لایه — خودآموز چاپ سه‌بعدی FDM و اسلایسرها

فصل ۶ از ۱۰

پیشرفت ترم
۰٪

در این فصل چه می‌سازی#

آخر این فصل یک استوانه را با دست و مداد برش زده‌ای: دیواره‌هایش را کشیده‌ای، داخلش را با شبکه پر کرده‌ای و طول مسیر نازل را حساب کرده‌ای. هر کاری که اسلایسر در چند ثانیه می‌کند این‌جا با دست خودت یک بار انجام می‌شود. بعد از این، عددهای اسلایسر برایت معنی دارند.

برش افقی یک استوانه از بالا، با حلقه‌های دیواره در بیرون و شبکه‌ای از خط‌ها در داخل، و مسیر حرکت نازل

آخر این فصل می‌توانی:

  • بگویی از STL تا چاپگر چه اتفاقی می‌افتد
  • دیواره و infill را در یک لایه تشخیص بدهی
  • بگویی چرا داخل بیشتر قطعه‌ها توپر نیست
  • طول مسیر یک لایه را تقریبی حساب کنی

قبل از شروع#

  • از فصل ۰۱ همین ترم: می‌دانی عدد لایه‌ها را چطور حساب کنی.
  • از فصل ۰۴ همین ترم: طول فیلامنت را به حجم تبدیل می‌کنی.
  • از فصل ۰۵ همین ترم: فایل STL فقط فهرست مثلث‌هاست.

🎯 کار این فصل: پرگار، خط‌کش، مداد و ماشین‌حساب. چاپگر و نرم‌افزار لازم نیست.

۱. چه چیزی کم است#

چاپگر مثلث نمی‌فهمد. فرمان‌هایی می‌فهمد از این جنس: «برو به این نقطه و در مسیرت این مقدار فیلامنت بفرست.» پس میان فایل STL و چاپگر باید چیزی باشد که مثلث را به حرکت تبدیل کند.

آن برنامه اسلایسر است و کارش slice نام دارد، یعنی برش زدن. دقیقاً کاری است که با سیب کردی:

  1. جسم را با صفحه‌های افقی به لایه می‌برد.
  2. برای هر لایه تصمیم می‌گیرد نازل از کجا برود. این خط حرکت مسیر ابزار است.
  3. همهٔ این حرکت‌ها را در فایلی می‌نویسد که چاپگر آن را می‌فهمد.

آن فایل G-code نام دارد. فعلاً نامش کافی است؛ فصل ۰۱ ترم ۷ کامل یادش می‌گیریم.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر مدل را در OpenSCAD عوض کنی، آیا G-code قبلی خودش به‌روز می‌شود؟


جواب: نه. زنجیره یک‌طرفه است: متن مدل، بعد STL، بعد G-code. هر تغییری در مدل یعنی STL تازه و برش تازه.

۲. دیواره: پوستهٔ بیرونی#

به هر لایه از بالا نگاه کن. اسلایسر اول خط دور شکل را می‌کشد. این حلقهٔ بیرونی همان چیزی است که بعداً از قطعه می‌بینی و با دست لمس می‌کنی. به آن دیواره می‌گویند.

معمولاً یک حلقه کافی نیست، پس یک یا چند حلقهٔ دیگر هم درون آن کشیده می‌شود. این حلقه‌ها استحکام قطعه را هم می‌سازند. جزئیاتش در فصل ۰۳ ترم ۲ است.

حالا این کار را با دست انجام بده. استوانهٔ این فصل قطر ۲۰ و ارتفاع ۱۰ میلی‌متر دارد. برای آنکه روی کاغذ دیده شود، همه‌چیز را پنج برابر می‌کنیم.

  1. دایره‌ای به قطر ۱۰ سانتی‌متر بکش. این مرز استوانه است.
  2. مرکز خط نازل به اندازهٔ نصف پهنای خط داخل مرز می‌افتد. پهنای خط را فعلاً 0.4 mm بگیر، به‌اندازهٔ نازل. این عدد در مقیاس ما ۲ میلی‌متر است، پس نصفش ۱ میلی‌متر.
  3. دایرهٔ اول را با قطر ۹٫۸ سانتی‌متر بکش. این خط مرکزی دیوارهٔ بیرونی است.
  4. دایرهٔ دوم را با قطر ۹٫۴ سانتی‌متر بکش. این خط مرکزی دیوارهٔ درونی است.

✅ چک کن: فاصلهٔ دو دایره از هم روی کاغذ باید ۲ میلی‌متر باشد، یعنی 0.4 mm واقعی. یعنی دو خط درست کنار هم نشسته‌اند و میانشان جای خالی نیست.

۳. infill: داخل قطعه#

حالا فضای داخل دیواره‌ها را چه کنیم؟ می‌شود آن را کامل پر کرد، ولی زمان و فیلامنت زیادی می‌برد. در بیشتر قطعه‌ها به‌جایش یک شبکهٔ کم‌پشت چاپ می‌شود. به این شبکه infill می‌گویند.

