در این فصل چه یاد میگیری#
تا اینجا با پروفایل آماده چاپ کردهای و هر تنظیم پایه را با اثرش شناختهای. پروفایل آماده برای یک چاپگر میانگین و یک فیلامنت میانگین نوشته شده است، نه برای دستگاه و حلقهای که روی میز توست. این ترم آن فاصله را اندازه میگیری. این فصل هنوز چیزی چاپ نمیکند، چون اول باید یاد بگیری یک آزمایش را درست طراحی و ثبت کنی.

آخر این فصل میتوانی:
- بگویی کدام عددها به چاپگر مربوطاند و کدام به فیلامنت
- ترتیب آزمونهای این ترم را با دلیلش توضیح بدهی
- آزمایشی طراحی کنی که فقط یک متغیر دارد
- دفتر آزمایش خودت را راه بیندازی
قبل از شروع#
- از فصل ۱۰ ترم ۱: با کولیس اندازه میگیری.
- از فصل ۱۳ ترم ۲: میدانی پروفایل چاپگر، فیلامنت و process جدا ذخیره میشوند.
- از فصل ۰۶ و ۰۷ ترم ۲: سرعت و دما را در اسلایسرت پیدا میکنی.
🎯 کار این فصل: یک دفتر یا یک فایل جدول، و مداد. این فصل کاملاً کاغذی است و چاپگر نمیخواهد.
۱. کالیبراسیون یعنی چه#
کالیبراسیون یعنی بهجای عددی که کسی حدس زده، عددی را بگذاری که روی دستگاه خودت اندازه گرفتهای. هر چاپگر کمی با چاپگر هممدلش فرق دارد، و هر فیلامنت با فیلامنت دیگر فرق دارد. این فاصلهها ریزند، ولی روی هزاران خط چاپی جمع میشوند.
این کار همیشه لازم نیست. راهنمای Prusa میگوید چاپگر نوی کارخانه به تنظیم ضریب flow نیاز ندارد و آن را کاری پیشرفته میداند. پس اگر قطعههایت خوباند، هدف این ترم برای تو فهمیدن عددهاست، نه عوضکردن آنها به هر قیمت.
حالا به این دو عدد فکر کن: چند میلیمتر فیلامنت موتور واقعاً جلو میفرستد، و بهترین دما برای این حلقه چند درجه است.
قبل از ادامه، جواب بده: اگر حلقهٔ فیلامنت را با برند دیگری عوض کنی، کدامیک از این دو عدد باید دوباره اندازه گرفته شود؟
جواب: فقط دما. حرکت موتور به دستگاه مربوط است و با عوضشدن حلقه تغییر نمیکند. بهترین دما به ماده مربوط است و با هر فیلامنت تازه دوباره پیدا میشود.
همین تفاوت جای هر عدد را هم معلوم میکند. راهنمای OrcaSlicer هم آزمونهای فیلامنت را جدا میکند و میگوید برای هر فیلامنت تازه تکرار میشوند.
| Test | Chapter | Belongs to | Repeat when |
|---|---|---|---|
| extruder steps | 02 | printer | extruder hardware changes |
| temperature | 03 | filament | new filament |
| flow ratio | 04 | filament | new filament or nozzle |
| pressure advance | 05 | filament and printer | new filament or nozzle |
| retraction | 06 | filament and printer | new filament |
| max volumetric speed | 07 | filament and printer | new filament or nozzle |
| resonance | 08 | printer | mechanics change |
| dimensions | 09 | filament and printer | new filament |
این جدول چند نام تازه دارد، مثل flow ratio که ضریب مقدار پلاستیک است. فعلاً همینقدر بدان؛ فصل ۰۴ تا ۰۸ همین ترم کامل یادشان میگیریم.
۲. چرا این ترتیب#
آزمونها به هم تکیه دارند. هر آزمون فرض میکند آزمونهای قبلی درست انجام شدهاند. وقتی موتور ۹۵ میلیمتر میفرستد و تو فکر میکنی ۱۰۰ میلیمتر فرستاده است، هر عددی که بعد از آن پیدا کنی این خطا را در خودش پنهان دارد.
ترتیب این کتاب از این استدلال میآید:
- اول مکانیک فرستادن فیلامنت، چون همه چیز روی آن سوار است.
- بعد دما، چون رفتار مذاب را تعیین میکند.
- بعد مقدار پلاستیک، یعنی
flow ratio، با دمای درست. - بعد رفتار فشار و حرکتهای عقبوجلوی فیلامنت.
