
طراحی مدل سهبعدی برای پرینت: کدام نرمافزار؟ و قانونهای طراحی
برای پرینت سهبعدی دو نوع نرمافزار لازم داری و نباید قاطیشان کنی: نرمافزار مدلسازی که شکل را میسازد، و اسلایسر که شکل را به مسیر حرکت پرینتر تبدیل میکند. برای مدلسازی، Tinkercad سادهترین شروع است، Fusion و FreeCAD برای قطعهٔ مکانیکی با اندازهٔ دقیق مناسباند، و Blender برای شکلهای ارگانیک. انتخاب به نوع قطعه بستگی دارد، نه به اینکه کدام «بهتر» است.
مدلسازی در برابر اسلایسر
مدلساز فایلی با شکل و اندازه میدهد، معمولاً STL یا 3MF. اسلایسر آن فایل را لایهلایه برش میدهد و تنظیمات چاپ را اعمال میکند: پرکننده (الگوی توخالی داخل قطعه)، سرعت، دمای نازل و ساپورت. مدلساز نمیداند پرینتر تو چیست، و اسلایسر نمیتواند شکل غلط را درست کند. دربارهٔ اسلایسر در کدام اسلایسر؟ نوشتهایم؛ این مقاله فقط دربارهٔ مدلسازی است. اگر هنوز با کل فرایند آشنا نیستی، پرینت سهبعدی چیست؟ را بخوان.
کدام نرمافزار برای چه قطعهای
اول از خودت بپرس قطعه از چه نوعی است.
قطعهٔ مکانیکی یعنی چیزی با اندازهٔ مشخص: نگهدارنده، درپوش، جعبه، قطعهای که با قطعهٔ دیگر جفت میشود. اینجا اندازههای دقیق و قابلتغییر مهم است. مدل ارگانیک یعنی مجسمه، شخصیت و شکلهای نرم که اندازهٔ دقیق ندارند.
| نرمافزار | مناسب برای | نکته |
|---|---|---|
Tinkercad |
شروع، قطعهٔ ساده | در مرورگر کار میکند؛ با ترکیب شکلهای ساده مدل میسازی |
Fusion |
قطعهٔ مکانیکی دقیق | مدلسازی پارامتریک؛ شرایط استفادهٔ رایگان را از سایت خودش بررسی کن |
FreeCAD |
قطعهٔ مکانیکی دقیق | متنباز و رایگان؛ منحنی یادگیری تندتری دارد |
Blender |
مجسمه و شکل ارگانیک | متنباز و رایگان؛ برای اندازهٔ دقیق مکانیکی ابزار اصلیاش نیست |
«پارامتریک» یعنی اندازهها در مدل ذخیره میمانند و بعداً میتوانی عددی را عوض کنی و کل مدل خودش بهروز شود. برای قطعهای که چند بار اصلاحش میکنی، همین قابلیت وقت زیادی نجات میدهد.
قاعدهٔ شروع: با Tinkercad یک چیز ساده بساز و چاپ کن. وقتی دیدی اندازههای دقیق یا اصلاحهای مکرر لازم است، به یک مدلساز پارامتریک برو.
قاعدههای طراحی برای پرینت
مدلی که روی صفحه خوب است، لزوماً چاپشدنی نیست. چند قاعده را از همان ابتدا رعایت کن. عددهای زیر نقطهٔ شروعاند، نه حکم قطعی، و به پرینتر، نازل و ماده بستگی دارند.
شیب آویزان (overhang). پرینت رایج خانگی (FDM) پلاستیک داغ را لایهلایه روی هم میگذارد. «آویزان» بخشی از مدل است که از لایهٔ زیرش بیرون زده. هر لایه کمی بیرونتر از لایهٔ قبلی را تحمل میکند، ولی لایه نمیتواند روی هوا بنشیند. بیشتر پرینترهای FDM شیبهایی تا حدود ۴۵ درجه از عمودی را بدون ساپورت و تمیز چاپ میکنند و گاهی تا حدود ۶۰ درجه هم میشود. بیشتر از آن لازم است ساپورت بگذاری، یعنی ستونهایی موقت که اسلایسر زیر بخش آویزان میسازد و بعد از چاپ جدایشان میکنی. راهنمایش در ساپورت در پرینت سهبعدی آمده. بهتر این است که اصلاً با طراحی نیاز به ساپورت را حذف کنی: بهجای لبهٔ افقی بیرونزده، لبه را با پخ ۴۵ درجه (یعنی برش اریب) بساز.
