لایه — خودآموز چاپ سه‌بعدی FDM و اسلایسرها

فصل ۱ از ۱۰

پیشرفت ترم
۰٪

در این فصل چه می‌سازی#

آخر این فصل یک بلوک آزمایشی چاپ کرده‌ای که سه پرسش طراحی را روی چاپگر خودت جواب می‌دهد: لبهٔ پایین قطعه چه شکلی باشد، دیواره چقدر نازک می‌تواند باشد، و سوراخ افقی چطور بدون ساپورت در می‌آید. تا این‌جا مدل را آماده می‌گرفتی. از این فصل خودت شکل را طوری می‌کشی که چاپگر با آن مشکلی نداشته باشد.

یک بلوک آزمایشی با دو سوراخ افقی، یکی گرد و یکی قطره‌ای، چهار تیغهٔ نازک روی آن و لبهٔ پخ‌خورده در پایین

آخر این فصل می‌توانی:

  • بگویی چرا لبهٔ پایین قطعه پخ می‌خواهد و نه گردی
  • ضخامت دیواره را از روی تعداد خط‌ها طراحی کنی
  • سوراخ افقی را طوری بکشی که سقفش نریزد
  • دو حالت ویژهٔ Spiral vase و Fuzzy Skin را پیدا کنی

قبل از شروع#

  • از فصل ۰۲ ترم ۲: می‌دانی line width چیست.
  • از فصل ۱۰ ترم ۲: می‌دانی overhang و bridge چیستند.
  • از فصل ۰۳ ترم ۴: می‌دانی elephant foot چیست.

🎯 کار این فصل: چاپگر، PLA، کولیس، OpenSCAD و اسلایسرت. اگر مدل توپر باشد حدود ۲۸ گرم فیلامنت لازم دارد (حساب‌شده، بخش ۱). این سقف است، چون چاپ واقعی infill دارد. اگر چاپگر نداری، مدل را برش بزن و همه‌چیز را در Preview ببین.

۱. مدل آزمایشی#

یک بلوک است با چند آزمون روی بدنه‌اش. چند دستور تازهٔ OpenSCAD هم دارد. difference شکل‌های بعدی را از اولی کم می‌کند، rotate می‌چرخاند، linear_extrude یک شکل تخت را بالا می‌کشد، polygon شکل تخت را از روی نقطه‌ها می‌سازد، و hull دور چند شکل یک پوستهٔ کشیده می‌گیرد. module هم فقط یک تکه کد را نام‌گذاری می‌کند، و عددی که در پرانتز می‌گیرد، مثل x این‌جا، جای آن تکه را می‌گوید. circle دایرهٔ تخت می‌کشد و sqrt جذر می‌گیرد. لازم نیست همین حالا همه را خودت بنویسی. متن را عیناً وارد کن و نقش هر خط را از کامنتش بخوان.

// design-rules-sample.scad
// one block, four tests: bottom edges, thin walls, round and teardrop holes
block = [60, 20, 20];   // length, depth, height, mm
chamfer = 1.5;          // bottom edge cut on the right end, mm
hole_d = 8;             // both horizontal holes, mm
walls = [0.4, 0.8, 1.2, 1.6];  // fin thickness, mm
fin = [14, 10];         // fin depth and height, mm

$fn = 64;

module round_hole(x) {
    translate([x, -1, 11])
        rotate([-90, 0, 0])
            cylinder(d = hole_d, h = block[1] + 2);
}

module teardrop_hole(x) {
    r = hole_d / 2;
    translate([x, -1, 11])
        rotate([-90, 0, 0])
            linear_extrude(height = block[1] + 2)
                hull() {
                    circle(d = hole_d);
                    translate([0, -r * sqrt(2)])
                        circle(d = 0.02);
                }
}

difference() {
    cube(block);
    round_hole(15);
    teardrop_hole(35);
    // 45 degree chamfer along the bottom right edge
    translate([block[0], -1, 0])
        rotate([-90, 0, 0])
            linear_extrude(height = block[1] + 2)
                polygon([[-chamfer, 0], [1, 0], [1, -chamfer - 1], [0, -chamfer]]);
}

// four thin fins on top, thinnest first
for (i = [0 : 3])
    translate([6 + i * 13, 3, block[2] - 0.01])
        cube([walls[i], fin[0], fin[1] + 0.01]);

از این متن STL بگیر. حجم مدل 22460 mm³ است، یعنی حدود ۹٫۳ متر فیلامنت و با چگالی 1.24 g/cm³ نزدیک ۲۷٫۹ گرم (حساب‌شده).

