از فایل تا فیگور — چاپ سه‌بعدی، پرداخت، رنگ و فروش فیگور

فصل ۶ از ۸

پیشرفت ترم
۰٪

بیشتر خرابی‌های چاپ FDM نشانه روشنی دارند. در این فصل از روی نشانه به علت و راه‌حل می‌رسید و هر راه‌حل منبع خودش را دارد.

عیب‌یابی چاپ FDM

این فصل را چطور بخوانیم؟#

نشانه را در جدول‌ها پیدا کنید، علت‌ها را به ترتیب بررسی کنید و هر بار فقط یک چیز را عوض کنید. عددهای Prusa مربوط به چاپگرهای نام‌برده و عددهای Bambu مربوط به چاپگر P2S یا فیلامنت‌های همان سازنده‌اند. آن‌ها را عدد همگانی فرض نکنید. اگر چاپگر دیگری دارید، از راهنمای سازنده شروع کنید. اگر با Cura کار می‌کنید، جای تنظیم‌های این فصل را در بخش «همین تنظیم‌ها در Cura» در فصل 10 ببینید؛ retraction و جریان در Cura در فصل 5 آمده‌اند.

پیش از هر کار، به این سه پرسش پاسخ دهید. آیا فیلامنت خشک است؟ آیا بستر تمیز است؟ آیا پروفایل درست را انتخاب کرده‌اید؟ پروفایل یعنی مجموعه تنظیم‌های آماده اسلایسر. اسلایسر یا Slicer نرم‌افزاری است که مدل را به لایه تبدیل می‌کند.

ترتیب عیب‌یابی

  • پنج گام: نشانه را نام ببرید ← ساده‌ترین علت را بررسی کنید ← فقط یک چیز را عوض کنید ← مدل آزمایشی کوچک چاپ کنید ← نتیجه را بنویسید

شکل ۱۳-۲: با تغییر یک متغیر می‌فهمید کدام تغییر مشکل را حل کرده است.

⚠️ نازل و بستر داغ

نازل، بستر و قطعه تازه‌چاپ‌شده پوست را می‌سوزانند. این سوختگی هنگام برداشتن پلاستیک مذاب از نازل داغ هم رایج است [۱]. برای رفع گرفتگی چاپگر را خاموش کنید و بگذارید خنک شود، مگر اینکه روش سازنده نازل داغ بخواهد [۱]. در این حالت دستکش حرارتی بپوشید [۱]. مو، لباس گشاد و روسری را جمع کنید، چون قطعات متحرک آن‌ها را می‌گیرند [۱].

اگر سوختید، سوختگی را فوری زیر آب خنک روان بگیرید. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید حدود 20 دقیقه رایج است، اما زمان بهینه قطعی نیست. یخ، روغن، کره یا خمیردندان نزنید و تاول را نترکانید [۲]. سوختگی عمیق یا بزرگ، یا سوختگی صورت و دست، درمان فوری می‌خواهد [۲]. نزد پزشک بروید.

ابزار و مواد#

ابزار کار آن وضعیت جایگزین یا نکته
انبردست نگه داشتن و بیرون کشیدن فیلامنت لازم [۳][۴]. ندارد
آچار آلن 2 و 2.5 mm پیچ پولی و قطعات، بسته به مدل لازم [۶][۴]. چاپگر P2S از H1.5 و H2.0 استفاده می‌کند [۵].
ایزوپروپیل الکل (IPA) با خلوص 90 درصد یا بیشتر چربی‌زدایی بستر؛ حلال است و هرگز نوشیده نشود لازم [۷]. برای P2S آب گرم و شوینده خنثی [۵].
نازل یدکی آخرین راه گرفتگی لازم [۳]. ندارد
سوزن یا سیم 0.3 تا 0.35 mm گرفتگی نسبی اختیاری [۳]. نه برای نازل زیر 0.4 mm [۵].
تفنگ هوای گرم پاک کردن تار پس از چاپ اختیاری [۸]. انبر یا چاقو، روش رایج، آزمایش‌نشده
برس برنجی، هوای فشرده، خلال دندان تمیز کردن چرخ‌دنده اکسترودر اختیاری [۹][۳]. روش سازنده هر مدل
چسب ماتیکی چسبندگی روی ورق فولادی اختیاری [۷]. چسب مناسب [۵].
سیلیکاژل یا جعبه خشک نگهداری فیلامنت اختیاری [۹]. کیسه بسته با رطوبت‌گیر [۱۰].

تار و رشته (stringing)#

تارهای نازک بین بخش‌های مدل یعنی هنگام حرکت، پلاستیک از نازل چکه کرده است. اول رطوبت و دما را بررسی کنید.

نشانه علت راه‌حل
تار نازک بین دو بخش نازل خیلی داغ دمای نازل را 5 تا 10°C پایین بیاورید [۸].
تار همراه سوراخ ریز فیلامنت مرطوب؛ بخار در نازل داغ تار و سوراخ می‌سازد فیلامنت را خشک کنید یا حلقه دیگری را امتحان کنید [۵][۸].
تار روی مسیر حرکت طولانی retraction کم است طول یا سرعت retraction را بالا ببرید [۵]. سقف MK2.5/S و MK3/S/+ برابر 2 mm و پیش‌فرض MINI با لوله Bowden برابر 3.2 mm است [۸].
تار روی چیدمان چند مدلی حرکت زیاد روی فضای خالی فاصله را کم کنید و Avoid crossing walls را روشن کنید [۵].
تار با فیلامنت کم‌چگال مثل PLA Aero جریان زیاد جریان را 0.5 تا 0.7 بگذارید؛ این عدد مربوط به P2S است [۵].
تار در حرکت‌های کوتاه حداقل حرکت یا پاک کردن نادرست حداقل حرکت را 1 mm بگذارید و Retract on layer change و Wipe را روشن نگه دارید [۸].
تار با نازل کهنه سایش نازل نازل را عوض کنید [۵].
تار با وجود همه این کارها پس‌مانده در نازل، خنک‌کاری hot end یا مونتاژ نادرست نازل را تمیز کنید و مراحل مونتاژ را با صفحه سازنده بسنجید [۸].
تار مانده روی قطعه پس از چاپ تفنگ هوای گرم را با حدود 200°C برای 1 تا 2 ثانیه روی تار بگیرید. بیشتر نگه ندارید، چون قطعه تغییر شکل می‌دهد [۸].

