ریاضی دهم · آزمون آزمایشی
آزمون نوبت دوم ریاضی دهم
این آزمون ۲۴ سؤالی مثل امتحان نوبت دوم خرداد، کل کتاب ریاضی دهم را میسنجد؛ حدود ۷۰ درصد سؤالها از نیمهٔ دوم کتاباند: معادلهها و نامعادلهها، تابع، شمارش بدون شمردن، آمار و احتمال، و بقیه از فصلهای ۱ تا ۳ (مجموعه، الگو و دنباله؛ مثلثات؛ توانهای گویا و عبارتهای جبری). زمانسنج را روشن کن، با کاغذ و مداد و بدون ماشینحساب جواب بده و تا آخر سراغ پاسخها نرو؛ بعد جواب تشریحی هر سؤال و نمرهٔ هر فصل را ببین. اگر دبیرت بخشی از کتاب را از محدودهٔ امتحان حذف کرده، سؤالهای همان فصلها را ملاک بگیر.
از این فصلها: فصل ۱، مجموعه، الگو و دنباله؛ فصل ۲، مثلثات؛ فصل ۳، توانهای گویا و عبارتهای جبری؛ فصل ۴، معادلهها و نامعادلهها؛ فصل ۵، تابع؛ فصل ۶، شمارش، بدون شمردن؛ فصل ۷، آمار و احتمال
آزمون نوبت دوم
۲۴ سؤال از ۷ فصل، ۹۰ دقیقه.
سؤالها و پاسخنامه
اگر میخواهی آزمون را زماندار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤالها را با پاسخ و توضیح میبینی.
سؤالهای آزمون ۲۴ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱اگر و باشد، مجموعهٔ کدام است؟
فصل ۱: مجموعه، الگو و دنباله
- (پاسخ درست)
یعنی عضوهای که در نیستند. از ۲ شروع میشود ولی ۲ را ندارد (سر باز)، پس عدد ۲ هنوز در میماند و در نیست؛ در نتیجه سر راست بسته است: . بازهٔ همان است و اعدادی کمتر از را هم دارد که در نیستند.
سؤال ۲حقوق ماهانهٔ کسی هر سال ۱۰ درصد بیشتر از سال قبل میشود. اگر امسال ۱۰۰۰ واحد پول باشد، سه سال دیگر چند واحد است؟
فصل ۱: مجموعه، الگو و دنباله
پاسخ: 1331
رشد ۱۰ درصدی یعنی ضرب در در هر سال، پس دنبالهای هندسی با قدر نسبت داریم. بعد از سه سال: . اگر ۱۳۰۰ گرفتی، هر سال را ۱۰۰ واحد اضافه کردهای (دنبالهٔ حسابی) و رشد هر سال را روی مبلغ تازه حساب نکردهای.
سؤال ۳زاویهٔ حاده است و . مقدار چند است؟
فصل ۲: مثلثات
پاسخ: 6
مثلث قائمالزاویهای بکش که ضلع مقابل ۳ و ضلع مجاور ۴ باشد. وتر است، پس و . نسبت تانژانت است، نه سینوس.
سؤال ۴علامت چیست؟
فصل ۲: مثلثات
- مثبت (پاسخ درست)
- منفی
- صفر
- تعریفنشده
زاویهٔ بین و است، یعنی انتهایش در ناحیهٔ سوم قرار دارد. در ناحیهٔ سوم هم سینوس منفی است و هم کسینوس. حاصلضرب دو عدد منفی مثبت است.
سؤال ۵حاصل چند است؟
فصل ۳: توانهای گویا و عبارتهای جبری
پاسخ: 20
و . حاصلضرب .
سؤال ۶تجزیهٔ کدام است؟
فصل ۳: توانهای گویا و عبارتهای جبری
- (پاسخ درست)
فرمول تفاضل مکعبها: با و . پس عامل دوم است؛ علامت جملهٔ وسط مثبت میماند و فقط عامل اول علامت منفی دارد. برابر است و با فرق دارد.
