در این فصل چه میسازی#
آخر این فصل یک طرح خالی از چاپگر را با نام هر قسمت برچسب زدهای، و مسیر فیلامنت را از حلقه تا نوک نازل با انگشت روی چاپگر خودت دنبال کردهای. هر عیبی که بعداً در کتاب میبینی به یکی از همین قسمتها برمیگردد، پس نامها را همینجا خوب یاد بگیر.

آخر این فصل میتوانی:
- مسیر فیلامنت را از حلقه تا نازل بگویی
- کار
extruder،hot endوheat breakرا از هم جدا کنی - بگویی نازل چطور در سه جهت حرکت میکند
- فرق
direct driveوBowdenرا روی چاپگر خودت تشخیص بدهی
قبل از شروع#
- از فصل ۰۱ همین ترم: میدانی فیلامنت از نازل بیرون میآید و لایه میسازد.
- از فصل ۰۲ همین ترم: میدانی کجای چاپگر میسوزاند و چرا هنگام حرکت دست داخل نمیبری.
🎯 کار این فصل: کاغذ، مداد و راهنمای چاپگرت. اگر چاپگر نداری، همان طرح خالی بخش ۵ را روی کاغذ کار کن.
⚠️ مواظب باش: در این فصل چاپگر را روشن نکن. اگر تازه چاپی تمام شده، صبر کن سرد شود. قسمتها را با چشم دنبال کن و فقط وقتی لمس کن که کابل برق جدا است و دستگاه کاملاً سرد است.
۱. مسیر فیلامنت#
چاپگر را از نگاه فیلامنت ببین. این سادهترین راه بهخاطرسپردن قسمتهاست.
- فیلامنت از حلقه باز میشود.
- به
extruderمیرسد. اینجا یک موتور و چرخدنده فیلامنت را گاز میزنند و جلو میرانند. - وارد
hot endمیشود. قسمت بالای آن هنوز خنک است. - از
heat breakمیگذرد، گردن باریکی میان بخش خنک و بخش داغ. - به بلوک داغ میرسد و نرم میشود.
- از نازل بیرون میآید.
به این نکته توجه کن: چرخدنده فقط فیلامنت جامد را میراند. خود این فیلامنت جامد مثل پیستون مذاب را از نازل بیرون میدهد. برای همین اگر فیلامنت پیش از رسیدن به بلوک داغ نرم شود، آن پیستون از کار میافتد. کار heat break جلوگیری از همین است: گرما را از بالا رفتن باز میدارد، و کنارش یک فن این ناحیه را خنک نگه میدارد.
قبل از ادامه، جواب بده: extruder پلاستیک را ذوب میکند یا hot end؟
جواب: hot end. کار extruder فقط راندن است. این دو کلمه زیاد با هم اشتباه میشوند، حتی در نوشتههای فروشگاهی.
۲. سه جهت حرکت#
نازل باید به هر نقطهای در فضای چاپ برسد. برای این کار سه جهت نام دارند: X و Y روی سطح افقی و Z رو به بالا.
حرکت را موتور پلهای میسازد. این موتور بهجای چرخیدن آزاد، قدمهای کوچک و مساوی برمیدارد. چاپگر قدمها را میشمارد و از همین میفهمد کجاست، بدون اینکه چیزی جای نازل را مستقیم ببیند. برای همین در بیشتر چاپگرها اگر چیزی نازل را متوقف کند، چاپگر متوجه نمیشود و به کارش ادامه میدهد.
تسمه حرکت موتور را به قسمت متحرک میرساند. محور Z در بیشتر چاپگرها بهجای تسمه میلهٔ رزوهدار دارد، که در ترم ۴ میبینی. سازهای که hot end روی آن سوار است و افقی میلغزد gantry نام دارد.
چاپگرها این حرکتها را به شکلهای مختلف تقسیم میکنند. در بعضی صفحه جلو و عقب میرود و gantry بالا و پایین. در بعضی صفحه فقط پایین میرود و نازل در سطح افقی کاملاً آزاد است. نتیجهٔ لایهای یکی است، پس نگران نوع چاپگرت نباش.
✅ چک کن: با چاپگر خاموش و سرد، در راهنمایش ببین کدام قسمت در X، کدام در Y و کدام در Z حرکت میکند. سه خط روی کاغذ بنویس.
