چاپ رزینی از دستگاه که بیرون میآید هنوز تمام نشده است. باید آن را بشویید، خشک کنید و زیر نور بپزید. در این فصل هر روش را با محدودیتها و نکتههای ایمنیاش یاد میگیرید.

شستشو و پخت چرا لازم است؟#
قطعه تازهچاپشده با لایهای رزین مایع پوشیده است. شستشو این رزین را برمیدارد و پخت یا Post-cure با نور و گاهی گرما جامد شدن را کامل میکند. NIOSH (مؤسسه ایمنی شغلی آمریکا) همین مسیر را توصیف میکند: حمام حلال، سپس پخت با نور فرابنفش [۱]. رزین پختهنشده هم روی قطعه خطرناک است. مؤسسه بهداشت حرفهای فنلاند میگوید هنگام شستشو خطر تماس پوستی بهویژه بالاست [۲].
منبعها در جای کندن ساپورت یکسان نیستند. دو ترتیب رایج است و منبعها یکی نیستند: Anycubic شستشو، خشک کردن، جدا کردن ساپورت و بعد پخت را میگوید [۳]؛ Formlabs ساپورت را پس از پخت جدا میکند تا قطعه زیر نور و گرما تاب برندارد [۴]. ترتیب برگهٔ رزین خودتان را دنبال کنید. تنها قاعدهٔ همگانی: سنباده فقط پس از پخت کامل. درباره لازم بودن پخت هم منبعها دو نظر دارند. Formlabs پخت را برای رزینهای استاندارد خودش اختیاری میداند، و Anycubic آن را برای Water-Wash Resin+ لازم میداند [۴][۵]. خشک کردن پیش از پخت را هم فراموش نکنید. پختن قطعه خیس، حلال را در آن میپزد و نمیگذارد قطعه استحکام بگیرد [۶]. سطح هم ممکن است سفید شود [۷].
مسیر کار پس از چاپ
- رزین معمولی: جدا کردن از صفحه ← شستشو در حلال ← خشک کردن کامل ← پخت با نور ← بررسی سطح؛ کندن ساپورت پیش یا پس از پخت، طبق برگه رزین
- رزین آبشوی: جدا کردن از صفحه ← شستشو با آب ← خشک کردن کامل ← پخت زود ← جمع کردن آب شستشو
شکل ۱۵-۲: ترتیب کلی. جای کندن ساپورت را از راهنمای رزین خود بگیرید.
⚠️ پیش از باز کردن در حلال
- آتش:
IPAیا ایزوپروپیل الکل نقطه اشتعال 11.7°C دارد. پس بخار آن در دمای اتاق میتواند بسوزد [۸]. بخار از هوا سنگینتر است، با چگالی نسبی 2.1 [۸].- شعله و جرقه: دور از اجاق، بخاری، سیگار و کلید برق کار کنید [۱].
- هوا: در جای پرتهویه کار کنید. بخار
IPAچشم و گلو را آزار میدهد و سرگیجه و سردرد میآورد [۹].- دست و چشم: دستکش نیتریل یا نئوپرن و عینک ایمنی [۱۰][۱۱].
- نوشیدن:
IPA، اتانول و همه حلالهای این فصل مواد شویندهاند و هرگز نباید نوشیده شوند.- متانول: به کار نبرید. از اثرهای فهرستشده آن آسیب عصب بینایی و کوری است [۱۲].
اگر پوست با
IPAتماس یافت،ICSCمیگوید اول دستکم 15 دقیقه با آب فراوان بشویید. بعد لباس آلوده را درآورید و دوباره بشویید [۸]. اگرIPAیا رزین به چشم رسید، دستکم 15 دقیقه با آب فراوان بشویید، اگر لنز آسان درمیآید آن را بردارید و نزد پزشک بروید.ICSCبرایIPA«چند دقیقه» میگوید [۸]؛ این کتاب برای رزین و حلال هر دو عدد سختگیرانهتر 15 دقیقه را میگیرد. اگر بخار را تنفس کردید، به هوای تازه بروید، استراحت کنید و به پزشک مراجعه کنید [۸]. اگر کسی آن را خورد، دهانش را بشویید، استفراغ را تحریک نکنید، چیزی برای نوشیدن ندهید و کمک پزشکی بگیرید [۸]. اگر رزین به پوست رسید، فوری با آب و صابون بشویید. این دستور برگه داده ایمنی یک رزین آبشویElegooاست و برگه رزین خودتان مقدم است [۱۳]. در هر مسمومیت یا آسیب جدی با اورژانس یا مرکز مسمومیت کشور خودتان تماس بگیرید؛ شمارهها را از پیش طبق فصل 2 روی دیوار کارگاه زدهاید. پوست را باIPAتمیز نکنید. هیچ منبعی این کار را تأیید نکرده است.