سؤال ۷گویا شدهٔ مخرج کدام است؟
فصل ۳: توانهای گویا و عبارتهای جبری
- (پاسخ درست)
صورت و مخرج را در مزدوج مخرج، یعنی ، ضرب میکنیم. مخرج میشود (تفاضل مربعها) و حاصل . عدد ۷ از جمع کردن ۵ و ۲ میآید، که اشتباه است.
سؤال ۸ریشهٔ بزرگتر معادلهٔ چند است؟
فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
پاسخ: 3
و ، یعنی یا . ریشهٔ بزرگتر ۳ است. بررسی: .
سؤال ۹به ازای کدام مقدارهای معادلهٔ ریشهٔ حقیقی ندارد؟
فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
- (پاسخ درست)
ریشه نداشتن یعنی . اینجا است. از میرسیم به و با تقسیم بر (جهت برعکس میشود) . برای ریشهٔ مضاعف داریم و برای دو ریشه.
سؤال ۱۰بیشترین مقدار تابع چند است؟
فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
پاسخ: 5
ضریب منفی است، پس سهمی رو به پایین است و رأس بیشینه است. و . عدد ۲ جای رأس است، نه مقدار بیشینه.
سؤال ۱۱مجموعهٔ جواب نامعادلهٔ کدام است؟
فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
- (پاسخ درست)
ریشهها و هستند و ضریب مثبت است، پس بین ریشهها عبارت منفی است. چون نامعادله اکید () است، خود ریشهها جواب نیستند: . بیرون ریشهها، یعنی ، جواب است.
سؤال ۱۲محیط مستطیلی ۲۸ و مساحتش ۴۸ است. طول ضلع بزرگتر آن چند است؟
فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
پاسخ: 8
مجموع دو ضلع (نصف محیط) ۱۴ است. اگر یک ضلع باشد، ضلع دیگر است و ، یعنی یا . اضلاع ۶ و ۸ هستند و بزرگتر ۸ است. هر دو ریشه معنادارند (مثبتاند) و یک مستطیل را نشان میدهند.
سؤال ۱۳کدام مجموعهٔ زوجهای مرتب یک تابع است؟
فصل ۵: تابع
- (پاسخ درست)
در تابع، هر مؤلفهٔ اول دقیقاً یک مؤلفهٔ دوم دارد. در گزینهٔ درست، ۱ و ۲ و ۳ هر کدام یک خروجی دارند؛ اینکه دو ورودی (۱ و ۲) خروجی یکسان ۵ دارند اشکالی ندارد. در بقیه، یک ورودی (۱ یا ۲ یا ۰) به دو خروجی متفاوت میرود.
سؤال ۱۴اگر باشد، چند است؟
فصل ۵: تابع
پاسخ: 11
بهجای بنویس و منفی را در پرانتز بگذار: . اگر را برای مربع نوشتی، منفی را داخل پرانتز نگذاشتهای.
سؤال ۱۵دامنهٔ تابع کدام است؟
فصل ۵: تابع
- (پاسخ درست)
کسر وقتی تعریفشده است که مخرج صفر نشود. یعنی یا ؛ هر دو باید از دامنه کنار بروند. صفر شدن صورت () فقط خروجی را صفر میکند و مشکلی نیست.
سؤال ۱۶رأس نمودار تابع کجاست؟
فصل ۵: تابع
- (پاسخ درست)
نمودار رأسش در مبدأ است. نمودار را ۳ واحد به راست میبرد (نه چپ) و آن را ۲ واحد به بالا. پس رأس است. یعنی انتقال افقی را برعکس خواندهای.
سؤال ۱۷با رقمهای چند عدد چهاررقمی زوج با رقمهای غیرتکراری میشود نوشت؟
فصل ۶: شمارش، بدون شمردن
پاسخ: 180
جایگاه شرطدار را اول پر کن: یکان باید زوج باشد، یعنی ۳ انتخاب (). بعد هزارگان ۵ رقم باقیمانده، صدگان ۴ و دهگان ۳ انتخاب دارد: . اگر یکان را آخر میشمردی، نمیدانستی چند رقم زوج هنوز آزاد مانده است.
