لایه — خودآموز چاپ سه‌بعدی FDM و اسلایسرها

فصل ۶ از ۹

پیشرفت ترم
۰٪

در این فصل چه می‌سازی#

آخر این فصل روش تعویض نازل چاپگر خودت را از راهنمایش پیدا کرده‌ای و مرحله به مرحله می‌فهمی. اگر نازل تازه داری، آن را عوض کرده‌ای و چاپگر را دوباره سنجیده‌ای. اگر نداری، یک برگهٔ آماده‌سازی نوشته‌ای که روز تعویض به کارت می‌آید.

برش عرضی `hot end` با نازلی که به انتهای `heat break` چسبیده و فاصلهٔ کوچکی با بلوک گرم‌کن دارد

آخر این فصل می‌توانی:

  • بگویی چرا نازل باید به heat break برسد، نه به بلوک
  • روش سفت‌کردن گرم را با راهنمای سازنده دنبال کنی
  • خطر سیم هیتر و حسگر را هنگام کار با کلید بشناسی
  • بعد از تعویض بدانی چه چیزی را دوباره بسنجی

قبل از شروع#

  • از فصل ۰۳ ترم ۱: hot end، heat break و قطعه‌های آن.
  • از فصل ۰۶ ترم ۵: نازل سخت‌شده و سایش.
  • از فصل ۱۲ ترم ۴: گرفتگی و cold pull.
  • از فصل ۰۳ و ۰۴ همین ترم: قطر نازل در پروفایل و PID tune.

🎯 کار این فصل: راهنمای چاپگرت، نازلی که با hot end چاپگرت سازگار است، کلیدهایی که راهنما نام برده، بشقاب یا فویل فلزی برای گذاشتن نازل داغ، و انبرک. اگر چاپگر یا نازل تازه نداری، فقط تا بخش ۳ برگه را بنویس.

⚠️ مواظب باش: این فصل با فلز داغ کار می‌کند و یک لغزش کلید پوست را می‌سوزاند یا سیم را می‌برد. کار را با راهنمای چاپگر خودت انجام بده. عددها و ابزارهای این فصل مال Prusa هستند و نمونه‌اند. اگر راهنمای چاپگرت روش دیگری می‌گوید، حرف همان راهنماست. چیز آتش‌گیری روی میز نگذار.

۱. چرا نازل این‌قدر حساس است#

نازل به بلوک گرم‌کن پیچ می‌شود، و از داخل باید به heat break برسد. جایی که این دو فلز به هم فشرده می‌شوند، راه مذاب را می‌بندد. اگر نازل فقط به بلوک بچسبد و به heat break نرسد، مذاب از میان رزوه‌ها بیرون می‌زند.

راهنمای Prusa برای چند چاپگرش یک نشانه می‌دهد: بعد از سفت‌شدن باید فاصله‌ای حدود نیم میلی‌متر میان نازل و بلوک بماند. این فاصله نشان می‌دهد نازل به heat break تکیه داده است. فاصله خیلی کم خطر نشتی و گرفتگی دارد، و فاصله خیلی زیاد گرم‌شدن را خراب می‌کند.

فلزها با گرما منبسط می‌شوند. برای همین آن راهنماها می‌گویند نازل در حالت گرم باز و سفت شود، تا در دمای کار درز نداشته باشد.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر نازلی خوب ننشسته باشد، هنگام چاپ کجا را برای نشتی نگاه می‌کنی؟


جواب: دور رزوهٔ نازل و روی بلوک. پلاستیک از آن‌جا بیرون می‌زند و می‌سوزد. فصل ایمنی گفت پلاستیکی که روی hot end جمع شده می‌تواند بسوزد، پس این نشانه را جدی بگیر و چاپ را قطع کن.

⚠️ مواظب باش: همهٔ چاپگرها این روش را ندارند. برخی hot endها نازل یک‌تکه یا روش سرد دارند، و Prusa هم برای برخی نازل‌های ویژه می‌گوید دستور سازندهٔ همان نازل را دنبال کن. عدد نیروی سفت‌کردن هم میان چاپگرها فرق دارد: راهنمای MK3 شرکت Prusa عدد 2.5 N·m را می‌آورد و راهنمای XL همان شرکت عدد 1.5 N·m را. پس سفت‌کردن گرم فقط طبق راهنمای چاپگر خودت انجام می‌شود، و این عددها را روی چاپگر دیگری به کار نبر.

۲. برگهٔ آماده‌سازی#

پیش از روشن‌کردن هیتر این جدول را از راهنمای چاپگرت پر کن. بدون این برگه شروع نکن.

Question From my manual
Is the nozzle changed hot or cold?
At what temperature?
Which tool holds the heater block?
Which tool turns the nozzle?
How tight, and how is it checked?
Is there a built-in nozzle change menu?
What must be removed first (fan, shroud)?
Which calibration comes after?

