در این فصل چه میسازی#
آخر این فصل یک فهرست وارسی ایمنی برای میز کار خودت داری که پر کردهای و کنار چاپگر نگه میداری. چاپگر سهبعدی اگر درست با آن کار کنی وسیلهٔ ترسناکی نیست، ولی بیخطر هم نیست: یک تکهٔ خیلی داغ، برق و دود دارد و ساعتها کار میکند. پنج دقیقه فکرکردن قبل از روشنکردن آن از هر مهارت دیگری در این کتاب مهمتر است.

آخر این فصل میتوانی:
- بگویی کدام قسمتهای چاپگر میسوزانند و تا کی
- جای مناسب چاپگر را از نظر هوا و سطح زیر آن انتخاب کنی
- بگویی چرا چاپگر بسته نه تهویه است و نه فیلتر
- پیش از رهاکردن یک چاپ، آن را وارسی کنی
- بدانی هنگام دود یا بوی سوختن اول چه کار کنی
قبل از شروع#
- از فصل ۰۱ همین ترم: میدانی نازل پلاستیک را داغ و نرم بیرون میدهد.
- بخش «ایمنی، قبل از هر چیز» ابتدای کتاب مرجع این فصل است. این فصل دلیل آن قاعدهها را میگوید و آنها را به میز خودت میبرد.
🎯 کار این فصل: کاغذ و مداد، و اگر چاپگر داری خود میز کارت. در این فصل چاپگر را روشن نکن.
۱. داغی: چیزی که خاموش به نظر میرسد#
قسمت داغ اطراف نازل را hot end میگویند. فصل بعد اجزایش را میبینی. فعلاً بدان که پلاستیک فقط آنجا نرم میشود، پس این قسمت باید خیلی داغتر از آب جوش باشد. راهنمای رسمی Prusa برای PLA عددی بالای ۲۰۰ درجه میدهد. مقدار دقیق را برای فیلامنت خودت ترم ۲ پیدا میکنی.
صفحهٔ چاپ در بسیاری از چاپگرها هم گرم میشود. دمایش پایینتر است، ولی سطحش بزرگ است و با یک لمس طولانیتر هم میسوزاند.
خطر اصلی در لحظهٔ چاپ نیست، بعد از آن است. چاپ تمام شده، چاپگر ساکت است، هیچ نوری نشان نمیدهد این فلز هنوز داغ است، و دست تو برای برداشتن قطعه جلو میرود.
⚠️ مواظب باش: بعد از چاپ، نازل و صفحه را لمس نکن تا صفحهٔ نمایش چاپگر دمای پایین نشان دهد. تکهٔ کوچکی را که به نازل چسبیده با دست جدا نکن. انبرک بهکار ببر و دستت را دور نگه دار.
قبل از ادامه، جواب بده: چاپگر را از برق کشیدهای. آیا این یعنی نازل همان لحظه بیخطر است؟
جواب: نه. قطع برق گرمشدن را متوقف میکند، ولی فلز هنوز گرمایش را دارد. تازه ممکن است فن هم همراه برق خاموش شود و سردشدن کندتر شود. پس زمان لازم است، نه کلید.
۲. دود و هوا#
وقتی پلاستیک ذوب میشود، بو و ذرات بسیار ریز آزاد میکند. میزانش به ماده بستگی دارد. PLA، فیلامنت پایهٔ این کتاب، کمتر از بعضی مواد دیگر مسئله دارد، ولی این به معنی بیاثربودن نیست. فعلاً همینقدر بدان؛ فصل ۰۴ همین ترم کامل یادش میگیریم. بعضی مواد که در ترم ۵ میبینی فقط با تهویهٔ واقعی چاپ میشوند.
پس جای چاپگر مهم است:
- چاپگر را در اتاق خوابت نگذار
- جایی بگذار که هوا عوض میشود
- در طول یک چاپ طولانی در همان اتاق نخواب
⚠️ مواظب باش: اگر دود دیدی یا بوی سوختن حس کردی، چاپ را متوقف کن و برق را قطع کن. پلاستیکی که روی
hot endجمع شده میتواند بسوزد. اگر شعله دیدی، برق را فقط وقتی قطع کن که بیخطر به پریز میرسی، از اتاق بیرون برو و با خدمات اضطراری محل زندگیات تماس بگیر. روی وسیلهٔ برقی آب نریز.
۳. برق#
چاپگر از برق شهر تغذیه میشود. منبع تغذیه آن را به ولتاژ کمتر تبدیل میکند. تنها قاعدهٔ این کتاب دربارهٔ برق شهر این است: به آن دست نمیزنیم.
- بدنهٔ منبع تغذیه را باز نکن، حتی وقتی از برق جدا است
- پیش از هر کار روی الکترونیک، کابل را از پریز جدا کن، نه فقط کلید را خاموش
- سیم شل یا ترکخورده دلیل خوبی است که چاپگر را روشن نکنی
⚠️ مواظب باش: پیش از نخستین روشنکردن، راهنمای چاپگرت را دربارهٔ کلید ولتاژ بخوان. بعضی منبعهای تغذیه کلید
115Vو230Vدارند. اگر دستگاه تو چنین کلیدی دارد، پیش از وصلکردن به پریز آن را با برق شهر خودت یکی کن. انتخاب اشتباه میتواند دستگاه را خراب کند. برای این کار بدنهٔ منبع تغذیه را باز نکن.
چرا سیمهای چاپگر خراب میشوند؟ چون بعضیشان با هر حرکت خم میشوند، صدها هزار بار، و سیمی که مدام خم شود با گذر زمان خسته میشود.