قبل از چاپ حدس بزن: کدام تیغه در Preview نصفه می‌شود یا کلاً نیست؟ کدام سوراخ سقف بهتری دارد؟

  1. مدل را با پروفایل همیشگی‌ات برش بزن.
  2. در Preview لایه‌های تیغه‌ها را ببین.
  3. چاپ کن و این جدول را پر کن.
Test Your prediction What you see
Fin 0.4 mm
Fin 0.8 mm
Fin 1.2 mm
Fin 1.6 mm
Round hole, ceiling
Teardrop hole, ceiling
Square end, bottom edge
Chamfered end, bottom edge

✅ چک کن: در Preview چهار تیغه را جداگانه بررسی کن. اگر تیغه‌ای غایب بود، این خودش نتیجهٔ آزمون است، نه خطا.

🔧 اگر کار نکرد: اگر OpenSCAD خطا داد، مدل را با متن کتاب خط‌به‌خط مقایسه کن. جا افتادن یک ; یا پرانتز رایج‌ترین علت است.

۲. پخ#

لایهٔ اول روی صفحه فشرده می‌شود و کمی پهن‌تر از طرح در می‌آید. این همان elephant foot است. اگر لبهٔ پایین قطعه کاملاً تیز و عمودی باشد، این پهن‌شدگی درست در لبه دیده می‌شود.

پخ یعنی بریدن لبه با یک سطح شیب‌دار. پخی که در مدل این فصل می‌بینی ۴۵ درجه است و ۱٫۵ میلی‌متر از لبه را برمی‌دارد.

چرا پخ و نه لبهٔ گرد؟ لبهٔ گرد در پایین قطعه درست کنار صفحه سطحی تقریباً افقی دارد که روی هوا نشسته است، یعنی یک overhang تند. راهنمای طراحی Prusa هم همین را می‌گوید: گردی روی سمتی که به صفحه می‌خورد سطح را خراب می‌کند و جایی که کیفیت مهم است پخ بهتر است. همان راهنما می‌گوید پخ در لبه‌هایی که در هم جا می‌روند سوارکردن را هم آسان می‌کند.

قبل از ادامه، جواب بده: لبهٔ گرد در بالای قطعه هم همین مشکل را دارد؟


جواب: نه به آن شدت. گردی بالای قطعه روی لایهٔ قبلی می‌نشیند و هر لایه کمی از قبلی کوچک‌تر است. آن‌جا مسئله overhang نیست و فقط پله‌پله‌شدن است، که فصل ۰۶ همین ترم به آن می‌پردازد.

۳. کمترین ضخامت#

نازل خط می‌کشد، پس ضخامت دیواره در واقع تعداد خط است. راهنمای Prusa برای نازل 0.4 mm این تقریب را می‌دهد و می‌گوید عدد دقیق به تنظیم اسلایسر بسته است.

Perimeters Approx. wall (Prusa guide, 0.4 mm nozzle)
1 0.45 mm
2 0.9 mm
3 1.35 mm
4 1.8 mm

همان راهنما می‌گوید دیوارهٔ نازک‌تر از یک خط چاپ‌شدنی نیست. حالا تیغه‌های مدل را با این جدول بسنج (حساب‌شده: ضخامت تقسیم بر 0.45): 0.4 mm برابر ۰٫۸۹ خط است، 0.8 mm برابر ۱٫۷۸ خط، 1.2 mm برابر ۲٫۶۷ خط، و 1.6 mm برابر ۳٫۵۶ خط. هیچ‌کدام عدد درست نیست، و همین نشان می‌دهد چرا اسلایسر با این تیغه‌ها رفتار یکسانی ندارد. Arachne از فصل ۰۳ ترم ۲ با عوض‌کردن عرض خط به این ضخامت‌ها می‌رسد، ولی این یک جبران است، نه طراحی خوب.

قاعدهٔ طراحی: ضخامت دیواره را مضرب درستی از عرض خط اسلایسرت بگیر. عدد عرض خط را از پروفایل خودت بخوان و تیغه را با کولیس بسنج.

۴. سوراخ افقی#

سوراخی که محورش افقی است در بالا سقف دارد. پایین سوراخ راحت چاپ می‌شود، چون شیب کم‌کم تند می‌شود و هر لایه روی قبلی می‌نشیند. ولی نوک سقف کاملاً افقی است و زیرش هوا است، یعنی یک bridge کوچک. نتیجه معمولاً سقفی است که کمی آویزان می‌شود.