✅ چک کن: هر ردیف باید جواب راهنما را داشته باشد. اگر ردیفی خالی ماند، کار را متوقف کن و از پشتیبانی سازنده بپرس.

۳. مرحله‌های تعویض#

این روش خلاصهٔ راهنمای Prusa برای MK3 و MINI است، به زبان خودمان. آن راهنماها نازل را با 280 °C عوض می‌کنند. این عدد مال همان چاپگرهاست. اگر در hot end تو لولهٔ PTFE تا نزدیکی ناحیهٔ داغ می‌رسد، به این دما نبر و دمای تعویض را فقط از راهنمای چاپگر خودت بگیر. فصل ۰۷ ترم ۵ دلیلش را گفت. یک تفاوت عمدی هست: راهنمای MK3 فن را وقتی باز می‌کند که چاپگر روشن و داغ است، و این کتاب پیش از گرم‌کردن و با برق جداشده، تا پیچ‌گوشتی کنار فلز داغ نباشد. مرحله‌ها را با برگهٔ خودت تطبیق بده.

⚠️ مواظب باش: فیلامنت را با روش عادی چاپگر خارج کن. نازل داغ است، پس دستت را به آن نزدیک نکن و به قطعهٔ داغ تکیه نکن.

  1. فیلامنت را خارج کن.

⚠️ مواظب باش: چاپگر را خاموش کن و بگذار سرد شود. برای بازکردن فن قطعه یا محفظهٔ آن، کابل برق را از پریز بکش. پیچ‌ها را گم نکن. سیم را با زور نکش. فن خنک‌کنندهٔ heat break را جز به دستور راهنما باز نکن، چون هنگام گرم‌کردن باید کار کند.

  1. فن قطعه یا محفظهٔ آن را طبق راهنما باز کن تا به بلوک برسی. سیم آزادشده را طوری بگذار که به بلوک داغ نرسد.

⚠️ مواظب باش: از این‌جا تا مرحلهٔ ۷ هیتر روشن است و نازل و بلوک می‌سوزانند. کنار چاپگر بمان و چیزی آتش‌گیر نزدیک نگذار.

  1. کابل برق را دوباره وصل کن، چاپگر را طبق راهنما گرم کن و بگذار به دما برسد. اگر چاپگرت منوی تعویض نازل دارد، از همان منو برو.

⚠️ مواظب باش: سیم هیتر و سیم حسگر دما شکننده‌اند، و راهنمای Prusa هشدار می‌دهد کلید می‌تواند آن‌ها را بکند یا هیتر را اتصال کوتاه کند. کلید را طوری بگیر که به این سیم‌ها نخورد. راهنمای MINI هم می‌گوید کلید خیلی بزرگ گرما را از بلوک می‌کشد و ممکن است خطای thermal runaway بدهد. اگر این خطا آمد، فصل ۰۴ را دنبال کن و هرگز محافظ را دور نزن.

  1. بلوک را با کلید اول ثابت نگه دار تا نچرخد. این مهم است: اگر بلوک بچرخد، نیرو به heat break و سیم‌ها می‌رسد.
  2. نازل را با کلید دوم باز کن.

⚠️ مواظب باش: نازل بازشده هنوز داغ است. آن را با انبرک روی بشقاب یا فویل فلزی بگذار و دستت را از آن دور نگه دار.

  1. دوباره بلوک را ثابت نگه دار و نازل تازه را با همان ابزار ببند، نه با دست، چون بلوک داغ است. راهنمای Prusa می‌گوید محکم، ولی بدون زور زیاد.
  2. فاصله را با چشم نگاه کن. نشانهٔ Prusa حدود نیم میلی‌متر است.

⚠️ مواظب باش: چاپگر را خاموش کن و بگذار سرد شود. فن و محفظه را با برق جداشده ببند. پس از بستن همهٔ سیم‌ها را از مسیر حرکت دور کن.

  1. فن را ببند و چاپگر را کامل سرد کن.

✅ چک کن: در روشن‌کردن بعدی دما باید عادی بالا برود. اگر عدد دما عجیب بود یا بالا نرفت، چاپگر را خاموش کن و اتصال را نگاه کن.

🔧 اگر کار نکرد: اگر نازل باز نمی‌شود، زور را بیشتر نکن. مطمئن شو به دمای راهنما رسیده‌ای. زور زیاد می‌تواند به heat break آسیب بزند. از پشتیبانی سازنده بپرس.

۴. تعویض کل hot end#

در برخی چاپگرها کل مجموعهٔ hot end یک قطعهٔ قابل تعویض است. این کار روش دیگری دارد و داغ نیست. راهنمای Prusa برای MK4S مرحله‌هایش را این‌طور می‌چیند: سرد کن، برق را بکش، کابل‌ها را با فشار قفل جدا کن، و بعد کار مکانیکی.