سؤال ۱۸پنج دوست را به چند طریق میشود در یک ردیف نشاند، بهطوری که دو نفر مشخص از آنها کنار هم باشند؟
فصل ۶: شمارش، بدون شمردن
- ۲۴
- ۱۲۰
- ۴۸ (پاسخ درست)
- ۹۶
آن دو نفر را یک «بسته» بگیر: با سه نفر دیگر چهار شیء داریم و ترتیب. داخل بسته هم دو نفر میتوانند جایشان را عوض کنند: ×۲. جواب . عدد ۲۴ یعنی ترتیب داخل بسته را فراموش کردهای و ۱۲۰ یعنی شرط را نادیده گرفتهای.
سؤال ۱۹از بین ۶ دختر و ۴ پسر، یک کمیتهٔ سهنفره انتخاب میکنیم که دستکم یک پسر داشته باشد. چند کمیته ممکن است؟
فصل ۶: شمارش، بدون شمردن
- ۱۴۴
- ۱۰۰ (پاسخ درست)
- ۱۲۰
- ۶۰
همهٔ کمیتههای سهنفره است. کمیتهای که هیچ پسری ندارد فقط از دخترها ساخته میشود: . جواب . ۱۴۴ از «اول یک پسر بردار، بعد دو نفر دیگر از ۹ نفر» میآید که کمیتههای دوپسره را بیش از یک بار میشمارد.
سؤال ۲۰یک هشتضلعی محدب چند قطر دارد؟
فصل ۶: شمارش، بدون شمردن
پاسخ: 20
هر دو رأس را که به هم وصل کنیم یک پارهخط داریم: . از اینها ۸ تا ضلعاند و قطر نیستند، پس قطر میماند. ترتیب دو سر پارهخط مهم نیست، برای همین ترکیب گرفتیم و جایگشت نه.
سؤال ۲۱دو سکه و یک تاس را با هم میاندازیم. احتمال اینکه هر دو سکه «رو» بیایند و تاس عددی زوج را نشان دهد چقدر است؟
فصل ۷: آمار و احتمال
- (پاسخ درست)
فضای نمونه حالت دارد. حالتهای مطلوب: هر دو سکه رو (یک حالت) و تاس ۲ یا ۴ یا ۶ (سه حالت)، یعنی ۳ حالت. احتمال . اگر گرفتی، احتمال تاس را در حساب نیاوردهای.
سؤال ۲۲برای دو پیشامد و داریم: ، و . مقدار چند است؟
فصل ۷: آمار و احتمال
پاسخ: 0.7
. اگر ۰٫۸ گرفتی، حالتی را که هر دو پیشامد با هم رخ میدهند دو بار شمردهای.
سؤال ۲۳هر متغیر را به نوعش وصل کن.
فصل ۷: آمار و احتمال
جفتهای درست:- تعداد خواهر و برادرهای یک نفر ← کمی گسسته
- وزن بدن ← کمی پیوسته
- رنگ چشم ← کیفی اسمی
- اندازهٔ لباس (کوچک، متوسط، بزرگ) ← کیفی ترتیبی
متغیر عددی کمی است؛ اگر فقط شمردنی باشد گسسته (تعداد خواهر و برادر) و اگر هر مقدار میانی ممکن باشد پیوسته (وزن). متغیر صفتدار کیفی است؛ اگر ترتیب طبیعی داشته باشد ترتیبی (اندازهٔ لباس) و اگر نداشته باشد اسمی (رنگ چشم).
سؤال ۲۴از بین ۱۵۰۰ دانشآموز یک مدرسه، ۲۰۰ نفر را تصادفی انتخاب کردیم و ۴۰ نفرشان پیاده به مدرسه میآیند. برآورد تعداد دانشآموزان پیاده در کل مدرسه چند نفر است؟
فصل ۷: آمار و احتمال
پاسخ: 300
نسبت در نمونه است. این نسبت را به کل جامعه تعمیم میدهیم: . این عدد یک برآورد است و دقیق نیست، ولی چون نمونه تصادفی بود، قابل اتکاست.
آزمون نوبت اول ریاضی دهم را هم امتحان کن.