برگه‌های Bambu دامنه retraction هر فیلامنت را می‌دهند. برای PLA Basic برابر 0.6 تا 1.0 mm، برای PETG Basic برابر 0.4 تا 0.8 mm و برای PETG HF برابر 0.8 تا 1.4 mm است [۱۰][۱۱][۱۲]. برای تار PETG داده معتبر مستقل از سازنده پیدا نشد. در OrcaSlicer، آزمون retraction را پس از pressure advance و جریان انجام دهید [۱۳]. pressure advance تنظیمی است که فشار پشت نازل را هنگام تغییر سرعت جبران می‌کند.

// retraction-posts.scad
// two thin posts on a base: every layer the nozzle must cross the gap
post_d = 8;      // post diameter, mm
post_h = 30;     // post height above the base, mm
post_gap = 40;   // centre to centre, mm
base = [60, 12, 1.2];  // length, width, height, mm

$fn = 48;

translate([-base[0] / 2, -base[1] / 2, 0])
    cube(base);

for (x = [-post_gap / 2, post_gap / 2])
    translate([x, 0, base[2]])
        cylinder(d = post_d, h = post_h);

این متن دو ستون 8 mm به فاصله 40 mm روی یک پایه نازک می‌سازد؛ نازل در هر لایه باید از روی فاصله خالی بگذرد و همین‌جا تار پیدا می‌شود. آن را با نام retraction-posts.scad ذخیره کنید، در OpenSCAD باز کنید، F6 بزنید، از File و Export خروجی STL بگیرید و در اسلایسر باز کنید.

🎯 خودت امتحان کن: پله دمایی برای تار

لازم دارید چاپگر FDM، حدود 10 g فیلامنت، مدل retraction-posts.scad (بالا)، دفترچه.

انجام دهید

  1. مدل را با دمای معمول فیلامنت خود چاپ کنید.
  2. دما را 5°C پایین بیاورید و دوباره چاپ کنید [۸].
  3. یک بار دیگر 5°C کم کنید، یعنی 10°C کمتر از شروع.
  4. دمای نازل را از دامنه برگه فیلامنت پایین‌تر نبرید.
  5. تعداد تارها را بشمارید و چسبندگی لایه‌ها را با فشار دست بسنجید.

چه می‌بینید و چرا؟ معمولاً با دمای کمتر تار کم می‌شود، چون پلاستیک کمتر روان است [۸]. اگر تار کم نشد، علت احتمالی رطوبت یا retraction است. اگر لایه‌ها ضعیف شدند، دما را بالا ببرید. بهترین عدد را روی حلقه بنویسید.

تاب‌برداشتن گوشه‌ها (warping)#

گوشه‌ای که از بستر بلند می‌شود یعنی مدل هنگام خنک شدن جمع شده و چسبندگی کافی نبوده است.

نشانه علت راه‌حل
گوشه‌های بلندشده در ABS، ASA یا PC Blend اختلاف دمای ناگهانی؛ این مواد بدترین‌اند پروفایل پیش‌فرض، محفظه بسته، دوری از جریان هوا و Skirt [۷].
تاب با فن زیاد خنک شدن تند برای قطعات کوچک ABS فن 10 تا 20 درصد [۷].
جدا شدن کل لبه بستر چرب پیش از هر چاپ با IPA نود درصد یا بیشتر پاک کنید [۷]. برای P2S با آب گرم و شوینده خنثی [۵].
چسبندگی لایه اول ضعیف بستر چرب، یا فاصله نازل زیاد اول بستر را طبق ردیف بالا تمیز کنید. اگر باز نچسبید، خط لایه اول را نگاه کنید: فقط اگر خط گرد و نافشرده است، Live Adjust Z را کمی پایین بیاورید [۷]. اگر خط پهن و فشرده است، نازل را پایین نیاورید (فصل 5).
تاب در مدل بلند و ناپایدار مدل تکان می‌خورد یا نازل به آن برخورد می‌کند پرکننده Gyroid یا Concentric را در نظر بگیرید [۵].
تاب با جمع‌شدگی ماده دمای محیط کم دمای بستر را بالا ببرید، در و پوشش بالا را ببندید، فن را کم کنید [۵].
گوشه تیز جدا می‌شود سطح تماس کم Brim بزرگ‌تر، استوانه کمکی کوتاه کنار گوشه، یا چسب ماتیکی روی ورق فولادی سرد [۷][۵].
تاب در پرکننده‌های با پل داخلی فن پل داخلی فن پل داخلی کم، یا الگوی Gyroid [۱۴][۱۵].

یک مقاله روی ABS نتیجه‌ای مکمل داد. با لایه 0.3 mm، بستر 95°C و نازل 240°C تاب حدود 320 µm بود. افزایش ضخامت لایه تاب را کم کرد و دمای بستر حدود 42 درصد تغییرات را توضیح می‌داد [۱۶]. این عددها مربوط به همان آزمایش‌اند و جهت اثر را نشان می‌دهند.