ابزار و مواد#
| ابزار | کار آن | وضعیت | جایگزین |
|---|---|---|---|
| دستکش نیتریل، عینک ایمنی | حفاظت [۱۰][۱۱]. | لازم | برگه داده ایمنی رزین |
| حلال یا آب | شستن رزین [۱۶]. | لازم | جدول روشها |
| سطل دردار | حمام شستشو [۱۰]. | لازم | دو ظرف دردار به سبک Finish Kit [۴]. |
منبع UV |
پخت [۶]. | لازم | دستگاه ناخن یا واحد خانگی 405 nm، فقط با داده درصد پخت [۱۷]. |
| سطح تمیز و خشک | خشک کردن قطعه | لازم | حوله کاغذی، روش رایج، آزمایشنشده |
| دستگاه شستشو و پخت | کار خودکار [۶]. | اختیاری | سطل و لامپ |
| هیدرومتر | سنجش آلودگی حلال [۱۸]. | اختیاری | تعویض وقتی دیگر خوب تمیز نمیکند [۱۹]. |
| هوای فشرده یا پنکه | تند کردن خشک شدن [۴]. | اختیاری | زمان بیشتر |
| سرنگ و بطری آبپاش | شستن کانالها [۲۰]. | اختیاری | ندارد |
| پمپ سیفون | جابهجا کردن حلال [۱۰]. | اختیاری | ندارد |
کدام مایع شستشو؟#
پاسخ کوتاه#
اگر رزین معمولی دارید، IPA یا مایعی را به کار ببرید که برگه رزین میگوید. اگر رزین آبشوی دارید، یعنی رزینی که با آب شسته میشود، معمولاً آب کافی است. برگه رزین همیشه بر این کتاب مقدم است.
| روش | کجا | برتری | محدودیت |
|---|---|---|---|
IPA با خلوص 90 درصد یا بیشتر |
Formlabs: 90 درصد یا بیشتر، رزین زیستسازگار 96 درصد یا بیشتر [۱۰]. Anycubic: 95 درصد یا بیشتر [۳][۷]. |
زود خشک میشود و آسان پیدا میشود [۱۶]. | آتشگیر؛ زود آلوده میشود و باید عوض شود [۱۶]. |
| اتانول، فقط بهعنوان حلال | Anycubic: اتانول یا IPA، 95 درصد یا بیشتر [۳][۷]. |
جایگزین IPA |
نقطه اشتعال 12.0°C، همان احتیاط IPA [۲۱]. هرگز نوشیده نشود. |
TPM |
Formlabs [۲۲]. |
حدود 3 برابر IPA رزین میگیرد [۲۲]. |
برخی رزینها زمان بیشتری میخواهند و سطح مومی میشود. شستشوی دوم با آب یا IPA تمیز لازم است [۲۲]. نقطه اشتعال 111°C [۱۹]. |
Formlabs Resin Washing Solution |
Formlabs [۲۳]. |
حدود 2 برابر IPA ظرفیت دارد؛ نقطه اشتعال 93.5°C و طبق GHS غیرآتشگیر [۲۳][۱۶]. |
خیساندن 30 تا 60 ثانیه در آب و خشک شدن طولانی لازم است. این آبکشی را تا 8 ساعت پس از شستشو انجام دهید، وگرنه قطعه ممکن است باد کند و دقتش را از دست بدهد [۲۳]. |
| آب | فقط رزین آبشوی: Water-Wash Resin 2.0 با آب، اتانول یا IPA دستکم 3 دقیقه [۲۴]. Resin+ با آب و خیساندن زیر 30 دقیقه [۵]. |
آتش نمیگیرد | آب شستشو را نباید به فاضلاب ریخت [۲۴]. |
Formlabs فقط IPA، TPM و محلول خودش را برای رزینهایش تأیید کرده است [۱۶]. استون فقط در یک مطالعه برای آبکشی پیش از وزن کردن به کار رفته است و در این کتاب توصیه نمیشود [۲۵]. نقطه اشتعال آن 0°F، یعنی حدود -18°C است [۲۶]. Anycubic هم میگوید رزین پخته خود در برابر استون مقاوم نیست [۲۴].
هر محصولی با نام کلی "الکل صنعتی"، methylated spirit یا denatured alcohol را بدون برگهٔ داده ایمنی نخرید؛ ممکن است متانول سمی داشته باشد. روی برچسب و برگه باید isopropanol یا ایزوپروپیل الکل نوشته شده باشد. متانول از راه پوست هم جذب میشود و مسمومیت میدهد [۲۷].
نقطه اشتعال مایعهای شستشو (°C)
- از 0 تا 25: آتشگیر در دمای اتاق
- از 25 تا 120: بالاتر از دمای اتاق
- IPA
- اتانول
- محلول Formlabs
- TPM
شکل ۱۵-۳: عددها مربوط به همان ماده یا محصولاند. مرز دمای اتاق تقریبی است و فقط برای خواندن نمودار کشیده شده است.
عددهای نمودار از این منبعهاست [۸][۲۱][۲۳][۱۹].
⚠️ رزین آبشوی یعنی بیخطر نیست
آبشوی بودن ایمنی نمیآورد. برگه داده ایمنی رزین آبشوی
Elegooرده آسیب شدید چشم و کلمه هشدارDangerدارد [۱۳]. این فقط یک محصول است، اما نشان میدهد باید دستکش و عینک را نگه دارید.
مایع شستشو روی ویژگی قطعه هم اثر دارد. مطالعهای روی یک رزین دندانی آبشوی (RayDent C&B) نشان داد آب و شوینده ویژگیها را بهتر از الکل نگه داشت. میانگین استحکام خمشی با اتانول 95 درصد 64.30 MPa و با پخت بدون شستشو 110.31 MPa بود [۲۸]. عدد بالای «بدون شستشو» دلیلی برای نشستن قطعه نیست: قطعه نشسته رزین مایع روی خود دارد که پوست را حساس میکند، و آن مطالعه درباره یک رزین دندانی است، نه فیگور. همیشه بشویید.