⚠️ مواظب باش: پیش از باز کردن هر اتصال چاپگر را خاموش کن و کابل برق را از پریز بکش و صبر کن تا hot end و صفحه به دمای اتاق برسند. جز همان قطعه‌ای که راهنما گفته چیزی را باز نکن. هیتر و حسگر را با قطعهٔ چاپگر دیگری عوض نکن، چون firmware برای نوع خاصی تنظیم شده است. منبع تغذیه را باز نکن.

بعد از بستن، پیش از هر چاپ سیم‌ها را بررسی کن و یک آزمون گرمایی بگیر. راهنمای Prusa می‌گوید دما را بالا ببر و ببین عدد در صفحهٔ نمایش بالا می‌رود. عدد باید از دمای اتاق شروع شود.

⚠️ مواظب باش: اگر عدد دما پیش از گرم‌شدن صفر، منفی یا خیلی بالا است، هیتر را روشن نکن. firmware در این حالت خطا می‌دهد و هدفش همین است. برق را بکش و اتصال حسگر را نگاه کن. محافظ را کم نکن.

چون هیتر عوض شده است، PID tune فصل ۰۴ را هم دوباره انجام بده. تعویض هیتر، روکش سیلیکونی یا مجرای فن رفتار دمایی را عوض می‌کند، پس عددهای قبلی دیگر درست نیستند.

۵. بعد از تعویض#

نازل تازه یعنی چاپگری که کمی فرق کرده است، پس به عددهای قبلی تکیه نکن.

قطر نازل. اگر اندازه عوض شده است، پروفایل را هم عوض کن.

Slicer Setting path
Cura Machine Settings › Extruder 1 › Nozzle Settings › Nozzle size
PrusaSlicer Printers › Extruder 1 › Size › Nozzle diameter
OrcaSlicer Printer › Extruder › Basic information › Nozzle diameter
Bambu Studio Printer › Extruder › Basic information › Nozzle diameter

محل قطر نازل در Cura

محل قطر نازل در PrusaSlicer

محل قطر نازل در OrcaSlicer

محل قطر نازل در Bambu Studio

📌 یادداشت: عوض‌کردن این عدد line width و بیشترین layer height را عوض می‌کند. پروفایل نازل تازه را جدا ذخیره کن، چون فصل ۱۳ ترم ۲ این کار را برایت ساده کرده است.

لایهٔ اول. ارتفاع نوک نازل ممکن است فرق کرده باشد. راهنماهای Prusa بعد از تعویض نازل کالیبراسیون لایهٔ اول را دوباره می‌خواهند. از فصل ۰۹ ترم ۱ شروع کن و Z offset را دوباره بسنج.

⚠️ مواظب باش: نازل بلندتر می‌تواند به صفحه بخورد. پیش از اولین چاپ، Z offset را از مقداری شروع کن که نازل کمی بالاتر از صفحه بماند، بعد کم‌کم پایین بیاور، و دستت نزدیک کلید خاموش‌کردن باشد.

دما و جریان. فصل ۰۶ ترم ۵ گفت جنس نازل گرما را متفاوت منتقل می‌کند و عددی برای آن ندادیم. پس اگر جنس عوض شده، برج دمای فصل ۰۳ ترم ۳ را دوباره بگیر. ترتیب فصل ۰۱ ترم ۳ برقرار است.

Step Done Result
Profile nozzle size checked
First layer checked
Temperature tower, if the material changed
Flow ratio, if the size changed
Maintenance log updated

✅ چک کن: این جدول باید پر شود و در دفتر نگه‌داری ساعت چاپ نازل تازه ثبت شود.

🤖 با AI: مدل چاپگرت را بگو و بپرس «راهنمای رسمی تعویض نازل این چاپگر چه دمایی و چه ابزاری می‌گوید؟». هیچ عددی را بدون خواندن خود راهنما نپذیر، چون AI می‌تواند چاپگر دیگری را به‌جای مال تو بگوید. جواب را با چاپ خودت چک کن.

واژه‌های تازهٔ این فصل#

کلمه تلفظ به حروف فارسی یعنی چه
hot tightening هات تایتنینگ سفت‌کردن نازل در دمای کار
heater block هیتر بلاک بلوک فلزی که هیتر و نازل را نگه می‌دارد
torque تورک نیروی چرخشی سفت‌کردن پیچ
thermistor ترمیستور حسگر دمای نازل

تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

جوابِ تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

تا این‌جا چاپگر را از درون نگاه کردی. فصل بعد دور آن را می‌بینی: enclosure، هوا، و اگر چاپگر در جعبه باشد چه چیزهایی می‌توانند خطرناک شوند.

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.