جابه‌جایی لایه (Layer shift)#

وقتی بخشی از مدل ناگهان به کنار می‌رود، علت رایج تسمه، پولی، مانع یا پیچ تنظیم است [۶].

نشانه علت راه‌حل
پله ناگهانی در یک محور تسمه یا پولی شل محورها را با دست حرکت دهید و سفتی را بسنجید [۶].
جابه‌جایی در چاپ بزرگ حالت توان موتورها در MK3 برای چاپ بزرگ حالت Normal را به کار ببرید، نه Stealth [۶].
جابه‌جایی پس از برخورد مانع یا گوشه تاب‌خورده مسیر را تمیز کنید و فن یا retraction را بالا ببرید [۶].
لقی پولی پیچ تنظیم شل در MINI با آچار 2 mm محکم کنید [۶].
در P2S دایره‌ها بیضی چاپ می‌شوند تسمه با H2.0 چهار پیچ را 1 تا 2 دور شل کنید، سر چاپ را 3 تا 5 دور حرکت دهید، ببندید و کالیبراسیون لرزش را اجرا کنید [۵].

عددهای تسمه#

منبع‌ها یکسان نیستند. برای MK3، صفحه Layer shifting مقدار Belt Status را حدود 250 برای X و 275 برای Y با خطای 15 می‌دهد. زیر 240 را شل و بالای 290 را سفت کنید [۶]. صفحه Ghosting برای MK2.5 و MK3 می‌گوید 240 تا 300 خوب است و عدد کمتر یعنی تسمه سفت‌تر [۱۷]. پس دو صفحه یک سازنده با هم نمی‌خوانند. آخرین راهنمای چاپگر خود را ببینید.

برای CORE One، سقف تسمه بالا 98 Hz است. کف تسمه پایین در بخش تنظیم 92 Hz و در بخش ویزارد 90 Hz آمده است. اختلاف تا 8 Hz پذیرفته است، اگر هر دو بین 90 تا 98 Hz باشند. در CORE One L عددها 95 و 85 Hz و دامنه 85 تا 95 Hz است [۱۸].

under-extrusion: پلاستیک کمتر از نیاز#

لایه‌های نازک، شکاف بین خط‌ها و دیواره ضعیف یعنی پلاستیک کمتر از نیاز بیرون آمده است.

نشانه علت راه‌حل
لایه اول ناقص نازل خیلی نزدیک به بستر کالیبراسیون لایه اول را دوباره اجرا کنید [۹].
under-extrusion پس از تغییر تنظیم پروفایل نادرست به پروفایل اصلی برگردید و قطر نازل را در اسلایسر بررسی کنید [۹][۵].
under-extrusion با نازل ویژه دمای کم برای آن نازل دما را 5 تا 10°C بالا ببرید [۹].
under-extrusion با فیلامنت ناشناس دمای پیشنهادی نامعلوم دما را 5 تا 15°C بالا یا پایین امتحان کنید [۹].
تزریق نامنظم چرخ‌دنده کثیف چرخ‌دنده را تمیز کنید [۹].
صدای تق‌تق و گیرهای مکرر بی‌گرفتگی اهرم پلاستیکی extruder ترک مویی برداشته و فشارش کم شده است. Creality این را درباره بسیاری از چاپگرها، از جمله سری Ender 3، می‌گوید [۳۹]. اگر تنظیم فشار و تمیز کردن چرخ‌دنده صدا را نبرد، با چاپگر خاموش و سرد اهرم را زیر نور تند ببینید. اهرم ترک‌خورده را طبق راهنمای چاپگر با قطعه همان مدل عوض کنید. Creality اهرم فلزی را پیشنهاد می‌کند [۳۹].
نوسان خط قطر فیلامنت نایکنواخت تغییر قطر ±0.05 mm را در نظر بگیرید و فیلامنت را خشک نگه دارید [۹].
گیر کردن پس از مدتی heat creep یعنی بالا رفتن گرما تا جایی که نباید ذوب شود فن hot end باید بالاتر از 50°C بچرخد [۹].
کامپوزیت چوبی و مانند آن نازل تنگ ممکن است نازل دست‌کم 0.6 mm و لایه 0.2 mm بخواهد. الیاف کربن و کولار نازل سخت‌شده می‌خواهند [۹].
شکاف در رویه بالا جریان کم یا سرعت زیاد حلقه آزاد، لوله PTFE، چرخ‌دنده و نازل را بررسی کنید، کمی دما را بالا ببرید یا کندتر کنید، و جریان را کالیبره کنید [۵].

این عددها در Prusa برای چاپگرهای MK2.5 تا MK3.5 نوشته شده‌اند [۹].

over-extrusion: پلاستیک بیشتر از نیاز#

نشانه‌های over-extrusion طبق Prusa این‌هاست: خط و زخم روی لایه‌های پایین، پلاستیک اضافه روی لایه‌های بالا کنار دیواره، و رویه ناصاف [۱۹].

نشانه علت راه‌حل
لبه‌های پهن و رویه ناصاف ضریب جریان زیاد ضریب را کالیبره کنید [۱۹].
برجستگی در درز pressure advance کم؛ زیاد آن هم under-extrusion می‌سازد آن را تنظیم و Seam gap را بررسی کنید [۲۰].
under-extrusion و over-extrusion در سرعت بالا PLA در یک مطالعه زیر 300 mm/s under-extrusion و بالای آن over-extrusion داشت نویسندگان علت را نامناسب بودن دما برای آن سرعت می‌دانند. دما و سرعت را با هم بسنجید و فصل ۱۰ را ببینید [۲۱].