۳. صفحهٔ چاپ#
سطحی که چاپ روی آن شکل میگیرد صفحهٔ چاپ است، که در مستندات انگلیسی build plate نام دارد. کار اصلیاش ساده به نظر میرسد و نیست: در طول چاپ باید قطعه را محکم نگه دارد و بعد از چاپ آن را رها کند.
در بسیاری از چاپگرها صفحه گرم هم میشود. جنس و تراز آن موضوع فصل ۰۹ همین ترم است. فعلاً بدان فاصلهٔ نازل تا این صفحه در لایهٔ اول، از کوچکترین و مهمترین اندازههای کل چاپ است.
۴. direct drive و Bowden#
گفتیم extruder فیلامنت را میراند. ولی این قسمت کجا نصب میشود؟ دو چیدمان رایج هست.
direct drive:extruderدرست بالایhot endروی قسمت متحرک است. فیلامنت راه کوتاهی تا نازل دارد.Bowden:extruderروی بدنهٔ ثابت است و فیلامنت از داخل یک لولهٔ پلاستیکی بلند تاhot endمیرود.
قبل از اینکه ادامه را بخوانی حدس بزن: در کدام چیدمان قسمت متحرک سبکتر است، و در کدام فرمان موتور زودتر به نوک نازل میرسد؟
جواب: Bowden قسمت متحرک سبکتری دارد، چون موتور روی آن نیست. direct drive فرمان را زودتر میرساند، چون میان موتور و نازل لولهٔ بلندی نیست. هیچکدام برندهٔ مطلق نیست. این دو چیدمان در retraction هم فرق دارند. فعلاً همینقدر بدان؛ فصل ۰۶ ترم ۳ کامل یادش میگیریم.
✅ چک کن: فیلامنت را روی چاپگر خودت از حلقه دنبال کن. اگر میان موتور و hot end لولهٔ بلندی هست، چاپگرت Bowden است. اگر موتور درست بالای hot end است، direct drive است.
🔧 اگر کار نکرد: بعضی چاپگرها پوشش دارند و قسمتها دیده نمیشوند. چیزی را باز نکن. راهنمای چاپگر یا مشخصات فنی آن نوع
extruderرا میگوید.
۵. برچسبزدن#
این کار اصلی فصل است. روی کاغذ یک طرح ساده بکش: یک قاب مستطیلی، یک صفحه پایین آن، یک میلهٔ افقی بالای صفحه با جعبهٔ کوچکی رویش، و یک لوله یا سیم از جعبه به بیرون. لازم نیست زیبا باشد.
حالا بدون نگاهکردن به متن، این نامها را با خط به جای درست وصل کن. بعد با متن بسنج.
| Part | Where on your sketch | One-line job (in your own words) |
|---|---|---|
extruder |
||
hot end |
||
heat break |
||
| nozzle | ||
build plate |
||
gantry |
||
| belt | ||
| stepper motor |
✅ چک کن: ستون آخر را با حرف خودت پر کن. اگر جملهای را از متن کپی کردهای، یک بار بدون نگاهکردن تکرارش کن.
🤖 با AI: عکسی از چاپگرت یا نام مدلش را به دستیار AI بده و بپرس: «این چاپگر
direct driveاست یاBowden، و در کدام جهتها صفحه حرکت میکند؟» جواب را با نگاه به خود دستگاه و راهنمایش چک کن، چون مدلهای همنام گاهی نسخههای متفاوت دارند.
واژههای تازهٔ این فصل#
| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| extruder | اِکسترودِر | موتور و چرخدندهای که فیلامنت را میراند |
| hot end | هات اِند | قسمتی که فیلامنت را نرم میکند و نازل به آن بسته است |
| heat break | هیت بریک | گردن باریک میان بخش خنک و بخش داغ |
| build plate | بیلد پلِیت | صفحهٔ چاپ |
| gantry | گَنتری | سازهٔ افقی که hot end روی آن میلغزد |
| stepper motor | اِستِپِر موتور | موتور پلهای که با قدمهای مساوی حرکت میکند |
| direct drive | دایرکت درایو | extruder چسبیده به hot end |
| Bowden | بودِن | extruder روی بدنه، با لولهٔ بلند تا hot end |
تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
جوابِ تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
در فصل بعد#
قسمتها را شناختی. فصل بعد سراغ چیزی میرویم که از همهٔ آنها میگذرد: فیلامنت. میفهمی یک حلقه چند متر است و یک قطعه چند گرم میخواهد.
به آخر این فصل رسیدی!
اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.