یک محافظ مهم هم در خود چاپگر هست. اگر سنسور دما از جایش بیرون بیفتد و هیتر بیقاعده کار کند، چاپگر باید خودش آن را خاموش کند. نام این محافظ thermal protection است. از راهنما یا پشتیبانی سازنده بپرس روی چاپگر تو فعال است یا نه. اگر خطای دما دیدی، چاپ را ادامه نده و این محافظ را خاموش نکن. فعلاً همینقدر بدان؛ فصل ۰۴ ترم ۷ کامل یادش میگیریم.
✅ چک کن: اگر چاپگر داری، با کابل جداشده، سیمهایی را که به قسمت متحرک میروند با چشم نگاه کن و ببین جایی ترک یا لهیدگی دارند یا نه.
۴. چاپگر بسته و چاپگر بیمراقب#
بعضی چاپگرها یک جعبهٔ بسته دور خود دارند، یا کسی برایشان جعبه ساخته است. جعبه کمک میکند گرما بماند، ولی فضای بسته دود را هم نگه میدارد. چاپگر بسته خودبهخود نه تهویه است و نه فیلتر. اگر سازندهاش فیلتری گفته است، کار و مرز آن را از راهنما بخوان.
گرما در فضای بسته پلاستیک بدنه را هم نرم میکند. پس کسی که خودش جعبه میسازد نباید منبع تغذیه و الکترونیک را داخل فضای گرم بگذارد. ترم ۷ این را کامل درس میدهد.
حالا مسئلهٔ زمان. یک چاپ میتواند ساعتها طول بکشد. آیا میشود آن را رها کرد و از اتاق بیرون رفت؟ سازندهها در این باره توصیههای خودشان را دارند، و آن را باید از راهنمای چاپگرت بخوانی. قاعدهٔ این کتاب اینهاست:
- چاپگر روی سطح آتشگیر نباشد و پارچه و کاغذ نزدیکش نباشد
- پیش از رهاکردن چاپ، از سالمبودن لایهٔ اول مطمئن شو
- چاپ بلند را وقتی شروع نکن که هیچکس در خانه نیست
- در اتاق چاپگر هشداردهندهٔ دود سالم داشته باش
قبل از ادامه، جواب بده: چرا لایهٔ اول اینقدر در ایمنی مهم است؟
جواب: چاپی که از صفحه کنده شود، نازل داغ را آزاد میگذارد تا ساعتها در هوا پلاستیک بریزد. آن پلاستیک میتواند دور hot end جمع شود، و این همان چیزی است که میتواند بسوزد. لایهٔ اول سالم بزرگترین قدم برای جلوگیری از این اتفاق است.
۵. قطعههای متحرک و ابزار#
قطعههای متحرک انگشت، موی بلند، لباس گشاد و روسری را میگیرند. قاعده ساده است: هنگام حرکت چاپگر دستت را داخل نبر. اینها را پیش از کار جمع کن و هیچ چیز آویزانی نزدیک چاپگر نگذار.
دو ابزار کیت هم مراقبت میخواهند:
- کاردک برای جداکردن قطعه است و گوشهٔ تیز دارد. آن را همیشه به سمت بیرون و دور از بدن و انگشت حرکت بده.
- الکل ایزوپروپیل برای تمیزکردن صفحه است و آتشگیر است. فقط روی صفحهٔ سرد و دور از شعله.
⚠️ مواظب باش: قطعه را وقتی بهزور از صفحه میکنی، کاردک ناگهان آزاد میشود. دست دیگرت نباید در مسیر کاردک باشد.
۶. فهرست وارسی میز کار#
این جدول را روی کاغذ بکش، پر کن و کنار چاپگر بگذار. هر مورد را با چشم ببین، نه از حافظه. اگر هنوز چاپگر نداری، آن را برای جایی که میخواهی چاپگر را بگذاری پر کن.
| Check | Yes / No | What I will change |
|---|---|---|
| Not in a bedroom; the room's air changes | ||
| Surface under the printer is not flammable | ||
| No cloth or paper near the printer | ||
| Working smoke alarm in the room | ||
| Cables undamaged, nothing pinched | ||
| Cable can be pulled from the socket quickly | ||
| Scraper, tweezers, cutters have one fixed place | ||
| Isopropyl alcohol stored closed, far from heat | ||
| Children and pets cannot reach the moving parts | ||
| Voltage selector, if the printer has one, matches my mains | ||
Maker confirms thermal protection is on |
✅ چک کن: هر ردیف «No» باید یک کار مشخص در ستون آخر داشته باشد. «بعداً درست میکنم» کار مشخص نیست، ولی «چاپگر را به اتاق کار میبرم» هست.
🔧 اگر کار نکرد: اگر جای مناسبی نداری، چاپ کوتاه با PLA را در اتاقی با پنجرهٔ باز و با حضور خودت شروع کن و فصلهای بعد را با همین حالت جلو برو. چاپگر را بهخاطر کمبود جا به اتاق خواب نبر.
🤖 با AI: فهرست پرشدهٔ خودت را به دستیار AI بده و بپرس: «با این میز کار، سه خطری که هنوز ندیدهام کداماند؟» پیشنهادها را با راهنمای چاپگرت بسنج. راهنمای سازنده بر حرف هر دستیاری مقدم است.
واژههای تازهٔ این فصل#
| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| hot end | هات اِند | قسمت داغی که پلاستیک را نرم میکند |
| enclosure | اِنکلوژِر | جعبهٔ بسته دور چاپگر |
تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
جوابِ تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
در فصل بعد#
حالا میدانی کجا نباید دست بزنی. فصل بعد چاپگر را تکهتکه میشناسی: هر قسمت چه نامی دارد و چه کاری میکند.
به آخر این فصل رسیدی!
اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.