کالیبره کردن ضریب جریان در Prusa#

  • ابزار: کولیس، مدل flow-cube.scad (پایین)
// flow-cube.scad
// a plain 40 mm cube: print it in spiral vase mode, a single wall to measure
side = 40;   // cube side, mm

cube(side);

این متن یک مکعب ساده 40 mm می‌سازد. آن را با نام flow-cube.scad ذخیره کنید، در OpenSCAD باز کنید، F6 بزنید و از File و Export خروجی STL بگیرید. حالت Spiral Vase اسلایسر از این مکعب توپر فقط یک دیواره تک‌خطی و کف می‌سازد.

  1. مکعب را در حالت Spiral Vase با لایه 0.1 تا 0.2 mm چاپ کنید [۱۹].
  2. دیواره را در 3 نقطه یا بیشتر با کولیس بسنجید و میانگین بگیرید [۱۹].
  3. برای نازل 0.4 mm با عرض خط 0.45 mm و چاپ با ضریب 1 این حساب را بکنید: ضریب = 0.45 ÷ میانگین دیواره [۱۹].
  4. مثال: اگر میانگین 0.47 mm بود، ضریب 0.957 است. این یک مثال حساب است، نه عدد پیشنهادی.
  5. دامنه معمول Prusa 0.9 تا 1.1 و پیش‌فرض PLA برابر 1 است [۱۹]. راهنمای داخل OrcaSlicer و Bambu Studio بازه 0.95 تا 1.05 را توصیه می‌کند [۳۵][۳۶]. عدد بیرون این بازه تنگ‌تر را پیش از پذیرفتن دوباره بسنجید. بیرون 0.9 تا 1.1 علت جای دیگری است.
  6. نشانه موفقیت: میانگین دیواره به 0.45 mm نزدیک شود.
  7. اگر نتیجه بد بود: روش چشمی را با گام 1 تا 2 درصد امتحان کنید. Prusa می‌گوید این کار در چاپگرهای نو معمولاً لازم نیست [۱۹].

پای فیل (elephant foot)#

لبه پهن‌شده در پایین مدل یعنی لایه اول زیاد فشرده شده است.

نشانه علت راه‌حل
لبه پایینی بیرون زده فشار لایه اول Elephant foot compensation را حدود 0.2 mm برای نازل 0.4 mm بگذارید. در PrusaSlicer زیر Print settings و Advanced است [۲۲].
Brim به مدل نمی‌چسبد جبران زیاد عدد را کم کنید؛ صفر یعنی خاموش [۲۲].
چاپ با چاپگری جز Prusa عدد منتشرشده نداریم پیش‌فرض Bambu صفر است [۲۳]. برای عدد مناسب آن داده معتبر پیدا نشد. سازنده چاپگر می‌تواند پاسخ دهد
چاپ با Cura Cura تنظیمی با این نام ندارد عدد منفی در Print settings › Walls › Initial Layer Horizontal Expansion فقط لایه اول را کوچک می‌کند [۳۸].

🎯 خودت امتحان کن: پای فیل را با کولیس بسنجید

لازم دارید چاپگر FDM، حدود 10 g فیلامنت PLA، مدل calibration-cube.scad (پایین)، کولیس.

انجام دهید

  1. مکعب را با جبران صفر چاپ کنید [۲۲].
  2. عرض مکعب را در راستایی که زبانه ندارد، یک بار در پایین و یک بار در وسط بسنجید و تفاوت را بنویسید.
  3. جبران را روی 0.2 mm بگذارید، اگر نازل 0.4 mm دارید [۲۲].
  4. دوباره چاپ کنید و همان اندازه‌ها را بگیرید.

چه می‌بینید و چرا؟ در نمونه دوم فاصله عرض پایین و وسط باید کمتر شود. اسلایسر لایه اول را کمی به داخل می‌برد تا پهن شدن جبران شود [۲۲]. اگر مدل Brim دارد و دیگر به آن وصل نمی‌شود، عدد زیاد است [۲۲]. اندازه 20 mm فقط انتخاب این تمرین است.

// calibration-cube.scad
// a 20 mm test cube with a small tab that marks the +X side
side = 20;            // cube side, mm
tab = [4, 4, 2];      // tab length, width, height, mm

cube(side);

translate([side - 1, (side - tab[1]) / 2, 0])
    cube(tab);

این متن یک مکعب 20 mm با زبانه کوچکی در سمت +X می‌سازد تا جهت مکعب روی بستر معلوم باشد. آن را با نام calibration-cube.scad ذخیره کنید، در OpenSCAD باز کنید، F6 بزنید، از File و Export خروجی STL بگیرید و در اسلایسر باز کنید. زبانه پایین مکعب است، پس عرض پایین را در راستای Y بسنجید، نه X.

گرفتگی نازل#

⚠️ دمای بالا و لوله PTFE

چند روش این بخش نازل را به 260 تا 280°C می‌برند. در بعضی hot endها لوله PTFE تا نزدیکی ناحیه داغ می‌رسد. این لوله اگر بیش از حدش داغ شود خراب می‌شود و دود زیان‌آور می‌سازد. عدد بیشینه نازل در راهنمای چاپگر کافی نیست: حد همین لوله را از سازنده چاپگر یا hot end بپرسید و از آن بالاتر نروید. اگر نمی‌دانید چنین لوله‌ای دارید یا حدش چند است، تا پاسخ سازنده را نگرفته‌اید این دماها را به کار نبرید. دماهای این بخش مال چاپگرهای نام‌برده‌اند.

اول محل گرفتگی را پیدا کنید#

P2S این ترتیب را می‌دهد: فیلامنت را خارج کنید، hot end و لوله PTFE را جدا کنید و فیلامنت را با دست هل دهید تا محل گیر را بیابید. گرفتگی ورودی با H1.5 باز می‌شود. اگر نازل سرد بوده، فیلامنت را با دست در دمایی کمی بالاتر از دمای چاپ تزریق کنید؛ نمونه 220°C برای PLA است. برای ذره و ناخالصی ابتدا سوزن و بعد cold pull را به کار ببرید [۵].