سوراخ افقی. سقف یک سوراخ گرد افقی تقریباً افقی است، پس آویزان تند دارد. سوراخ را به شکل قطرهٔ اشک طراحی کن، با نوک ۴۵ درجه در بالا، تا ساپورت نخواهد.
ضخامت دیواره. دیواره از کنار هم گذاشتن خطهای پلاستیکی ساخته میشود که از نازل (سر داغ پرینتر) بیرون میآیند، پس ضخامتش باید تقریباً مضرب عرض خط باشد. با نازل ۰٫۴ میلیمتری عرض هر خط حدود ۰٫۴ تا ۰٫۵ میلیمتر است. دیوارهٔ نازکتر از یک خط چاپشدنی نیست، و برای قطعهٔ تحت بار معمولاً چند خط دیواره لازم است. ضخامتی انتخاب کن که مضرب درست خط باشد، نه یک عدد گرد دلخواه. مثلاً با خط ۰٫۴ میلیمتری، دیوارهٔ ۱٫۲ میلیمتری دقیقاً سه خط است، ولی دیوارهٔ ۱ میلیمتری دو خط و یک فاصلهٔ ناقص میشود.
لقی در قطعههای جفتشونده. اگر قطعهای باید داخل قطعهٔ دیگر برود، بینشان فاصله بگذار. نقطهٔ شروع رایج حدود ۰٫۲ میلیمتر لقی در هر طرف است: پین ۱۰ میلیمتری برای سوراخ ۱۰٫۴ میلیمتری. ولی هر پرینتر کمی بزرگ یا کوچک چاپ میکند. بهترین کار یک قطعهٔ آزمایش کوچک با لقیهای مختلف چاپ کردن و اندازهٔ کار کننده را برای پرینتر خودت پیدا کردن است. جزئیاتش در فصل تلرانس و جفتشدن آمده.
کف تخت. قطعه باید یک سطح صاف و بزرگ برای چسبیدن به بستر (صفحهٔ زیر چاپ) داشته باشد. اگر ندارد، آن را بچرخان یا یک پایه به طراحی اضافه کن. لبهٔ گردی که از کف شروع میشود، خودش یک آویزان است و کف را خراب میکند. آنجا پخ ۴۵ درجه بهتر است.
جهت قطعه. چسبیدگی بین دو لایه از خود لایه ضعیفتر است، پس نیرویی که لایهها را از هم جدا میکند قطعه را راحتتر میشکند. قطعه را طوری روی بستر بخوابان که نیروی اصلی در امتداد لایهها باشد، نه عمود بر آنها. مثلاً قلابی که ایستاده چاپ شود از محل لایهها میشکند، ولی همان قلاب خوابیده محکمتر است.
مسیر پیشنهاد
- در
Tinkercadیک قطعهٔ ساده بساز. - با اسلایسر برشش بده و ببین کجا ساپورت میخواهد.
- اگر ساپورت میخواهد، دوباره طراحی کن تا نخواهد.
- چاپ کن، اندازه بگیر و با طرح مقایسه کن.
- وقتی به اندازهٔ دقیق نیاز پیدا کردی، سراغ مدلساز پارامتریک برو.
دورهٔ لایه یک ترم کامل به طراحی برای پرینت اختصاص داده است. فصل قاعدههای طراحی دقیقاً قاعدههایی را که اینجا خلاصه شد با ساختن مدل و اندازهگیری نتیجه کار میکند.
اگر میخواهی این موضوع را کامل یاد بگیری
خودآموز چاپ سهبعدی FDM و اسلایسرها
چاپ سهبعدی FDM را از اولین چاپ تا کار حرفهای یاد بگیر، با چهار اسلایسر کنار هم: Cura، PrusaSlicer، OrcaSlicer و Bambu Studio. هر فصل یک مدل آزمایشی یا تمرین کاغذی دارد، و خودآموز برای هر اسلایسر نمایهٔ ویژگیها و برای هر عیب چاپ راهِ اصلاح را با مسیر دقیق تنظیم میدهد.
- ۷ ترم
- ۷۴ فصل
- همهٔ فصلها رایگان




