمی Cura ساده می‌گوید: ساپورت عادی زیر بخش بیرون‌زده را مستقیم تا پایین می‌آورد، و ساپورت درختی شاخه‌هایی به سمت بخش بیرون‌زده می‌فرستد که نوکشان مدل را نگه می‌دارد و دور مدل می‌چرخند تا به صفحه برسند.

Slicer Setting path
Cura Print settings › Support › Support Structure
PrusaSlicer Print Settings › Support material › Options for support material and raft › Style
OrcaSlicer Process › Support › Support › Type
Bambu Studio Process › Support › Support › Type

محل نوع ساپورت در Cura

محل نوع ساپورت در PrusaSlicer

محل نوع ساپورت در OrcaSlicer

محل نوع ساپورت در Bambu Studio

Slicer Straight-down kinds Branching kind
Cura Normal Tree
PrusaSlicer Grid, Snug Organic
OrcaSlicer Normal (auto), Normal (manual) Tree (auto), Tree (manual)
Bambu Studio normal(auto), normal(manual) tree(auto), tree(manual)

📌 یادداشت: در OrcaSlicer و Bambu Studio گزینهٔ manual فقط جایی ساپورت می‌سازد که خودت با ابزار نقاشی ساپورت، Support painting، اجازه داده باشی. پس اگر Preview چیزی نشان نداد، نوع را نگاه کن.

راهنمای Prusa سه سبک خودش را این‌طور مقایسه می‌کند: Grid پایدار است ولی می‌تواند به دیوارهٔ مدل هم نشت کند، Snug شکل overhang را دنبال می‌کند و برای ستون بلند باریک پایداری کمتری دارد، و Organic را آسان‌جداشو و کم‌خرج می‌داند. ساپورت همیشه رد می‌گذارد. جای رد را در Preview پیش از چاپ ببین.

۴. bridge#

bridge با overhang فرق دارد. در overhang هر لایه کمی جلوتر می‌رود. در bridge خط از یک تکیه‌گاه به تکیه‌گاه دیگر در هوا کشیده می‌شود. مثل طناب میان دو تیر است: دو سرش بسته است.

در مدل این فصل عرشهٔ میان دو پایه یک bridge با دهانهٔ ۳۰ میلی‌متر است. نازل خط را روی هوا می‌کشد و فن آن را زود سفت می‌کند. سرعت و فن مخصوص این حرکت جداست. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۱۳ ترم ۴ کامل یادش می‌گیریم.

قبل از ادامه، جواب بده: طاق کوچک بالای یک سوراخ افقی bridge است یا overhang؟ سقف یک جعبهٔ تو خالی چطور؟


جواب: طاق هر دو را با هم دارد: دیواره‌هایش overhang هستند و فقط بالاترین تکه bridge است. سقف جعبه یک bridge است، چون دو طرفش تکیه‌گاه دارد و وسط روی هوا چاپ می‌شود.

۵. مدل آزمایشی#

چهار پره چهار شیب دارند و بعدش یک bridge می‌آید. فصل ۱۳ ترم ۴ همین مدل را دوباره به‌کار می‌برد، پس قطعه را نگه دار.

// overhang-sample.scad
// four leaning fins, then a bridge between two posts
angles = [30, 45, 60, 75];  // lean from vertical, degrees
fin_h = 10;      // fin height, mm
fin_t = 6;       // fin thickness along x, mm
fin_w = 8;       // fin width along y, mm
pitch = 11;      // fin to fin along y, mm
span = 30;       // clear gap under the bridge, mm

// a strip that ties the fins to the bridge
cube([fin_t + 2, pitch * 5, 1.2]);

for (i = [0 : 3])
    hull() {
        translate([1, 2 + i * pitch, 0])
            cube([fin_t, fin_w, 1]);
        translate([1 + fin_h * tan(angles[i]), 2 + i * pitch, fin_h - 0.4])
            cube([fin_t, fin_w, 0.4]);
    }

// the bridge: two posts and a deck across them
translate([1, 2 + 4 * pitch, 0]) cube([fin_t, fin_w, fin_h + 1]);
translate([1 + fin_t + span, 2 + 4 * pitch, 0]) cube([fin_t, fin_w, fin_h + 1]);
translate([1, 2 + 4 * pitch, fin_h]) cube([2 * fin_t + span, fin_w, 2]);

در این مدل دو چیز تازه است. hull() دو جسم را مثل پوشش کشیده دور خودشان می‌گیرد، پس پایین و بالای پره به یک پرهٔ کج تبدیل می‌شوند. tan همان تانژانت است و می‌گوید بالای پره چقدر جلوتر برود. جابه‌جایی بالای پره‌ها 5.8، 10.0، 17.3 و 37.3 میلی‌متر است (حساب‌شده: 10 × tan(a)).