روش کی محدودیت
سوزن یا سیم گرفتگی نسبی [۳]. نازل زیر 0.4 mm را نه [۵]. High Flow را نه [۳].
هل دادن گرم گرفتگی کامل [۳]. دمای بالا و خطر سوختگی
cold pull (کشش سرد) نگهداری پس از برگشتن جریان [۳][۴]. برای Nozzle X مناسب نیست [۴].
انبر در 280°C فیلامنت شکسته [۳]. سوختگی؛ هشدار PTFE بالا
تعویض نازل یا کمک سازنده وقتی هیچ جریانی نیست، یا فیلامنت در هیت‌سینک گیر کرده است [۳]. آخرین راه

این کتاب گرم کردن نازل یا ابزار با شعله و منبع گرمای بیرونی را آموزش نمی‌دهد. Prusa گرم کردن نازل با منبع بیرونی را ممنوع می‌کند [۳] و فصل 5 هم همین را می‌گوید.

باز کردن گرفتگی با سوزن و هل گرم (CORE One، MK4، XL)#

  • ابزار: سوزن یا سیم، انبردست، دستکش مقاوم به گرما، فیلامنت PLA
  • هشدار: نازل داغ است و خطر سوختگی دارد. به hot end داغ دست نزنید. نازل را با منبع گرمای بیرونی داغ نکنید [۳].
  1. اهرم فشار و چرخ‌دنده را بررسی و تمیز کنید [۳].
  2. نازل را به دمای ماده خود ببرید. سوزن یا سیم 0.3 تا 0.35 mm را 1 تا 2 cm از پایین وارد کنید. این کار را روی نازل High Flow انجام ندهید [۳]. سرتان را از جلوی نازل دور نگه دارید، چون پلاستیک مذاب ممکن است بپاشد [۵].
  3. هل گرم: حدود 40 cm فیلامنت PLA آماده کنید. دما را برای PLA روی 260°C و برای PETG یا ASA روی 280°C بگذارید. پس از رسیدن به دما 2 دقیقه صبر کنید و ببینید فیلامنت چکه می‌کند یا نه. بعد فیلامنت تازه را با فشار رد کنید [۳].
  4. سپس cold pull انجام دهید [۳].
  5. نشانه موفقیت: فیلامنت با جریان یکنواخت و بدون انحراف از نازل بیرون بیاید.
  6. اگر هیچ جریانی نبود: نازل را عوض کنید [۳].

کشش سرد (خانواده MK3)#

  • ابزار: انبردست، آچار آلن 2.5 mm، فیلامنت PLA [۴]
  • هشدار: این روش فقط برای گرفتگی نسبی است [۴].
  1. نازل را روی 270°C ببرید. بارگذاری خودکار را خاموش کنید و موتورها را آزاد کنید [۴].
  2. فیلامنت PLA را با دست وارد کنید [۴].
  3. نازل را سرد کنید و تا حدود 170°C به فشار دادن ادامه دهید [۴].
  4. بگذارید تا دمای اتاق خنک شود [۴].
  5. دما را روی 85°C بگذارید و با انبردست آهسته و یکنواخت، صاف به بالا بکشید. با دست دیگر اکسترودر را نگه دارید تا فیلامنت داخل آن نشکند [۴]. این عدد مال خانواده MK3 است. روش دستی MK4 و XL نازل را تا دمای اتاق نمی‌برد و در 100°C می‌کشد (فصل 5).
  6. نشانه موفقیت: نوک بیرون‌آمده تمیز باشد. آن‌قدر تکرار کنید تا تمیز شود [۴].
  7. نکته: این روش برای Nozzle X نیست [۴]. در P2S مسیر خودکار Toolbox و Nozzle Cold Pull Maintenance هست [۵].

اگر فیلامنت بادکرده در هیت‌سینک گیر کرده و این روش‌ها جواب نداد، از راهنمای چاپگر یا پشتیبانی سازنده کمک بگیرید، یا کار را به تعمیرکار بسپارید.

لرزش و خط‌های موجی (Ghosting)#

موج‌های تکراری کنار لبه‌ها یعنی لرزش روی سطح جا مانده است.

نشانه علت راه‌حل
موج پس از گوشه تیز سرعت و لرزش سرعت را کم کنید؛ لرزش با سرعت زیاد می‌شود [۱۷].
موج با چاپگر لرزان سطح سست چاپگر را روی سطح محکم بگذارید [۱۷].
موج با تسمه شل سفتی تسمه تسمه را بسنجید؛ Prusa روش صدای تار زدن را هم دارد [۱۷].

برجستگی و جوش روی دیواره (Blobs and zits)#

برجستگی‌های ریز روی دیواره بیشتر جای شروع یا پایان هر دور دیواره‌اند [۲۴]. به این جای شروع و پایان درز یا Seam می‌گویند. درز را نمی‌شود کاملاً حذف کرد، اما می‌توانید آن را کوچک‌تر کنید یا پنهان کنید [۲۵]. اول نگاه کنید برجستگی در شروع دور است یا در پایان آن [۲۴].

نام تنظیم‌ها در هر اسلایسر فرق می‌کند. نام‌های جدول زیر مربوط به همان نرم‌افزار نام‌برده‌اند.