زمان شستشو#
عدد همگانی وجود ندارد. جدول زیر فاصله بزرگ منبعها را نشان میدهد. برگه رزین خود را دنبال کنید.
| منبع | محصول | زمان |
|---|---|---|
Anycubic |
Water-Wash و Standard در دستگاه |
دستکم 3 دقیقه، خیساندن زیر 30 دقیقه [۲۴][۳][۵][۷]. |
Formlabs Form Wash |
Grey و White و Black و Clear V4 |
10 دقیقه [۲۹]. |
Formlabs Form Wash |
نسخه V5 |
5 دقیقه [۲۹]. |
Formlabs Form Wash |
Tough 2000 V2 |
15 دقیقه [۲۹]. |
Formlabs Form Wash |
Durable |
20 دقیقه، سقف کل 20 دقیقه [۲۹]. |
Formlabs Form Wash |
High Temp |
5 دقیقه، سقف کل 6 دقیقه [۲۹]. |
Formlabs Form Wash |
Flexible 80A V2 و Tough 1000 |
5 + 5 و 10 + 10 دقیقه [۲۹]. |
Formlabs شستن دستی |
عمومی | دو خیساندن 10 دقیقهای در حمام جدا، با 30 ثانیه تکان دادن [۴]. |
Form Studio |
Alpha و Tough 1500 V2 |
5 و 10 دقیقه [۳۰]. |
مقاله، چاپگر Anycubic Photon Mono 7 Pro 14K |
مدل دندانی | دو مرحله IPA نود و نه درصد، هر کدام 3 دقیقه [۳۱]. |
زیاد شستن هم زیان دارد. مقالهای روی رزین دندانی 3 تا 90 دقیقه را سنجید. دستکم 5 دقیقه لازم به نظر آمد و مدول از 1.30 به 1.01 GPa افتاد [۳۲]. مدول یعنی سفتی ماده. مقاله دیگری بازه زمانی بهتر برای زبری سطح را داد: Grey بین 8 تا 12، Tough 2000 بین 15 تا 25 و Rigid 10K بین 20 تا 30 دقیقه داد [۳۳]. مروری هم میگوید شستشوی زیاد ماده را نرم میکند [۳۴]. Formlabs میگوید دیواره و سیم نازک در IPA ضعیف یا کج میشوند [۳۵].
حلال کی کثیف میشود؟#
حلال کثیف قطعه را چسبناک میکند. Formlabs میگوید در 5 تا 10 درصد رزین ممکن است قطعه چسبناک شود. در 10 تا 12 درصد باید IPA را عوض کرد [۱۸]. صفحه دیگر همان شرکت 10 درصد میگوید [۳۶]. هیدرومتر شناوری است که چگالی مایع را نشان میدهد. هیدرومتر Form Wash برای IPA دامنه 0.716 تا 0.881 دارد [۱۸]. برای حلال کثیف 5 دقیقه به زمان بیفزایید و قطعه چسبناک را فوری در IPA تمیز بشویید [۲۰].
برای TPM دامنه هیدرومتر 0.962 تا 1.000 است و بالای 1.0 یا 30 تا 32 درصد باید عوض شود [۲۲][۳۶]. برای محلول Formlabs چگالی شروع 0.94 و مرز تعویض 0.975 است [۲۳]. هیدرومتر همراه Form Wash این دو دامنه را پوشش نمیدهد [۲۲][۲۳].
🎯 خودت امتحان کن: هیدرومتر را با
IPAتازه بیازماییدلازم دارید هیدرومتر با دامنه
IPA، استوانه بلند،IPAتازه،IPAمصرفشده، دستکش، عینک، جای پرتهویه بدون شعله.انجام دهید
- استوانه را با
IPAتازه پر کنید و هیدرومتر را به آرامی رها کنید [۱۸].- عدد را بخوانید و بنویسید. این عدد مبنای شماست.
- مایع را با قیف به ظرف خود برگردانید و استوانه را با کمی
IPAتمیز بشویید.- همین کار را با
IPAمصرفشده انجام دهید.- هر دو ظرف را فوری ببندید.
چه میبینید و چرا؟
IPAآلوده به رزین سنگینتر میشود و هیدرومتر بالاتر میایستد [۱۸].Formlabsجدولی از چگالی به درصد رزین نمیدهد. راهنمای آن این است که حلقه هیدرومترForm Washرا باIPAتازه تنظیم کنید. وقتی حلقه از بالهای بلند بالاتر رفت، حلال را عوض کنید [۱۸]. با هیدرومتر دیگر، اختلاف دو عدد فقط نشان میدهد آلودگی زیاد شده است، نه درصد آن را. مرز تعویض را از سازنده هیدرومتر یا با نشانه قطعه چسبناک بگیرید.
روشهای شستن#
| روش | برای چه کاری | محدودیت |
|---|---|---|
| دستگاه شستشو | کار روزانه و قطعه زیاد [۵]. | هزینه و نگهداری؛ زمان را با برگه رزین تنظیم کنید |
| سطل دو مرحلهای | شروع کار، بدون دستگاه [۴][۵]. | دو حمام و کار دستی |
| شستشو و خشک کردن چندباره | قطعه پیچیده با حفره زیاد [۷]. | زمانبر؛ سقف خیساندن را نگه دارید |
| شستشوی دستی با بطری و سرنگ | کانال و داخل مدل توخالی [۲۰]. | زمانبر؛ مدل توخالی را باید تخلیه کرد [۲۰]. |
پاککن فراصوت یا Ultrasonic |
فقط مایع آبپایه در مخزن [۳۷]. | حلال آتشگیر در مخزن ممنوع است. بخش بعدی را بخوانید. |
برای هر رنگ رزین سطل جدا داشته باشید [۲۰].
