ریاضی نهم · آزمون آزمایشی

آزمون نوبت دوم ریاضی نهم

این آزمون ۲۵ سؤالی مثل امتحان نوبت دوم خرداد، کل کتاب ریاضی نهم را می‌سنجد؛ حدود ۷۰ درصد سؤال‌ها از نیمهٔ دوم کتاب‌اند: عبارت‌های جبری، خط و معادله‌های خطی، عبارت‌های گویا، حجم و مساحت، و بقیه از فصل‌های ۱ تا ۴ (مجموعه‌ها، عددهای حقیقی، استدلال و اثبات در هندسه، توان و ریشه). زمان‌سنج را روشن کن، با کاغذ و مداد و بدون ماشین‌حساب جواب بده و تا آخر سراغ پاسخ‌ها نرو؛ بعد جواب تشریحی هر سؤال و نمرهٔ هر فصل را ببین. اگر دبیرت بخشی از کتاب را از محدودهٔ امتحان حذف کرده، سؤال‌های همان فصل‌ها را ملاک بگیر.

از این فصل‌ها: فصل ۱، مجموعه‌ها؛ فصل ۲، عددهای حقیقی؛ فصل ۳، استدلال و اثبات در هندسه؛ فصل ۴، توان و ریشه؛ فصل ۵، عبارت‌های جبری؛ فصل ۶، خط و معادله‌های خطی؛ فصل ۷، عبارت‌های گویا؛ فصل ۸، حجم و مساحت

آزمون نوبت دوم

۲۵ سؤال از ۸ فصل، ۹۰ دقیقه.

سؤال‌ها و پاسخ‌نامه

اگر می‌خواهی آزمون را زمان‌دار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤال‌ها را با پاسخ و توضیح می‌بینی.

سؤال‌های آزمون ۲۵ سؤال

نمایش سؤال‌ها و پاسخ‌ها
  1. سؤال ۱فرض کن و . چند است؟

    فصل ۱: مجموعه‌ها

    پاسخ: 9

    عضوهای این‌هاست: (۷ عضو؛ ۴ نیست چون شرط است). عضوهای این‌هاست: (۵ عضو؛ صفر در نیست). سه عضو مشترک‌اند، پس .

  2. سؤال ۲یک کارت از بین کارت‌هایی که با شمارهٔ ۱ تا ۲۰ نوشته شده‌اند به‌طور تصادفی برمی‌داریم. احتمال اینکه شمارهٔ آن مضرب ۳ یا مضرب ۵ باشد چقدر است؟

    فصل ۱: مجموعه‌ها

    • (پاسخ درست)

    مضرب‌های ۳ شش‌تا هستند () و مضرب‌های ۵ چهارتا (). عدد ۱۵ در هر دو فهرست است و فقط یک بار شمرده می‌شود: حالت از ۲۰ حالت، پس احتمال است. اگر گرفتی، ۶ و ۴ را بدون کم کردن عضو مشترک جمع کرده‌ای.

  3. سؤال ۳کدام عدد بین و قرار دارد؟

    فصل ۲: عددهای حقیقی

    • (پاسخ درست)

    برای مقایسه، مربع گزینه‌ها را با ۵ و ۷ مقایسه می‌کنیم: که بین ۵ و ۷ است. اما و از ۵ کمترند و از ۷ بیشتر است.

  4. سؤال ۴حاصل چند است؟

    فصل ۲: عددهای حقیقی

    پاسخ: 1

    چون است، منفی است و قدر مطلقش می‌شود؛ ولی مثبت است و همان می‌ماند. جمع: .

  5. سؤال ۵برای رد کردن ادعای «هر چهارضلعی که قطرهایش برابر است، مستطیل است» کدام شکل مثال نقض است؟

    فصل ۳: استدلال و اثبات در هندسه

    • مربع
    • مستطیل غیرمربع
    • لوزی غیرمربع
    • ذوزنقهٔ متساوی‌الساقین (پاسخ درست)

    مثال نقض باید شرط ادعا را داشته باشد (قطرهای برابر) ولی نتیجه را نه (مستطیل نباشد). قطرهای ذوزنقهٔ متساوی‌الساقین برابرند ولی دو ضلع روبه‌رو موازی نیستند و مستطیل نیست. مربع و مستطیل با ادعا جور درمی‌آیند و قطرهای لوزی غیرمربع برابر نیست.