نشانه علت راه‌حل
برجستگی در شروع دور پلاستیک زیاد پس از retraction برمی‌گردد یا چکه می‌کند [۲۴][۲۰]. در Simplify3D مقدار Extra Restart Distance را منفی کنید. مثال سازنده: retraction برابر 1.0 mm با عدد -0.2 mm، یعنی برگشت 0.8 mm [۲۴].
برجستگی در پایان دور فشار مانده در نازل [۲۴]. در OrcaSlicer اول pressure advance را تنظیم کنید [۲۰]. در Simplify3D گزینه Coasting را روشن کنید؛ معمولاً 0.2 تا 0.5 mm کافی است [۲۴].
برآمدگی روی درز فاصله دو سر درز کم است در OrcaSlicer مقدار Seam gap را کمی بیشتر کنید. دامنه معمول 0 تا 15 درصد است. فاصله بیشتر برآمدگی را کم می‌کند و فاصله کمتر درز را کمتر نشان می‌دهد [۲۰].
برجستگی‌های پراکنده روی کل سطح جای درز تصادفی است و برجستگی‌های ریز پخش شده‌اند [۲۵]. OrcaSlicer می‌گوید معمولاً Aligned Back، Aligned یا Back بهترین‌اند [۲۰].
درز روی سطح دیدنی جای شروع دور درز را به پشت مدل ببرید [۲۴]. در PrusaSlicer با ابزار Seam painting جای آن را با دست تعیین کنید [۲۵].
برجستگی در مدل با حرکت زیاد retraction اضافی [۲۴]. retraction را فقط هنگام عبور از فضای خالی انجام دهید و مسیر حرکت را از داخل مدل ببرید. نام این گزینه‌ها در Simplify3D Only retract when crossing open spaces و Avoid crossing outline for travel movement است [۲۴].
برجستگی با لوله Bowden retraction در حالت ایستاده [۲۴]. در Simplify3D گزینه Wipe Nozzle را با 5 mm شروع کنید و Perform retraction during wipe movement را روشن کنید [۲۴].
درز با وجود همه این کارها دیده می‌شود جریان تنظیم نیست ضریب جریان و linear advance را تنظیم کنید. linear advance نام pressure advance در راهنمای Prusa است و دیده شدن درز را کم می‌کند [۲۵].

نوارهای افقی روی دیواره (Z banding)#

نوارهای افقی تکرارشونده یعنی بعضی لایه‌ها پهن‌تر یا ضخیم‌تر از بقیه چاپ شده‌اند [۲۶]. منبع‌های این بخش واژه Z banding را به کار نمی‌برند. Simplify3D این عیب را «خط روی کناره چاپ» می‌نامد [۲۶]. اول جریان، بعد دما و در آخر قطعات مکانیکی را بررسی کنید [۲۶].

نشانه علت راه‌حل
نوار با فیلامنت کم‌کیفیت قطر فیلامنت یکنواخت نیست. مثال سازنده: 5 درصد تغییر قطر، عرض خط را تا 0.05 mm عوض می‌کند [۲۶]. فیلامنتی با خطای قطر کمتر بگیرید [۲۶].
نوار با نوسان دمای نازل PID تنظیم نیست. PID کنترل‌گری است که دمای نازل را ثابت نگه می‌دارد [۲۶]. دما را هنگام چاپ ببینید. نوسان چاپگر خوب‌تنظیم‌شده در ±2°C می‌ماند. اگر بیشتر بود، PID را طبق دستور سازنده چاپگر کالیبره کنید [۲۶].
نوار با نوسان دمای بستر بستری که فقط روشن و خاموش می‌شود دمایش را یکی دو درجه بالا و پایین می‌برد. Marlin این را برای بیشتر چاپ‌ها بی‌ضرر می‌داند [۴۰]. سازنده‌ای آن را علت نوار نمی‌داند. تنها گزارش اندازه‌گیری‌شده آزمون یک مهندس روی یک Prusa MK2.5 است (وبلاگ، نه راهنمای سازنده): نوسان حدود 1°C بود، نوار دیده شد و با PID رفت [۴۱]. دمای بستر را هنگام چاپ چند دقیقه ببینید و این علت را پس از علت‌های دیگر بیازمایید. PID بستر را فقط با روش فصل 5 و هشدار کلید مکانیکی بستر در همان‌جا تنظیم کنید.
نوار با بستر لرزان لرزش بستر جای نازل را عوض می‌کند و بعضی لایه‌ها ضخیم‌تر می‌شوند [۲۶]. لرزش بستر را از بین ببرید [۲۶]. منبع عددی نمی‌دهد. سازنده چاپگر می‌تواند پاسخ دهد.
نوار با محور Z نادرست میله رزوه‌دار محور Z درست جا نمی‌گیرد. علت لقی یا تنظیم ریزگام موتور است [۲۶]. لقی و تنظیم ریزگام را درست کنید [۲۶]. منبع عددی نمی‌دهد.
نوار با میل‌پیچ خشک یا کثیف اصطکاک میل‌پیچ محور Z برق را قطع کنید و بگذارید چاپگر خنک شود [۵]. میل‌پیچ را طبق راهنمای چاپگر تمیز و گریس‌کاری کنید. این کار برای رفع نوار روش رایج، آزمایش‌نشده است.
فقط یک خط در یک ارتفاع این عیب نوار نیست. گذر ناگهانی از پرکننده کم به لایه‌های توپر بالا و تغییر زمان هر لایه آن را می‌سازد [۲۷]. در PrusaSlicer با یک Modifier (شکل کمکی برای تنظیم جداگانه) پرکننده را از دیواره دور کنید. Prusa می‌گوید این راه همگانی نیست [۲۷].

پف‌کردگی و سوراخ در رویه (Pillowing)#

برآمدگی یا سوراخ در رویه بالا یعنی لایه‌های توپر روی فضای خالی پرکننده نشسته‌اند [۲۸][۲۹]. منبع‌های این بخش واژه Pillowing را به کار نمی‌برند. Simplify3D از «شکاف در لایه‌های بالا» و Prusa از نشست لایه توپر حرف می‌زند [۲۸][۲۹]. اول تعداد لایه‌های بالا را بیشتر کنید و بعد سراغ پرکننده بروید [۲۸].

