لایه — خودآموز چاپ سه‌بعدی FDM و اسلایسرها

فصل ۱۰ از ۱۰

پیشرفت ترم
۰٪

در این فصل چه می‌سازی#

آخر این فصل مکعبی را در دست داری که خودت با چند خط متن نوشته‌ای، خودت برش زده‌ای و چاپگرت لایه‌به‌لایه ساخته است. آن را با کولیس اندازه گرفته‌ای و می‌دانی چقدر به عدد طرح نزدیک است. این همان قرارداد ترم ۱ است: از یک فایل متنی تا یک چاپ کامل و سنجیده.

یک مکعب چاپی با زبانهٔ کوچک میان فک‌های یک کولیس که بر صفحهٔ چاپ قرار دارد

آخر این فصل می‌توانی:

  • کولیس را درست بخوانی و یک اندازه را چند بار تکرار کنی
  • یک چاپ را از متن مدل تا اندازه‌گیری بدون راهنما انجام بدهی
  • اختلاف چاپ با طرح را به میلی‌متر و درصد بگویی
  • برآورد زمان و فیلامنت اسلایسر را با واقعیت بسنجی

قبل از شروع#

  • از فصل ۰۵ همین ترم: فایل calibration-cube.scad و calibration-cube.stl را داری.
  • از فصل ۰۸ همین ترم: برش می‌زنی و Preview و برآوردها را می‌خوانی.
  • از فصل ۰۹ همین ترم: صفحه را تمیز می‌کنی و لایهٔ اول را قضاوت می‌کنی.

🎯 کار این فصل: چاپگر، حلقهٔ PLA، کولیس، الکل ایزوپروپیل، کاردک، و فایل مدل. سقف مصرف این چاپ نزدیک ۱۰ گرم است (حساب‌شده، فصل ۰۵). مدل همان calibration-cube.scad فصل ۰۵ است و این‌جا دوباره چاپ نشده است. اگر چاپگر نداری، بخش ۱ را با هر جسم کوچک خانه تمرین کن و بقیه را با عددهای فرضی تمرین‌ها جلو ببر.

⚠️ مواظب باش: قاعده‌های ایمنی ابتدای کتاب و بلوک‌های فصل ۰۹ این‌جا هم برقرارند: دست داخل چاپگر در حال حرکت نبر، نازل و صفحه را لمس نکن، صفحه را سرد تمیز کن، و کاردک را دور از بدن حرکت بده.

۱. کولیس#

کولیس دو فک دارد که جسم را می‌گیرند و یک عدد نشان می‌دهد. برای این کتاب کولیس دیجیتال یا عقربه‌ای و حتی ورنیه کافی است.

  1. فک‌ها را تمیز کن و کامل ببند.
  2. اگر دیجیتال است، در حالت بسته صفر کن. اگر عقربه‌ای یا ورنیه است، ببین صفر را نشان می‌دهد.
  3. جسم را میان فک‌ها بگذار، صاف و نه کج.
  4. فک را با فشار کم ببند. فشار زیاد پلاستیک را فشرده می‌کند و عدد را کم نشان می‌دهد.
  5. عدد را بخوان.
  6. فک را باز کن و همان اندازه را دو بار دیگر بگیر.

⚠️ مواظب باش: نوک فک‌های کولیس تیز است. آن را به سمت خودت نگیر و بعد از کار فک‌ها را ببند.

قبل از ادامه، جواب بده: چرا یک اندازه را سه بار می‌گیریم؟


جواب: چون هر اندازه‌گیری کمی لرزش دارد. اگر سه عدد نزدیک هم بودند، اندازه‌گیری تو قابل‌اعتماد است و میانگینشان را می‌نویسی. اگر پراکنده بودند، مشکل از روش توست، نه چاپگر.

✅ چک کن: یک جسم تخت کوچک بردار و سه بار اندازه بگیر. عددها باید خیلی نزدیک هم باشند. اگر نیستند، روی صاف نگه‌داشتن و فشار یکنواخت تمرین کن.

۲. زنجیرهٔ کامل#

این بار هیچ مرحله‌ای تازه نیست. فهرست زیر تنها راهنمای توست. جلوی هر مرحله تیک بزن.

Step From chapter Done
Open calibration-cube.scad, confirm side = 20 05
Export calibration-cube.stl 05
Open it in the slicer, tab on the plate, tab toward +X 08
Confirm printer, filament and print profiles 07
Slice and read layers, time, length, mass in Preview 08
Cold plate: clean with alcohol 09
Confirm the filament is loaded 09
Send the file, start, stay through the first layer, then stay within reach 09
Let the plate cool, remove the part 09

قبل از ارسال فایل، عددها را بنویس. پیش‌بینی را همین‌جا ثبت کن تا بعد با واقعیت بسنجی.

۳. چاپ#

چاپ را شروع کن و تا پایان لایهٔ اول کنار دستگاه بمان، چون فصل ۰۲ دلیلش را گفته است. بعد هم نزدیک بمان و هر چند دقیقه سر بزن. تا پایان چاپ خانه را ترک نکن.

حالا آن‌چه را باید ببینی:

  • لایهٔ اول همان ظاهر مربع فصل ۰۹ را داشته باشد.
  • شکل شبکهٔ infill همان باشد که در Preview دیدی. چاپگر همان را می‌کشد.
  • لایه‌های بالایی سقف را ببندند.

⚠️ مواظب باش: اگر قطعه کنده شد یا پلاستیک دور نازل جمع شد، چاپ را متوقف کن و برق را قطع کن. تکهٔ کوچک روی نازل را بعد از خنک‌شدن با انبرک بردار. اگر پلاستیک دور hot end را گرفته است، تا وقتی سرد است آن را نکش. سیم هیتر و سنسور دما معمولاً داخل همان توده‌اند و با کشیدن پاره می‌شوند.