- بعد سقف سرعت، که با دما و ماده عوض میشود.
- آخر لرزش و اندازه، چون این دو را روی چاپ خوب بهتر میبینی.
این ترتیب قضاوت ماست، نه قانون. راهنمای OrcaSlicer سقف جریان را زودتر میآورد و pressure advance را قبل از flow ratio میگذارد. هر دو ترتیب در یک چیز مشترکاند: دما پیش از آزمونهای جریان میآید. اگر راهنمای سازندهٔ چاپگرت ترتیب دیگری گفت، آن را جدی بگیر و در دفترت بنویس کدام را دنبال کردی.
قبل از ادامه، جواب بده: فرض کن flow ratio را با دمای خیلی پایین پیدا کردهای و بعد دما را بالا بردهای. چرا باید به آن عدد شک کنی؟
جواب: چون رفتار مذاب با دما عوض میشود، و عددی که پیدا کردی برای شرایطی بود که دیگر برقرار نیست. هر وقت عددی زودتر در زنجیره عوض شد، عددهای بعدش را دوباره بسنج.
۳. یک متغیر در هر آزمایش#
اگر دما را پایین بیاوری و سرعت را هم کم کنی و چاپ بهتر شود، نمیدانی کدامیک کار کرده است. شاید یکی کمک کرده و دیگری آسیب زده است. به این کار تکمتغیری آزمودن میگوییم: هر بار فقط یک چیز عوض میشود و بقیه ثابت میمانند.
ثابتماندن فقط دربارهٔ تنظیمها نیست. اینها هم بخشی از آزمایشاند:
- همان مدل و همان جای صفحه
- همان حلقهٔ فیلامنت
- همان ارتفاع لایه و همان سرعت
- همان پروفایل پایه، ذخیرهشده با نامی مشخص
یک آزمایش خوب سه بخش دارد. پرسش: میخواهم چه چیزی را بفهمم؟ پیشبینی: فکر میکنم چه میشود؟ ثبت: چه دیدم؟ پیشبینی را قبل از چاپ بنویس. اگر بعد از چاپ بنویسی، ذهنت خودش را با نتیجه هماهنگ میکند.
💡 نکته: برای آزمایش از پروفایل اصلیات یک نسخهٔ جدا بساز و فقط همان را عوض کن. وقتی عدد نهایی معلوم شد، آن را به پروفایل اصلی ببر. روشش را در فصل ۱۳ ترم ۲ دیدهای.
✅ چک کن: در دفترت یک پرسش برای یک آزمایش فرضی بنویس. اگر پرسشت دو تنظیم را نام برده است، آن را به دو پرسش بشکن.
۴. دفتر آزمایش#
حالا دفتر این ترم را بساز. همین جدول را در فصلهای بعد پر میکنی و هر ردیف یک چاپ یا یک اندازهگیری است.
| No. | Filament | Question | The one change | Prediction | What I saw | Keep? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||||
| 2 | ||||||
| 3 |
یک جدول دیگر هم بساز که آخر هر فصل عدد نهایی در آن مینشیند. ستون «جای عدد» را همان موقع پر کن تا بعداً دنبالش نگردی.
| Value | My result | Where it lives | Date |
|---|---|---|---|
| extruder steps | |||
| nozzle temperature | |||
| flow ratio | |||
| pressure advance | |||
| retraction length | |||
| max volumetric speed | |||
| input shaping | |||
| XY compensation |
🤖 با AI: طرح آزمایشت را بنویس و از دستیار AI بپرس «آیا این آزمایش جز یک متغیر چیز دیگری را هم عوض میکند؟». نظرش را با جدول خودت بسنج، و اگر نام تنظیمی داد آن را در اسلایسر خودت پیدا کن، چون نامها میان نسخهها عوض میشوند. جواب را با چاپ خودت چک کن.
واژههای تازهٔ این فصل#
| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| calibration | کالیبریشن | جایگزینی عدد حدسی با عدد اندازهگیریشده روی دستگاه خودت |
| variable | وریبل | چیزی که در آزمایش عوض میشود |
تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
جوابِ تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
در فصل بعد#
اولین اندازهگیری واقعی این ترم حتی چاپ نمیخواهد. یک علامت روی فیلامنت میگذاری، به چاپگر میگویی ۱۰۰ میلیمتر جلو ببرد، و با کولیس میبینی راست گفته است یا نه.
به آخر این فصل رسیدی!
اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.