نشانه علت راه‌حل
سوراخ یا شکاف در رویه لایه بالای توپر کم است و روی فضای خالی می‌نشیند [۲۸]. Simplify3D: بخش توپر دست‌کم 0.5 mm باشد؛ با لایه 0.25 mm دست‌کم 2 لایه و با لایه 0.1 mm شاید 5 لایه [۲۸]. Prusa: دست‌کم 3 لایه، با نمونه 3 لایه برای 0.3 mm و 9 لایه برای 0.1 mm [۲۹].
نشست رویه روی خط‌های پرکننده پرکننده کم است و فاصله پل زدن زیاد می‌شود. پل زدن یعنی چاپ روی هوا [۲۹][۲۸]. درصد پرکننده را بالا ببرید. مثال Simplify3D رفتن از 30 به 50 درصد است [۲۸]. در PrusaSlicer با Modifier پرکننده چند لایه آخر را زیاد کنید [۲۹].
سوراخ با لایه و پرکننده کافی under-extrusion [۲۸]. بخش under-extrusion را در همین فصل ببینید.
رویه ناصاف با پلاستیک هنوز داغ خنک شدن کند فن خنک‌کننده قطعه را در لایه‌های بالا بیشتر کنید. این کار روش رایج، آزمایش‌نشده است.
سوراخ ریز در رویه تخت پس از درست کردن موارد بالا Ironing را امتحان کنید. نازل دوباره روی رویه می‌رود و کمی فیلامنت سوراخ‌ها را پر می‌کند. برای فیگور و شکل گرد مفید نیست و سطح بزرگ ممکن است heat creep بسازد [۳۰].

رطوبت، ضعف و عیب‌های دیگر#

نشانه علت راه‌حل
سوراخ ریز، تار، قطعه ضعیف بخار در نازل [۵]. خشک کنید. مواد حساس: PLA Wood، Silk، CF، Aero، PETG HF، Translucent، PVA، PC، PA، TPU و همه الیاف‌دارها [۵].
قطعه ضعیف دیواره کم اول تعداد دیواره را بیشتر کنید [۲۹].
شکاف بین لایه‌ها مواد ABS، ASA، PC، PET-CF یا PA-CF دما و دیواره را بالا، فن را کم، دمای بستر را بالا ببرید و در را ببندید [۵].
تغییر براقیت تغییر سرعت در مدل سرعت را یکنواخت کنید. در لایه 0.08 mm سرعت زیاد براقیت پولکی می‌دهد [۵].
لایه اول نمی‌چسبد بستر چرب یا نوع بستر نادرست بستر را بشویید، نوع بستر را در اسلایسر درست کنید و تراز بستر را اجرا کنید [۵].
گرفتگی پس از چاپ کند heat creep چاپ طولانی با سرعت خیلی کم آن را می‌سازد. فن و دمای محفظه را بررسی کنید [۳۱][۹]. دمای محیط بالای 35°C (برای بعضی فیلامنت‌ها 30°C) هم از علت‌هاست، و PLA در محفظه کاملاً بسته و بدون تهویه به‌احتمال زیاد مشکل می‌سازد [۳۷].

خشک کردن فیلامنت#

عددهای زیر مربوط به فیلامنت‌های Bambu هستند [۱۰][۱۱][۱۲][۳۲][۳۳]. برای فیلامنت دیگر برگه سازنده آن را ببینید.

⚠️ دمای قرقره

پیش از خشک کردن، حد گرمای خود قرقره را بدانید. طبق فصل 6، قرقره‌های PLA و PETG شرکت Bambu تا 70°C و قرقره‌های ABS و TPU آن تا 90°C هستند. پس چند عدد ستون «روی بستر چاپگر» از حد قرقره بالاترند: PETG Basic در 80°C، PETG HF در 75 تا 85°C و ABS در 90 تا 100°C. برگه نمی‌گوید با قرقره چه کنید. پیش از به کار بردن این عددها، از سازنده فیلامنت بپرسید و فصل 6 را بخوانید.

فیلامنت آون با دمش هوا روی بستر چاپگر X1
PLA Basic 50°C، 8 ساعت 60 تا 70°C، 12 ساعت
PETG Basic 65°C، 8 ساعت 80°C، 12 ساعت
PETG HF 65°C، 8 ساعت 75 تا 85°C، 12 ساعت
ABS 80°C، 8 ساعت 90 تا 100°C، 12 ساعت
TPU for AMS 70°C، 8 ساعت 80 تا 90°C، 12 ساعت

فیلامنت را در رطوبت زیر 20 درصد، بسته و با رطوبت‌گیر نگه دارید. این برگه‌ها مایکروویو و فر آشپزخانه را مناسب نمی‌دانند و می‌گویند فیلامنت از گرم‌کن فاصله داشته باشد [۱۰]. یک مطالعه تکی روی PLA نتیجه غیرمنتظره داشت و روش سنجش رطوبت را نگفته است. پس اثر خشک کردن بر استحکام PLA را اثبات‌شده نمی‌دانیم [۳۴]. برای PETG فصل 6 مطالعه‌ای را آورده است که در آن PETG خشک‌شده استحکام بیشتری داشت.

نگهداری برای پیشگیری#

برنامه P2S این است: رسیدگی به بستر هر هفته. cold pull، تمیز کردن و روغن‌کاری اکسترودر، محور X و دوربین هر ماه. محورهای Y و Z و فیلتر هوا هر 3 ماه. اگر چاپگر بیش از 8 ساعت در روز کار کند، کار 3 ماهه ماهانه و کار ماهانه هفتگی می‌شود [۵]. گریس را روی میل‌پیچ و روغن را روی میله‌ها بزنید و این دو را مخلوط نکنید. پیش از کار برق را قطع کنید و بگذارید خنک شود [۵]. برنامه چاپگرهای دیگر ممکن است فرق کند.