به این توده extruder blob می‌گویند. پس از خنک‌شدن، اول راهنمای چاپگر خودت را بخوان. Prusa برای چاپگرهای خودش این‌طور عمل می‌کند: نازل را حدود ۳۰ درجه بالاتر از دمای چاپ گرم می‌کند، برای PLA تا 250 °C، دست‌کم ۵ دقیقه نگه می‌دارد، چاپگر را خاموش می‌کند و پلاستیک نرم‌شده را با انبردست آرام جدا می‌کند، دور از سیم‌ها. از سقف دمای چاپگر خودت بالاتر نرو.

⚠️ مواظب باش: در این کار دستکش حرارتی بپوش و تا پایان کنار چاپگر بمان. اگر خطای سنسور یا هیتر دیدی، سیم آسیب دیده است. چاپگر را داغ نکن و سراغ راهنمای تعمیر سازنده برو.

زمان شروع و پایان را بنویس. این عدد را در بخش ۵ لازم داری.

🔧 اگر کار نکرد: اگر لایهٔ اول نچسبید، به فصل ۰۹ برگرد. اگر چاپ وسط کار کنده شد یا لایه‌ها جابه‌جا شدند، عکس بگیر و یادداشت کن و فعلاً دوباره با تمیزی صفحه و فاصلهٔ نازل شروع کن. عیب‌یابی کامل در ترم ۴ است. نتیجهٔ ناموفق هم نتیجه است؛ با تغییر یک چیز دوباره چاپ کن.

۴. اندازه‌گیری#

صبر کن قطعه کاملاً سرد شود.

هر سه ضلع را بسنج. X همان جهتی است که زبانه نشان می‌دهد. Y عمود بر آن است. Z ارتفاع است. X و Y را بالاتر از زبانه و دور از لایه‌های پایینی بگیر، چون این لایه‌ها گاهی کمی پهن‌تر می‌شوند. این عیب نام elephant foot دارد. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۳ ترم ۴ کامل یادش می‌گیریم.

Axis Design mm Reading 1 Reading 2 Reading 3 Average Difference mm Difference %
X 20.00
Y 20.00
Z 20.00

حساب این ستون‌ها ساده است.

average    = (reading 1 + reading 2 + reading 3) / 3
difference = average - design
percent    = difference / design × 100

دنبال چه بگرد: ما نمی‌توانیم بگوییم عدد تو چند می‌شود، چون به چاپگر و فیلامنت خودت بسته است. چیزی که به دنبالش هستی این است: سه اندازه‌گیری هر محور نزدیک هم باشند، و بتوانی اختلاف را به‌روشنی بگویی. این کتاب هنوز حدی برای «خوب» نمی‌دهد، چون این کالیبراسیون ترم ۳ است. فعلاً عدد تو نقطهٔ شروع است، نه نمره.

✅ چک کن: جدول باید سه ردیف کامل داشته باشد، و عدد اختلاف با علامت مثبت یا منفی نوشته شده باشد.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر هر سه محور چند دهم میلی‌متر بزرگ‌تر باشند، یک علت را نام ببر که از چاپگر نیست.


جواب: کولیسی که درست صفر نشده، یا فکی که روی یک برآمدگی کوچک سطح نشسته است. فشار زیاد فک این‌جا علت نیست، چون عدد را کم نشان می‌دهد، نه زیاد. علت‌های خود چاپگر هم هست، مثل پهنای خط چاپی در X و Y. فصل ۰۹ ترم ۳ این علت‌ها را از هم جدا می‌کند.

۵. برآورد در برابر واقعیت#

حالا جدول بخش ۴ فصل ۰۸ را کنار زمان واقعی بگذار.

Quantity Slicer estimate Actual
Print time
Filament mass scale, if you have one

✅ چک کن: اگر زمان واقعی با برآورد فرق داشت، درصد اختلاف را با همان فرمول حساب کن. دفعهٔ بعد با این عدد بهتر برنامه می‌ریزی. وزن‌کردن اختیاری است و ترازو فقط در ترم ۵ لازم می‌شود.

مکعب را دور نینداز. یک برچسب کاغذی با فیلامنت و پروفایل بچسبان و نگه دار. بعد از کالیبراسیون، مکعب تازه را کنار این یکی می‌گذاری و تفاوت را با دست می‌بینی.

💡 نکته: یک دفتر یا فایل برای چاپ‌هایت باز کن. برای هر چاپ مدل، فیلامنت، پروفایل و یادداشت را بنویس. بیشتر کاری که بعد از این می‌کنی به این دفتر تکیه دارد.

🤖 با AI: جدول بخش ۴ را به دستیار AI بده و بگو: «اختلاف‌ها را به زبان ساده بگو و بگو کدام عدد قابل‌اعتمادتر است.» بعد خودت بررسی کن آیا حساب درصدش درست است. جواب را با چاپ خودت چک کن، و دست به هیچ تنظیمی نزن. کالیبراسیون ترتیب دارد و ترم ۳ با آن شروع می‌شود.

واژه‌های تازهٔ این فصل#

کلمه تلفظ به حروف فارسی یعنی چه
calipers کالیپِرز کولیس؛ ابزار اندازه‌گیری با فک
elephant foot اِلِفِنت فوت پهن‌شدن لایه‌های پایینی

تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

جوابِ تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

ترم ۱ تمام شد و تو یک چاپ کامل و سنجیده داری. تا این‌جا پروفایل آماده را به‌کار بردی و به عددهایش دست نزدی. ترم ۲ آن عددها را یکی‌یکی باز می‌کند، و از ارتفاع لایه شروع می‌کنیم: عددی که تا حالا فقط نامش را می‌دانستی.

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.