راه طراحی این است که بالای دایره را به یک نوک ۴۵ درجه تبدیل کنی. به این شکل teardrop می‌گویند. دیگر هیچ نقطه‌ای از سوراخ overhang تندتر از ۴۵ درجه ندارد. راهنمای Prusa می‌گوید بیشتر چاپگرهای FDM overhang حدود ۴۵ تا ۶۰ درجه را تمیز چاپ می‌کنند، پس این شکل در محدودهٔ امن می‌ماند.

نوک teardrop برای سوراخ ۸ میلی‌متری 4 × √2 = 5.66 mm بالای مرکز است، یعنی ۱٫۶۶ میلی‌متر بالاتر از دایره (حساب‌شده).

💡 نکته: سوراخ قطره‌ای با پیچ و میله هم کار می‌کند، چون پایین و پهلوها هنوز دایره‌اند. فقط بالای آن فضای خالی می‌ماند.

✅ چک کن: مدل را سرد کن و با نور کمرنگ داخل هر دو سوراخ را ببین. در سوراخ گرد دنبال خط‌های آویزان در سقف بگرد و در سوراخ قطره‌ای دنبال سطح تمیزتر.

۵. دو حالت که شکل مدل را تعیین می‌کنند#

دو حالت ویژهٔ اسلایسر فقط با شکل مناسب نتیجه می‌دهند، پس جایشان در طراحی است. هر دو را فعلاً در حد نام بشناس.

Spiral vase. نازل بدون توقف مارپیچ بالا می‌رود و قطعه یک دیوارهٔ تک‌خطی می‌شود. پس مدل باید یک پوستهٔ ساده باشد، بدون جزیره‌ای که نازل مجبور شود از هوا برود.

Slicer Setting path
Cura Print settings › Special Modes › Spiralize Outer Contour
PrusaSlicer Print Settings › Layers and perimeters › Vertical shells › Spiral vase
OrcaSlicer Process › Others › Special mode › Spiral vase
Bambu Studio Process › Others › Special mode › Spiral vase

محل حالت مارپیچ در Cura

محل حالت مارپیچ در PrusaSlicer

محل حالت مارپیچ در OrcaSlicer

محل حالت مارپیچ در Bambu Studio

Fuzzy Skin. نازل دیوارهٔ بیرونی را با لرزش ریز می‌کشد و سطح زبر می‌شود. این ظاهر خوبی برای دستگیره است، ولی اندازهٔ سطح را به هم می‌زند، پس روی سطحی که باید جفت شود به کار نمی‌آید.

Slicer Setting path
Cura Print settings › Experimental › Fuzzy Skin
PrusaSlicer Print Settings › Layers and perimeters › Fuzzy skin (experimental) › Fuzzy Skin
OrcaSlicer Process › Others › Fuzzy skin › Fuzzy skin
Bambu Studio Process › Others › Special mode › Fuzzy Skin

محل سطح زبر در Cura

محل سطح زبر در PrusaSlicer

محل سطح زبر در OrcaSlicer

محل سطح زبر در Bambu Studio

🤖 با AI: طرح قطعه‌ات را برای دستیار AI توصیف کن و بپرس «کدام لبه‌ها پخ بخواهند و کدام سوراخ قطره‌ای شود، اگر قطعه روی این وجه چاپ شود؟». بعد خودت بسنج که آیا پیشنهادش با جهت چاپ می‌خواند. جواب را با چاپ خودت چک کن.

واژه‌های تازهٔ این فصل#

کلمه تلفظ به حروف فارسی یعنی چه
chamfer چمفر لبهٔ بریده با سطح شیب‌دار؛ پخ
teardrop تیردراپ سوراخ افقی با نوک ۴۵ درجه در بالا
spiral vase اسپایرال ویس چاپ مارپیچ پیوسته با یک دیواره
fuzzy skin فازی اسکین سطح زبر با لرزش ریز نازل

تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

جوابِ تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

حالا یک قطعه را خوب می‌کشی. فصل بعد دو قطعه را کنار هم می‌گذارد: پینی که باید در سوراخ برود چقدر باید کوچک‌تر از آن باشد؟ جواب این پرسش برای هر چاپگر فرق دارد، پس گیج خودت را چاپ می‌کنی.

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.