شستشوی دو مرحلهای در سطل#
- ابزار: دو سطل دردار، حلال طبق برگه رزین، دستکش نیتریل، دستکش ضد برش، کاردک، عینک
⚠️ بخار حلال و تیغه کاردک
مرحله حمام حلال پربخارترین مرحلهای است که فصل 2 آورده است. درِ سطلها را فقط برای گذاشتن و برداشتن قطعه باز کنید و در زمان خیساندن بسته نگه دارید. برای جدا کردن قطعه از صفحه، روی دستکش نیتریل دستکش ضد برش بپوشید و تیغه کاردک را رو به دور از بدن و دست دیگر بگیرید (فصل 2).
- در جای پرتهویه و دور از شعله کار کنید [۱۰].
- هر سطل را فقط به اندازهای پر کنید که قطعه زیر مایع باشد و در آن را ببندید.
- قطعه را با کاردک از صفحه جدا کنید، با دستکش ضد برش روی دستکش نیتریل.
- در سطل اول را باز کنید، قطعه را در آن بگذارید، در را ببندید و 30 ثانیه تکان دهید [۴].
- زمان را از برگه رزین بگیرید. نمونه عمومی
Formlabsدو خیساندن 10 دقیقهای است [۴].Anycubicزیر 30 دقیقه میگوید [۵]. در تمام زمان خیساندن در سطل بسته بماند. - قطعه را به سطل دوم ببرید، در را ببندید و همان کار را تکرار کنید.
- کانالها را با بطری آبپاش و سرنگ پر از حلال تمیز بشویید و داخل مدل توخالی را تخلیه کنید [۲۰]. این کار را بالای سطل باز انجام دهید و بلافاصله پس از آن در را ببندید.
- پس از برداشتن قطعه، بررسی کنید درِ هر دو سطل بسته باشد.
- نشانه موفقیت: پس از خشک شدن، سطح براق چرب نباشد و دستکش به آن نچسبد.
- اگر چسبناک ماند: در
IPAتمیز دوباره بشویید [۲۰].
شستشو با آب برای رزین آبشوی#
- ابزار: ظرف دردار آب، دستکش، عینک، ظرف جداگانه آب شستشو
- مطمئن شوید رزین آبشوی است و برگه آن آب را تأیید میکند [۲۴][۵].
- قطعه را در آب بشویید. برای
Water-Wash Resin2.0 دستکم 3 دقیقه است [۲۴]. - بیش از 30 دقیقه خیس نگه ندارید، چون خطر تورم و آسیب هست [۵].
- کاملاً خشک کنید و زود بپزید، چون این رزین رطوبت جذب میکند و ممکن است ترک بخورد [۲۴].
- آب شستشو را به فاضلاب نریزید [۲۴].
- اگر ترک خورد: زمان خیساندن را کم کنید و خشک کردن را بیشتر کنید [۲۴].
پاککن فراصوت و حلال آتشگیر#
پاسخ کوتاه#
IPA یا اتانول را در مخزن پاککن فراصوت نریزید. این کتاب طرف ایمنتر را برمیگزیند.
منبعها با هم تعارض دارند و این تعارض باید روشن گفته شود:
| منبع | چه میگوید |
|---|---|
Anycubic |
شستشوی فراصوت 3 دقیقهای را در تصویر راهنما نشان میدهد و هشدار آتش ندارد [۷]. |
Branson، سازنده پاککن |
هرگز الکل، بنزین یا محلول آتشگیر؛ خطر آتش یا انفجار؛ فقط محلول آبپایه [۳۷]. |
VWR، سازنده پاککن |
هرگز حلال آتشگیر در مخزن، چون بخار زیر دستگاه جمع میشود و برق آن را مشتعل میکند. روش غیرمستقیم با بشر داخل آب و شوینده را اجازه میدهد [۳۸]. |
Bandelin، سازنده پاککن |
مایع آتشگیر در مخزن فولادی ممنوع. مقدار کم فقط غیرمستقیم و زیر قواعد آزمایشگاهی آلمان. مایع غیرآبی حدود 4 برابر آب تند گرم میشود و فراصوت حتی بدون گرمکن گرما میدهد [۳۹]. |
MIT، دفتر ایمنی |
رویه داخلی آزمایشگاه دو حالت دارد: روش بشر برای دستگاه کوچک، و حلال در مخزن دستگاه تا یک گالن با تهویه موضعی و درپوش. حجم بالاتر مجوز میخواهد. سند از 1997 و مربوط به آزمایشگاه با نظارت است و با دستور سازندهها نمیخواند [۴۰]. |
سه سازنده دستگاه، ریختن حلال در مخزن را رد میکنند [۳۷][۳۸][۳۹]. پس تصویر راهنمای رزین مجوز نیست. نقطه اشتعال IPA حدود 12°C است و فراصوت زود گرما میدهد [۸][۳۹]. برای متنی از سازمانهای آتشنشانی در این باره داده معتبر پیدا نشد. این پاسخ را سازنده دستگاه شما یا اداره آتشنشانی میتواند بدهد.
روش بشر مربوط به دو سازنده و یک آزمایشگاه است و برای خانه آزمایش نشده است [۳۸][۳۹][۴۰]. این کتاب آن را آموزش نمیدهد. آن را فقط وقتی انجام دهید که سازنده دستگاه شما اجازه داده باشد. دستور همان سازنده را دنبال کنید و با حجم کم، تهویه خوب و بدون منبع اشتعال کار کنید. مخزن فراصوت را فقط با محلول آبپایه به کار ببرید [۳۷].