چک‌لیست فصل#

☐ نشانه را نام برده‌ام و فقط یک چیز را عوض کرده‌ام. ☐ فیلامنت را خشک نگه داشته‌ام و بستر را چربی‌زدایی کرده‌ام. ☐ پیش از کار روی نازل داغ، دستکش و ابزار را آماده کرده‌ام. ☐ عددهای تسمه را از راهنمای مدل خودم خوانده‌ام. ☐ برای گرفتگی از روش ساده شروع کرده‌ام و نازل را آخر از همه عوض کرده‌ام. ☐ نتیجه هر تغییر را در دفترچه نوشته‌ام.

منابع#

  1. NIOSH (Hodson et al.). Approaches to Safe 3D Printing, DHHS 2024-103. 2023. cdc.gov
  2. WHO. Burns fact sheet. 2026. who.int
  3. Prusa Research. Clogged nozzle (CORE One, CORE One L, XL, MK4/S, MK3.9/S). n.d.. help.prusa3d.com
  4. Prusa Research. Cold pull (MK3/S/+, MK2.5/S, MK3.5/S). n.d.. help.prusa3d.com
  5. Bambu Lab. Bambu Lab P2S 3D Printing User Manual V1.0. 2026. csm.bblcdn.com
  6. Prusa Research. Layer shifting. n.d.. help.prusa3d.com
  7. Prusa Research. Warping. n.d.. help.prusa3d.com
  8. Prusa Research. Stringing. n.d.. help.prusa3d.com
  9. Prusa Research. Under-extrusion. n.d.. help.prusa3d.com
  10. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V3.0, PLA Basic. 2025. store.bblcdn.com
  11. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V3.0, PETG Basic. 2026. store.bblcdn.com
  12. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V1.0, PETG HF. 2024. store.bblcdn.com
  13. OrcaSlicer project. Calibration Guide. n.d.. orcaslicer.com
  14. OrcaSlicer project. Fill patterns. n.d.. orcaslicer.com
  15. OrcaSlicer project. Cooling. n.d.. orcaslicer.com
  16. Syrlybayev D et al.. Optimization of the Warpage of Fused Deposition Modeling Parts Using Finite Element Method. Polymers 13(21):3849. 2021. ebi.ac.uk
  17. Prusa Research. Ghosting. n.d.. help.prusa3d.com
  18. Prusa Research. Adjusting belt tension (CORE One). n.d.. help.prusa3d.com
  19. Prusa Research. Extrusion multiplier calibration. n.d.. help.prusa3d.com
  20. OrcaSlicer project. Seam. n.d.. orcaslicer.com
  21. Ardeljan DD et al.. The Impact of Elevated Printing Speeds and Filament Color on the Dimensional Precision and Tensile Properties of FDM-Printed PLA Specimens. Polymers 17(15):2090. 2025. ebi.ac.uk
  22. Prusa Research. Elephant foot compensation. n.d.. help.prusa3d.com
  23. Bambu Lab. BambuStudio repository, profile fdm_process_common.json. read 2026. raw.githubusercontent.com
  24. Simplify3D. Print Quality Troubleshooting Guide: Blobs and Zits. n.d.. simplify3d.com
  25. Prusa Research. Seam position. n.d.. help.prusa3d.com
  26. Simplify3D. Print Quality Troubleshooting Guide: Lines on the Side of Print. n.d.. simplify3d.com
  27. Prusa Research. The Benchy hull line. n.d.. help.prusa3d.com
  28. Simplify3D. Print Quality Troubleshooting Guide: Gaps in Top Layers. n.d.. simplify3d.com
  29. Prusa Research. Layers and perimeters. n.d.. help.prusa3d.com
  30. Prusa Research. Ironing. n.d.. help.prusa3d.com
  31. Prusa Research. Cooling. n.d.. help.prusa3d.com
  32. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V3.0, ABS. 2023. store.bblcdn.com
  33. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V1.0, TPU for AMS. 2024. store.bblcdn.com
  34. Algarni M. The Influence of Raster Angle and Moisture Content on the Mechanical Properties of PLA Parts Produced by Fused Deposition Modeling. Polymers 13(2):237. DOI 10.3390/polym13020237. 2021. ebi.ac.uk
  35. OrcaSlicer project. PrintConfig.cpp at tag v2.4.2, tooltip of filament_flow_ratio. n.d.. github.com
  36. Bambu Lab. BambuStudio PrintConfig.cpp at tag v02.08.02.61, tooltip of filament_flow_ratio. n.d.. github.com
  37. Prusa Research. Extrusion stopped mid-print (Heat creep). n.d.. help.prusa3d.com
  38. UltiMaker. Cura 5.13.0, resources/definitions/fdmprinter.def.json. 2026. github.com
  39. Creality. Filament Stuck in Extruder: Step-by-Step Troubleshooting Guide. 2026. creality.com
  40. Marlin Firmware. PID Temperature Control, section Bed control, MarlinDocumentation repository. n.d.. github.com
  41. Hermann S., CNC Kitchen (blog, one printer, not a maker guide). Bang-Bang or PID Bed Temperature Control?. 2021. cnckitchen.com

جوابِ تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

فصل بعد «عیب‌یابی چاپ رزینی» است. چاپ رزینی معمولاً به چند دلیل تکراری خراب می‌شود: نور، چسبندگی، ساپورت، مکش و تمیزی مخزن.

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.