مثل کندوی زنبور عسل است: دیوارهٔ نازک و فضای خالی زیاد، ولی سازه‌ای محکم. این تشبیه یک مرز دارد: کندو در یک جهت کشیده می‌شود، ولی چاپگر این شبکه را لایه‌لایه می‌سازد و هر لایه روی لایهٔ قبلی می‌نشیند.

روی کاغذ:

  1. داخل دایرهٔ ۹٫۴ سانتی‌متری، خط‌های موازی با فاصلهٔ ۱ سانتی‌متر بکش.
  2. خط‌های عمود بر آن‌ها را هم با همان فاصله بکش تا شبکه شود.

پس بالا و پایین قطعه چه؟ روی هوا که نمی‌شود سقف را بست. لایه‌های بالایی و پایینی جسم معمولاً توپر چاپ می‌شوند تا سطح صاف داشته باشند. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۴ ترم ۲ کامل یادش می‌گیریم.

قبل از ادامه، جواب بده: خط infill در لایه‌ای که بالای یک لایهٔ شبکه‌ای نشسته، روی چه چیزی می‌ایستد؟


جواب: روی خط‌های infill لایهٔ قبلی، و این بسته به الگوست. در بعضی الگوها خط درست روی خط زیرین می‌نشیند. در بعضی فقط در نقطه‌های تقاطع تکیه‌گاه دارد و فاصله‌های کوتاه میان آن‌ها را در هوا طی می‌کند. چون این فاصله‌ها کوتاه‌اند، خط نمی‌افتد.

۴. طول مسیر#

حالا حساب کن نازل برای یک لایه چقدر راه می‌رود. با اندازهٔ واقعی کار می‌کنیم، نه مقیاس کاغذ.

outer wall centre line: d = 19.6 mm   length = π × 19.6 = 61.6 mm
inner wall centre line: d = 18.8 mm   length = π × 18.8 = 59.1 mm
two walls, one layer                  61.6 + 59.1 = 120.7 mm

ضخامت لایه را 0.2 mm بگیر. این عدد نام انگلیسی layer height دارد. فعلاً نامش کافی است؛ فصل ۰۱ ترم ۲ کامل یادش می‌گیریم. استوانهٔ ۱۰ میلی‌متری با این ضخامت ۵۰ لایه دارد (حساب‌شده: 10 / 0.2).

قبل از خواندن جواب حدس بزن: فقط برای دیواره‌های همهٔ لایه‌ها نازل چند متر می‌رود؟


جواب: 120.7 × 50 = 6035 mm، یعنی حدود ۶ متر (حساب‌شده). روی استوانه‌ای به اندازهٔ یک سکهٔ کلفت! این یکی از دلیل‌هایی است که یک قطعهٔ کوچک هم زمان می‌برد.

۵. همهٔ این‌ها یعنی تنظیم#

به کاری که کردی نگاه کن. برای برش این استوانه چند تصمیم گرفتی:

  • ضخامت لایه چند باشد
  • چند دیواره داشته باشد
  • شبکهٔ داخل چقدر پر باشد

هر کدام را عوض کنی، جسم همان است ولی چاپ فرق می‌کند. اسلایسر همین تصمیم‌ها را با نام «تنظیم» جلوی تو می‌گذارد. وقتی فصل بعد صدها تنظیم را می‌بینی، بدان اصلشان این سه‌تاست.

💡 نکته: اسلایسر چاپگر را نمی‌بیند. فقط چیزی را می‌داند که به آن گفته‌ای: اندازهٔ نازل، جنس فیلامنت، حجم چاپ. برای همین تنظیم درست اسلایسر برای چاپگر تو، خودش نیمی از کار است.

🤖 با AI: به دستیار AI بگو: «یک استوانه با قطر ۲۰ و ارتفاع ۱۰ میلی‌متر، با دو دیواره و infill کم‌پشت. برآورد کن طول مسیر نازل چند متر است و بگو چطور حساب کردی.» روش او را با جدول خودت خط‌به‌خط بسنج. عددی که نتوانی بازسازی‌اش کنی را قبول نکن. بعداً برآوردش را با عدد اسلایسر و چاپ خودت چک کن.

واژه‌های تازهٔ این فصل#

کلمه تلفظ به حروف فارسی یعنی چه
slicer اِسلایسِر برنامه‌ای که مدل را به مسیر نازل تبدیل می‌کند
slice اِسلایس برش زدن مدل به لایه‌ها
toolpath تول‌پَث مسیر ابزار؛ خط حرکت نازل
G-code جی‌کُد فایل فرمان‌هایی که چاپگر اجرا می‌کند
wall وال دیواره؛ حلقهٔ دور هر لایه
infill این‌فیل شبکهٔ داخل قطعه
layer height لِیِر هایت ضخامت هر لایه

تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

جوابِ تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

کار اسلایسر را با دست فهمیدی. فصل بعد چهار اسلایسر این کتاب را می‌شناسی، یکی را نصب می‌کنی و همین سه تصمیم را داخلش پیدا می‌کنی.

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.