حجم مدل حدود 4160 mm³ است، یعنی نزدیک ۱٫۷ متر فیلامنت و ۵٫۲ گرم (حساب‌شده). از این متن STL بگیر.

۶. آزمون: اول بدون ساپورت#

⚠️ مواظب باش: این چاپ عمداً تا جایی می‌رود که خراب شود. پرهٔ چهارم روی هوا جلو می‌رود و ممکن است خم شود، به نازل بخورد یا پلاستیک را دور نازل جمع کند. تمام مدت کنار چاپگر بمان و فرمان توقف را از پیش در منو پیدا کن. اگر پلاستیک دور نازل جمع شد، چاپ را همان لحظه متوقف کن.

  1. ساپورت را خاموش کن و مدل را برش بزن.
  2. قبل از چاپ حدس بزن کدام پره خراب می‌شود و در جدول بنویس.
  3. چاپ کن و تا پایان کنار چاپگر بمان. بعد صبر کن قطعه سرد شود.
  4. هر پره را از زیر و کنار با نور مایل ببین و جدول را پر کن.
  5. عرشهٔ bridge را از زیر نگاه کن.
Fin Lean From horizontal (calculated) My guess Underside: clean / rough / failed
1 30° 60°
2 45° 45°
3 60° 30°
4 75° 15°
bridge span 30 mm n/a

✅ چک کن: پیش از چاپ در Preview لایهٔ بالای پره‌ها را نگاه کن. هر پره باید جدا از بقیه کج شده باشد، و پرهٔ چهارم بلندترین جابه‌جایی را داشته باشد.

🔧 اگر کار نکرد: اگر پرهٔ آخر چاپ را خراب کرد، یا پلاستیک به نازل چسبید، چاپ را از منوی چاپگر متوقف کن و سه پرهٔ اول را با Preview ارزیابی کن. این مدل عمداً تا جایی می‌رود که خراب شود.

حالا عدد آستانه را عوض کن. این مرحله چاپ لازم ندارد. عرشهٔ bridge هم سطح رو به پایین است و ممکن است در هر عددی ساپورت بگیرد. این‌جا فقط پره‌ها را بشمار.

  1. ساپورت را روشن کن و آستانه را طوری بگذار که فقط پرهٔ چهارم ساپورت بگیرد.
  2. برش بزن و در Preview ببین کدام پره‌ها ساپورت دارند.
  3. عدد آستانه را عوض کن تا پرهٔ سوم هم ساپورت بگیرد.
  4. عدد لازم برای این کار را با حساب بخش ۲ مقایسه کن.
  5. پایان آزمون: تغییر را دور بریز (جدول فصل ۰۱ همین ترم).
Threshold value Fins with support Filament in Preview Time in Preview

دنبال این بگرد: آیا عدد اسلایسر تو با جهت مورد انتظار بخش ۲ می‌خواند؟ پره‌ای که بدون ساپورت خوب چاپ شد و با این آستانه هنوز ساپورت می‌گیرد، یعنی آستانه محتاط است. آستانهٔ مناسب چاپگر خودت را روی چاپگر خودت بیاب.

🤖 با AI: جدول چاپ را به دستیار AI بده و بپرس «با این نتیجه‌ها آستانهٔ ساپورت را چند بگذارم؟ پیش از جواب بگو این اسلایسر زاویه را از کجا می‌سنجد». اگر زاویه را اشتباه گرفت، این خودش درس است. اگر نام تنظیمی داد، آن را در اسلایسر خودت پیدا کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

واژه‌های تازهٔ این فصل#

کلمه تلفظ به حروف فارسی یعنی چه
overhang اوِرهَنگ بخشی از لایه که از لایهٔ زیرین بیرون می‌زند
support ساپورت داربستی که بعد از چاپ جدا می‌شود
threshold angle ترشولد اَنگل زاویه‌ای که از آن به بعد ساپورت ساخته می‌شود
tree support تری ساپورت ساپورت شاخه‌ای
bridge بریج خطی که در هوا میان دو تکیه‌گاه کشیده می‌شود

تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

جوابِ تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

ساپورت هزینه دارد: زمان، فیلامنت و رد روی قطعه. گاهی همهٔ این‌ها با یک چرخش مدل از بین می‌رود. فصل بعد سه جهت قرارگرفتن یک قطعه را مقایسه می‌کنی، بدون این‌که چیزی چاپ کنی.

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.