⚠️ کار خطرناک
حلال آتشگیر را در پاککن فراصوت خانگی نریزید. بخار زیر دستگاه کنار قطعات برقی جمع میشود و میتواند آتش بگیرد [۳۸]. این قاعده را کتاب برای هر پاککن فراصوت خانگی میگذارد.
خشک کردن#
قطعه را پیش از پخت کاملاً خشک کنید، حتی داخل آن را [۶]. برای IPA دستکم 30 دقیقه خشک کردن لازم است و هوای فشرده آن را تند میکند [۴]. Tough 2000 V2 دستکم 10 دقیقه میخواهد [۲۹]. برای TPM هم خشک شدن کامل لازم است [۲۲]. برای محلول Formlabs هوای آزاد 4 تا 6 ساعت، هوای فشرده 30 تا 60 ثانیه، یا پنکه 30 تا 120 دقیقه را گفتهاند [۲۳].
پخت#
پاسخ کوتاه#
از عدد برگه رزین شروع کنید و با لامپی بپزید که طول موج آن با رزین میخواند. عدد همگانی وجود ندارد.
طول موج یعنی رنگ نور. Form Cure V2 با LED با طول موج 405 nm کار میکند [۶]. رزین Anycubic طول موج 365 تا 405 یا 405 nm دارد [۲۴][۷].
| محصول | زمان و دما |
|---|---|
Anycubic در دستگاه شستشو و پخت |
3 دقیقه [۲۴][۳]. |
Anycubic با UV |
3 تا 5 دقیقه؛ مدل پیچیده بیشتر [۵][۷]. |
Formlabs Grey، White، Black V4 |
10 دقیقه، 60°C [۴۱]. |
Formlabs نسخه V5 |
1 دقیقه بیگرما؛ پخت کامل 5 دقیقه، 60°C [۴۱]. |
Tough 1000 |
12 دقیقه، 70°C؛ برای تاب کم بیگرما [۴۱]. |
Tough 2000 V2 |
12 دقیقه، 70°C؛ برای تاب کم 40°C [۴۱]. |
Durable |
12 دقیقه، 60°C [۴۱]. |
Flexible 50A |
7 دقیقه، 70°C، در آب دمای اتاق و ظرف شفاف به UV [۴۱]. |
Flexible 80A V2 |
5 دقیقه بیگرما، سپس 5 دقیقه 80°C [۴۱]. |
قطعه ضخیم زمان بیشتری میخواهد و هنگام گرم شدن باید در دستگاه بماند [۴۱]. برای پخت بر پایه ضخامت قطعه توپر، داده معتبر پیدا نشد. برای دمای دستگاههای خانگی هم داده معتبر پیدا نشد. سازنده دستگاه میتواند پاسخ دهد.
مقایسه روشهای پخت#
| روش | برای چه کاری | برتری | محدودیت |
|---|---|---|---|
| دستگاه پخت | کار منظم | زمان و نور کنترلشده [۶]. | هزینه |
| دستگاه ناخن یا واحد کمهزینه | شروع کار | روی یک رزین دندانی، درجه پخت با دستگاه گران فرق معنادار نداشت [۱۷]. | فقط درجه پخت سنجیده شده، نه استحکام [۱۷]. |
| نور خورشید | فقط وقتی راه دیگری نیست | به دستگاه نیاز ندارد [۴۲]. | شرایط نامعلوم؛ برای رزین فیگور زمانی پیدا نشد |
| ژل گلیسیرین روی سطح | سطح چسبناک، روی رزین دندانی | استحکام بالاتر [۴۳]. | مربوط به رزین دندانی؛ پیچیدهتر |
مطالعه واحد کمهزینه روی رزین مدل دندانی MSLA بود. دستگاهها Phrozen Cure V2، دستگاه ناخن SUNUV با 48 W در 365 و 405 nm، Triad و واحد خانگی 405 nm بودند. درجه پخت پایه 63.1 درصد بود و در 45 دقیقه به 68.2 تا 69.6 درصد رسید. افزایش از 15 تا 45 دقیقه کمتر از 5 درصد بود [۱۷].
پخت با دستگاه یا لامپ#
- ابزار: منبع
UVبا طول موج رزین، سطح تمیز، دستکش
- مطمئن شوید قطعه کاملاً خشک است [۶].
- زمان و دما را از برگه رزین بخوانید.
- اگر برگه ندارید، آن را از سازنده یا فروشنده بخواهید.
- قطعه را در مرکز بگذارید و در دستگاه را ببندید.
- پوشش
UVرا سالم نگه دارید و به لامپ نگاه نکنید [۴۴]. اگر منبع پوشش ندارد، عینک محافظUVبزنید [۴۵]. - در لامپ بدون چرخان، قطعه را در میانه کار برگردانید. این روش رایج، آزمایشنشده است.
- قطعه و سطحهای داخل دستگاه پس از کار ممکن است داغ باشند. با احتیاط بردارید [۶].
- قطعه خیس یا آغشته به رزین و حلال را روی صفحه چرخان نگذارید [۶].
- نشانه موفقیت: سطح خشک باشد و به دستکش نچسبد.
- اگر چسبناک بود: بخش «چسبناکی، سفیدی و زردی» را بخوانید.
نور خورشید: فقط با محدودیتهایش#
برای خورشید یک مطالعه اندازهگیریشده هست و همان هم محدود است. روی رزین دندانی Dio C&B با چاپگر DLP، پس از شستشوی 20 دقیقهای با IPA، قطعهها 24 ساعت در نور طبیعی ماندند. درجه پخت آنها 56 درصد بود. دستگاه سریع 56 و جعبه 30 دقیقهای 62 درصد داد و تفاوت معنادار نبود [۴۲].