  6. سؤال ۶دو مثلث متشابه‌اند و نسبت تشابه (بزرگ به کوچک) است. اگر مساحت مثلث کوچک‌تر ۳۲ سانتی‌متر مربع باشد، مساحت مثلث بزرگ‌تر چند سانتی‌متر مربع است؟

    فصل ۳: استدلال و اثبات در هندسه

    پاسخ: 72

    وقتی طول‌ها برابر می‌شوند، مساحت برابر می‌شود. پس مساحت بزرگ‌تر است. اگر ۴۸ گرفتی، مساحت را فقط برابر کرده‌ای.

  7. سؤال ۷هر عبارت را به مقدارش وصل کن.

    فصل ۴: توان و ریشه

    جفت‌های درست:
    • ←
    • ←
    • ←
    • ←

    توان منفی یعنی وارونه، نه منفی: . هر عدد ناصفر به توان صفر ۱ است. ریشهٔ سوم عدد منفی وجود دارد و منفی است. فقط ریشهٔ نامنفی است، یعنی ۵ (نه ).

  8. سؤال ۸حاصل چند است؟

    فصل ۴: توان و ریشه

    پاسخ: 8

    همه را بر پایهٔ ۲ بنویس: و . صورت می‌شود و مخرج است، پس حاصل است.

  9. سؤال ۹حاصل کدام است؟

    فصل ۵: عبارت‌های جبری

    • (پاسخ درست)

    جملهٔ اول مزدوج است: . جملهٔ دوم مربع دوجمله‌ای است: . حالا کم کن و علامت همهٔ جمله‌های پرانتز را عوض کن: . یعنی جملهٔ وسط مربع را ننوشته‌ای و یعنی علامت را عوض نکرده‌ای.

  10. سؤال ۱۰اگر و باشد، مقدار چند است؟ (راهنما: را باز کن.)

    فصل ۵: عبارت‌های جبری

    پاسخ: 29

    است، پس . لازم نیست خود و را پیدا کنی (البته ۲ و ۵ هستند: ).

  11. سؤال ۱۱تجزیهٔ کامل کدام است؟

    فصل ۵: عبارت‌های جبری

    • (پاسخ درست)

    اول عامل مشترک را بیرون بیاور: . ولی تفاضل دو مربع است و باید باز هم تجزیه شود: . پس تجزیهٔ کامل است؛ جواب‌های و نیمه‌کاره‌اند.

  12. سؤال ۱۲کوچک‌ترین عدد صحیحی که در نامعادلهٔ صدق می‌کند چند است؟

    فصل ۵: عبارت‌های جبری

    پاسخ: -3

    ۳ را به طرف دیگر ببر: . حالا دو طرف را بر تقسیم می‌کنیم و چون عدد منفی است، جهت نامساوی برعکس می‌شود: . عددهای صحیح بزرگ‌تر از از شروع می‌شوند، پس جواب است.

  13. سؤال ۱۳درجهٔ چندجمله‌ای نسبت به و (با هم) چند است؟

    فصل ۵: عبارت‌های جبری

    پاسخ: 5

    درجهٔ هر جمله را نسبت به هر دو متغیر با جمع توان‌ها می‌گیریم: درجهٔ دارد، درجهٔ و درجهٔ . درجهٔ چندجمله‌ای بزرگ‌ترین آن‌هاست، یعنی ۵. اگر ۴ گرفتی، جملهٔ اول را بزرگ‌ترین فرض کرده‌ای.

  14. سؤال ۱۴شیب خطی که از دو نقطهٔ و می‌گذرد چند است؟

    فصل ۶: خط و معادله‌های خطی

    پاسخ: -3

    شیب . شیب منفی یعنی خط از چپ به راست پایین می‌آید؛ با نقطه‌ها هم جور است، چون از به کم می‌شود.

  15. سؤال ۱۵معادلهٔ خطی که موازی خط است و از نقطهٔ می‌گذرد کدام است؟

    فصل ۶: خط و معادله‌های خطی

    • (پاسخ درست)

    خط‌های موازی شیب برابر دارند، پس شیب است: . نقطه را جای‌گذاری کن: و . جواب یعنی عرض نقطه را همان عرض از مبدأ گرفته‌ای، و شیب را قرینه کرده است.