اما مکان، آبوهوا و شدت نور گزارش نشده است. پس کسی نمیتواند این آزمایش را تکرار کند [۴۲]. روی زمین UV در بازه 290 تا 400 nm میرسد، اما آن مقاله درباره ماتریس اپوکسی است و نه رزین اکریلاتی [۴۶]. Elegoo هم برای رزین شفاف خود میگوید نور خورشید قابل کنترل نیست و مدل را زود زرد میکند [۴۷]. برای زمان پخت خورشیدی رزین فیگور داده معتبر پیدا نشد. پس خورشید را روش اصلی نگیرید و عددی برای آن نسازید. دستگاه یا لامپ را ترجیح دهید.
پخت زیاد#
منبعها یکسان نمیگویند.
| منبع | گفته |
|---|---|
Formlabs |
پخت اضافه پذیرفته است، مگر جایی که خلافش گفته شده باشد [۴۱]. |
Anycubic |
برای رنگ شفاف و سفید زمان را کم کنید [۵]. |
| مرور علمی | زیادهروی ممکن است شکنندگی و تجزیه بیاورد [۳۴]. |
مقاله Clear V4 |
استحکام بیشتر همراه زردی بیشتر؛ شاخص b* از 3.60 تا 10.38 [۴۸]. |
پس برای فیگور با رنگ روشن از زیادهروی بپرهیزید. برای رزینهای سرگرمی تنها یک جفت عدد سختی داریم. رزین ABS-like شرکت Elegoo پس از 120 ساعت پیرسازی UV در یک نمونه از Shore D 75 به 80 رسید. لامپ و شدت آن گزارش نشد [۴۹]. جز این، داده معتبر پیدا نشد.
مقالهها جهت اثر را نشان میدهند. روی Clear V4 در 35، 60 و 80°C و 5 تا 90 دقیقه، استحکام کششی از 22.84 تا 127.37 MPa تغییر کرد [۴۸]. روی یک رزین دندانی، استحکام خمشی از 100.70 MPa در 15 دقیقه و 40°C به 147.48 MPa در 120 دقیقه و 80°C رسید. پس از حدود 60 دقیقه رشد آن کند شد [۵۰]. مروری میگوید 60°C در یک مطالعه بهترین بود و دمای بالاتر قطعه را کج کرد [۳۴]. روی MAZIC D TEMP شدت کم و زمان طولانی با شدت زیاد و زمان کوتاه همارز بود [۵۱]. اینها تنظیم فیگور نیستند.
🎯 خودت امتحان کن: نردبان زمان پخت
لازم دارید سه تکه کوچک یکسان از یک چاپ و یک رزین، منبع
UV، زمانسنج، دستکش، کاغذ سفید.انجام دهید
- هر سه تکه را یکسان بشویید و دستکم 30 دقیقه خشک کنید [۴].
- عدد برگه رزین خود را پیدا کنید. مثال این تمرین
Anycubicاست با 3 تا 5 دقیقه [۷].- تکه اول را 3 دقیقه، تکه دوم را 5 دقیقه بپزید.
- تکه سوم را 10 دقیقه بپزید. این عدد انتخاب این تمرین است و توصیه نیست.
- پس از سرد شدن، روی کاغذ سفید کنار هم بگذارید.
- سطح چسبناک و رنگ را یادداشت کنید.
چه میبینید و چرا؟ شاید تکه با زمان کم هنوز چسبناک باشد و تکه با زمان زیاد رنگ زردتری داشته باشد [۵][۴۸]. نتیجه مربوط به همان رزین و لامپ است. زمانی را برگزینید که سطح خشک شده و رنگ عوض نشده باشد.
چسبناکی، سفیدی و زردی#
| نشانه | علت | راهحل |
|---|---|---|
| سطح چسبناک | حلال کثیف [۱۸]. | در IPA تمیز فوری بشویید [۲۰]. |
| چسبناکی پس از پخت | لایه اکسیژن؛ اکسیژن پخت سطح را کند میکند [۴۳]. | زمان پخت یا روش گلیسیرین؛ DLP کمتر از SLA اثر میگیرد [۳۴]. |
| سفیدی | قطعه خیس پخته شده [۶][۷]. | پیش از پخت خشک کنید [۵][۷]. |
| زردی رزین شفاف | مخزن کثیف، شستشوی کم، پخت زیاد؛ این فهرست Elegoo است [۴۷]. رنگ شفاف و سفید زودتر زرد میشود [۵]. |
مخزن را تمیز کنید، خوب بشویید و پخت را کم کنید [۴۷][۵]. |
روش گلیسیرین مربوط به رزینهای دندانی Prizma است. لایه 3 mm ژل گلیسیرین، 10 دقیقه LED بنفش در حدود 23°C، و برداشتن با آب در 5 دقیقه فراصوت به کار رفت. استحکام خمشی 15 تا 26 درصد بالا رفت [۴۳]. این نتیجه را به رزین فیگور تعمیم ندهید.