  16. سؤال ۱۶دستگاه را حل کن. مقدار چند است؟

    فصل ۶: خط و معادله‌های خطی

    پاسخ: 12

    دو معادله را جمع کن تا حذف شود: و . از معادلهٔ دوم . بررسی در معادلهٔ اول: . پس .

  17. سؤال ۱۷خط محور ها را در کدام نقطه قطع می‌کند؟

    فصل ۶: خط و معادله‌های خطی

    • (پاسخ درست)

    روی محور ها طول نقطه صفر است. را بگذار: و . نقطهٔ محل برخورد با محور هاست (آنجا می‌شود)، و یعنی بر تقسیم نکرده‌ای.

  18. سؤال ۱۸دستگاه چند جواب دارد؟

    فصل ۶: خط و معادله‌های خطی

    • فقط یک جواب
    • دقیقاً دو جواب
    • هیچ جواب ندارد (پاسخ درست)
    • بی‌شمار جواب

    هر دو خط شیب دارند ولی عرض از مبدأهایشان فرق می‌کند ( و )، پس موازی‌اند و هیچ‌وقت همدیگر را قطع نمی‌کنند؛ یعنی نقطهٔ مشترکی ندارند. اگر معادله‌ها را مساوی بگذاری، به می‌رسی که غلط است.

  19. سؤال ۱۹ساده‌شدهٔ کدام است؟ ()

    فصل ۷: عبارت‌های گویا

    • (پاسخ درست)

    اول تجزیه: صورت و مخرج . عامل مشترک است و خط می‌خورد، پس می‌ماند. یعنی جمله‌های را خط زده‌ای، که جمله است نه عامل.

  20. سؤال ۲۰معادلهٔ را حل کن. چند است؟ ()

    فصل ۷: عبارت‌های گویا

    پاسخ: 14

    طرفین‌وسطین: ، یعنی و . چون ، جواب قابل قبول است. بررسی: .

  21. سؤال ۲۱عبارت به ازای کدام مقدارها تعریف نشده است؟

    فصل ۷: عبارت‌های گویا

    • و
    • و (پاسخ درست)
    • و

    عبارت گویا وقتی تعریف نشده است که مخرج صفر شود. یعنی یا . صفر شدن صورت () مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ فقط حاصل کسر را صفر می‌کند.

  22. سؤال ۲۲باقی‌ماندهٔ تقسیم بر چند است؟

    فصل ۷: عبارت‌های گویا

    پاسخ: 7

    تقسیم می‌کنیم: خارج‌قسمت می‌شود، چون . باقی‌مانده . تأیید: مقسوم = مقسوم‌علیه × خارج‌قسمت + باقی‌مانده.

  23. سؤال ۲۳در یک مخروط، شعاع قاعده ۶ و فاصلهٔ رأس تا محیط قاعده ۱۰ است. حجم مخروط است. چند است؟

    فصل ۸: حجم و مساحت

    پاسخ: 96

    ارتفاع را با فیثاغورس پیدا می‌کنیم: و (عدد ۱۰ فاصلهٔ رأس تا محیط است، نه ارتفاع). حجم: .

  24. سؤال ۲۴شعاع یک کره را ۳ برابر می‌کنیم. حجم کره چند برابر می‌شود؟

    فصل ۸: حجم و مساحت

    • ۳ برابر
    • ۲۷ برابر (پاسخ درست)
    • ۶ برابر
    • ۹ برابر

    حجم است و به توان ۳ رسیده. پس با ضرب در ۳، حجم برابر می‌شود. ۹ برابر شدن مربوط به مساحت سطح است که به بستگی دارد.

  25. سؤال ۲۵در هرم منتظمی با قاعدهٔ مربع به ضلع ۱۰، ارتفاع هر وجه جانبی ۱۳ است. حجم هرم چند است؟

    فصل ۸: حجم و مساحت

    پاسخ: 400

    ارتفاع هرم، نصف ضلع قاعده () و ارتفاع وجه جانبی () یک مثلث قائم‌الزاویه می‌سازند: . حجم: . ۱۳ ارتفاع وجه است نه ارتفاع هرم.

آزمون نوبت اول ریاضی نهم را هم امتحان کن.