دفع حلال و پسماند#
پاسخ کوتاه#
حلال و رزین را به فاضلاب یا سطل خانگی نریزید. Formlabs این را روشن میگوید و میگوید به خدمات پسماند محتوای حلال را اعلام کنید [۱۰]. دلیل مهم آن آبزیاناند. شش رزین پختهنشده روی یک سختپوست آب شیرین LC50 دو روزه 2.6 تا 33 mg/L داشتند. LC50 غلظتی است که نیمی از جانوران آزمایش را میکشد [۵۲].
| مورد | منبع | نکته |
|---|---|---|
IPA مصرفشده |
Formlabs و SprintRay: پسماند خطرناک؛ ظرف بسته، برچسبدار، دور از گرما و آفتاب مستقیم؛ مخلوط نکنید [۱۰][۵۳]. |
این مسیر ایمنتر است |
تبخیر IPA |
Anycubic برای محصولات خودش: بگذارید تبخیر شود و باقیمانده را بپزید [۷][۵]. |
این کتاب آن را توصیه نمیکند: بخار آتشگیر میسازد، و Formlabs و SprintRay IPA مصرفشده را پسماند خطرناک میدانند [۱۰][۵۳]. |
آب شستشوی Water-Wash 2.0 |
Anycubic: به فاضلاب نریزید، بگذارید تهنشین شود و زیر آفتاب جامد کنید [۲۴]. |
زمان و مقدار ندارد. درباره آب باقیمانده هم چیزی نمیگوید، پس آن را هم دور نریزید. Anycubic صاف کردن و استفاده دوباره را هم نام میبرد [۵]. |
| دستکش و دستمال آلوده | پسماند خطرناک [۴۵][۱۱]. | Formlabs پخت زیر آفتاب یا UV و سپس سطل خانگی را میگوید [۵۴]. |
| قطعه پخته | پلاستیک [۲۴]. | Formlabs: قابل بازیافت نیست و سطل خانگی [۵۴]. |
Anycubic برای محصولات خودش میگوید مایع آلوده را زیر نور بگذارید، رزین جامد را صاف کنید و مایع را دوباره به کار ببرید [۵]. این کتاب این کار را توصیه نمیکند، به همان دلیل ردیف تبخیر در جدول بالا. جز این گفته سازنده، برای صاف کردن یا پختن IPA آلوده به رزین داده معتبر پیدا نشد. بازیافت حجم زیاد با دستگاه تقطیر کار خدمات تخصصی است و IPA بازیافتی هم ممکن است مونومر داشته باشد [۱۰]. تقطیر خانگی هیچ منبعی ندارد و این کار را نکنید.
📌 قانون پسماند
قانون پسماند هر کشور فرق دارد. از شهرداری یا مرکز پسماند خطرناک شهرتان بپرسید کدام مرکز رزین، حلال و دستمال آلوده را میگیرد، و تا پاسخ بگیرید پسماند را در ظرفهای جدا، برچسبدار و دربسته نگه دارید. جزئیات در فصل ۳ است.
اگر در ایران زندگی میکنید: پرسش را از اداره حفاظت محیط زیست شهرستان بپرسید.
چکلیست فصل#
☐ برگه رزین را برای حلال، زمان و پخت خواندهام.
☐ با دستکش و عینک، در جای پرتهویه و دور از شعله کار کردهام.
☐ IPA یا اتانول را در پاککن فراصوت نریختهام.
☐ قطعه را پیش از پخت کاملاً خشک کردهام.
☐ برای هر رنگ سطل جدا و درِ بسته دارم.
☐ عدد آلودگی حلال را زیر نظر دارم.
☐ حلال و آب شستشو را به فاضلاب نریختهام و از مسیر مجاز دفع کردهام.
منابع#
- NIOSH (Hodson et al.). Approaches to Safe 3D Printing, DHHS 2024-103. 2023. cdc.gov
- FIOH. Chemical safety of 3D printing at workplaces. 2021. ttl.fi
- Anycubic. TDS Standard Resin V2. 2025. cdn.shopify.com
- Formlabs. SLA basic finishing steps. n.d.. formlabs.com
- Anycubic. User Guide for Water-Wash Resin+. 2022. cdn.shopify.com
- Formlabs. Using the Form Cure V2. n.d.. formlabs.com
- Anycubic. User Guide for Standard Resin. 2022. cdn.shopify.com
- ILO, WHO. ICSC 0554 Isopropyl alcohol. 2020. chemicalsafety.ilo.org
- NIOSH. Pocket Guide: Isopropyl alcohol. not stated. cdc.gov
- Formlabs. Introduction to isopropyl alcohol (IPA). n.d.. formlabs.com
- Illinois State University EHS. 3D printing. not stated. ehs.illinoisstate.edu
- NIOSH. Pocket Guide: Methyl alcohol. not stated. cdc.gov
- Elegoo / SGS. SDS Water Washable Photopolymer Resin, CANEC2205522201, rev 06.04.2022. 2022. download.elegoo.com
- arums.ac.ir international office. Emergency Calls. 2023. international.arums.ac.ir
- معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی اراک، به نقل از روابط عمومی سازمان غذا و دارو. اطلاع از عوارض و تداخلات دارویی در سامانه 190، 2 اردیبهشت 1400. 1400. arakmu.ac.ir
- Formlabs. Choosing the right wash solvent. n.d.. formlabs.com
- Kirby S et al.. Effect of Different Post-Curing Methods on the Degree of Conversion of 3D-Printed Resin for Models in Dentistry. Polymers 16(4):549. 2024. ebi.ac.uk
- Formlabs. Measuring the resin concentration of IPA. n.d.. formlabs.com
- Formlabs. Tripropylene glycol monomethyl ether (TPM). not stated. formlabs.com
- Formlabs. Best practices for washing prints. n.d.. formlabs.com
- ILO, WHO. ICSC 0044 Ethanol. 2018. chemicalsafety.ilo.org
- Formlabs. Washing prints with TPM. n.d.. formlabs.com
- Formlabs. Introduction to Formlabs Resin Washing Solution. n.d.. formlabs.com
- Anycubic. TDS Water-Wash Resin 2.0. 2025. cdn.shopify.com
- Stefaniak et al.. Influence of resin color and printer brand on emissions from SLA 3D printers, ACS Chem Health Saf 32:504-512. 2025. stacks.cdc.gov
- NIOSH. Pocket Guide: Acetone. not stated. cdc.gov
- معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی اراک. متانول خاصیت ضدعفونیکنندگی ندارد و خطرناک است. 1399. arakmu.ac.ir
- Liu Y et al.. Effects of washing agents on the mechanical and biocompatibility properties of water-washable 3D printing crown and bridge resin. Sci Rep 14:9909. 2024. ebi.ac.uk
- Formlabs. Form Wash/Form Wash L time settings. n.d.. formlabs.com
- Formlabs. Form Studio Wash+Cure time settings. n.d.. formlabs.com
- Bor S, Oğuz F. Effect of Different Printing Designs and Resin Types on the Accuracy of Orthodontic Model. Polymers 17(20):2724. DOI 10.3390/polym17202724. 2025. ebi.ac.uk
- Hwangbo NK et al.. Effects of the Washing Time and Washing Solution on the Biocompatibility and Mechanical Properties of 3D Printed Dental Resin Materials. Polymers 13(24):4410. DOI 10.3390/polym13244410. 2021. ebi.ac.uk
- Harmatys W et al.. Identification of the Influence of IPA Rinsing Times on Surface Roughness of SLA-Printed Parts Made of Different Materials. Materials 18(9):2082. 2025. ebi.ac.uk
- Hassanpour M et al.. Effects of Post-Processing Parameters on 3D-Printed Dental Appliances: A Review. Polymers 16(19):2795. 2024. ebi.ac.uk
- Formlabs. Design specifications for 3D models (Form 4 generation). n.d.. formlabs.com
- Formlabs. Replacing IPA. n.d.. formlabs.com
- Branson. Ultrasonic Bath Models 1800, 2800, 3800, 5800, 8800 Operator's Manual, 100-214-294 Rev. 3 (copy on nist.gov). n.d.. nist.gov
- VWR International. Ultrasonic Cleaners Instruction Manual, models 97043-930 to 97043-942 (copy on nist.gov). file dated 2010. nist.gov
- Bandelin. Safety tip: flammable liquids, do not use in ultrasonic baths. n.d.. bandelin.com
- MIT Plasma Science and Fusion Center, Office of Environment, Safety, and Health. PSFC Flammable Solvent SOP, version 2.0. 1992, revised 1997. www1.psfc.mit.edu
- Formlabs. Form Cure V2 time and temperature settings. n.d.. formlabs.com
- Song G et al.. Comparing volumetric and biological aspects of 3D-printed interim restorations under various post-curing modes. J Adv Prosthodont 13(2):71-78. DOI 10.4047/jap.2021.13.2.71. 2021. ebi.ac.uk
- Soares LM et al.. Effect of glycerin gel application for post-curing process on the flexural strength, elastic modulus, and microhardness of 3D printing resins. Braz Dent J 36:e23-6361. 2025. ebi.ac.uk
- University of Washington EH&S. SOP for SLA 3D printer with UV curable resin. not stated. ehs.washington.edu
- NIH Division of Safety. SOP for 3D printers with SLA. not stated. ors.od.nih.gov
- Maraveas C et al.. The Aging of Polymers under Electromagnetic Radiation. Polymers 16(5):689. DOI 10.3390/polym16050689. 2024. ebi.ac.uk
- Elegoo. Translucent Resin Turning Yellow. 2020. elegoo.com
- Cheadle AMG et al.. The impact of modifying 3D printing parameters on mechanical strength and physical properties in vat photopolymerisation. Sci Rep 15:12592. DOI 10.1038/s41598-025-97294-8. 2025. ebi.ac.uk
- Dias Gonçalves VP et al.. Evaluation of Mechanical Properties of ABS-like Resin for Stereolithography Versus ABS for Fused Deposition Modeling in Three-Dimensional Printing Applications for Odontology. Polymers 16(20):2921. DOI 10.3390/polym16202921. 2024. ebi.ac.uk
- Bayarsaikhan E et al.. Effects of Postcuring Temperature on the Mechanical Properties and Biocompatibility of Three-Dimensional Printed Dental Resin Material. Polymers 13(8):1180. 2021. ebi.ac.uk
- Kang MJ et al.. Effects of Post-Curing Light Intensity on the Mechanical Properties and Three-Dimensional Printing Accuracy of Interim Dental Material. Materials 15(19):6889. DOI 10.3390/ma15196889. 2022. ebi.ac.uk
- Ballentine et al.. Acute and chronic toxicity of uncured resin feedstocks for vat photopolymerization 3D printing to a cladoceran (Ceriodaphnia dubia), Bull Environ Contam Toxicol 110(3):56. 2023. ebi.ac.uk
- SprintRay. IPA Disposal Guidelines (ProWash S). not stated. support.sprintray.com
- Formlabs. Disposing of resin. not stated. formlabs.com
- معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، معاونت حقوقی ریاست جمهوری. قانون مدیریت پسماندها، مصوب 20/2/1383. 1383. dotic.ir
جوابِ تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
در فصل بعد#
فصل بعد «جدا کردن ساپورت، سنباده و بتونه» است. قطعه تازهچاپشده پر از رد ساپورت، خط لایه و سوراخ ریز است.
به آخر این فصل رسیدی!
اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.