ابزار رایگان

حل تناسب آنلاین: طرفین وسطین و اول یکی

تناسب a/b = c/x را با طرفین و وسطین و با روش «اول یکی» حل کن، جدول تناسب را ببین و برای مسئله‌های «بیشتر، کمتر» تناسب معکوس را هم امتحان کن؛ رایگان.

خانهٔ مجهول را خالی بگذار. در تناسب مستقیم نسبت دو عدد هر سطر برابر است.

x = ۶۰

روش اول: طرفین و وسطین

  1. تناسب را به صورت دو کسر مساوی بنویس.
  2. طرفین و وسطین: حاصل‌ضرب دو عدد روی یک قطر برابر حاصل‌ضرب دو عدد روی قطر دیگر است.
  3. x را تنها کن: حاصل‌ضرب را بر عددی که کنار x ضرب شده تقسیم کن.

روش دوم: اول یکی

  1. ۳ لیتر با ۳۶ کیلومتر همراه است. اول یکی: برای یک لیتر چند کیلومتر داریم؟
  2. حالا برای ۵ لیتر، آن را ۵ برابر کن.

جدول تناسب

لیترکیلومتر
۳۳۶
۵۶۰

از سطر اول به دوم، هر دو مقدار ۱٫۶۶۶۷ برابر شده‌اند.

مطمئنی رابطه مستقیم است؟ اگر رابطه معکوس بود، جواب می‌شد . فرق را اینجا بفهم: «لیتر بیشتر، کیلومتر هم بیشتر» مستقیم است؛ «لیتر بیشتر، کیلومتر کمتر» معکوس.

حل تناسب با دو روش: طرفین و وسطین، و اول یکی

مسئله: «با ۳ لیتر بنزین ۳۶ کیلومتر می‌رویم؛ با ۵ لیتر چند کیلومتر؟» دو نسبت برابرند: ۳ به ۳۶ مثل ۵ به x، یعنی 3/36 = 5/x.

طرفین و وسطین: حاصل‌ضرب دو عدد روی یک قطر برابر حاصل‌ضرب دو عدد روی قطر دیگر است: ۳ × x = ۳۶ × ۵ = ۱۸۰، پس x = ۱۸۰ ÷ ۳ = ۶۰.

اول یکی: با ۳ لیتر ۳۶ کیلومتر، پس با ۱ لیتر ۳۶ ÷ ۳ = ۱۲ کیلومتر. با ۵ لیتر ۵ × ۱۲ = ۶۰ کیلومتر. هر دو روش جواب یکسان می‌دهند؛ «اول یکی» برای فهمیدن بهتر است و «طرفین و وسطین» برای سرعت.

تناسب معکوس: همیشه مستقیم نیست. «۶ کارگر کاری را در ۱۰ روز تمام می‌کنند؛ ۱۲ کارگر در چند روز؟» اینجا کارگر بیشتر یعنی روز کمتر. حاصل‌ضرب ثابت است: ۶ × ۱۰ = ۶۰ «کارگر-روز» و ۶۰ ÷ ۱۲ = ۵ روز. اگر مستقیم حل می‌کردی ۲۰ روز درمی‌آمد که منطقی نیست؛ برای همین این ابزار جواب حالت دیگر را هم نشان می‌دهد. تناسب را با تمرین در ریاضی پنجم، فصل نسبت، تناسب و درصد ببین، و برای درصد از ماشین حساب درصد کمک بگیر.

سؤال‌های رایج

تناسب را با طرفین و وسطین چطور حل کنیم؟

تناسب ⁦a/b = c/d⁩ را به صورت ⁦a × d = b × c⁩ می‌نویسیم (حاصل‌ضرب طرفین برابر حاصل‌ضرب وسطین)، بعد مجهول را تنها می‌کنیم. ⁦۳/۳۶ = ۵/x⁩ می‌شود ⁦۳ × x = ۳۶ × ۵⁩ و ⁦x = ۶۰⁩.

روش «اول یکی» یعنی چه؟

اول مقدار «یک واحد» را پیدا می‌کنیم، بعد در تعداد مورد نظر ضرب می‌کنیم. اگر با ۳ لیتر بنزین ۳۶ کیلومتر برویم، با ۱ لیتر ۱۲ کیلومتر می‌رویم، پس با ۵ لیتر ⁦۵ × ۱۲ = ۶۰⁩ کیلومتر.

تناسب مستقیم و معکوس چه فرقی دارند؟

در تناسب مستقیم وقتی یک مقدار چند برابر شود، مقدار دیگر هم همان‌قدر برابر می‌شود (بنزین بیشتر، راه بیشتر). در تناسب معکوس وقتی یکی چند برابر شود، دیگری به همان اندازه کوچک می‌شود (کارگر بیشتر، زمان کمتر).

از کجا بفهمم مسئله مستقیم است یا معکوس؟

بپرس: اگر اولی بیشتر شود، دومی هم بیشتر می‌شود؟ اگر آری، مستقیم است. اگر دومی کمتر می‌شود (مثل کارگر و روز، سرعت و زمان)، معکوس است. در معکوس حاصل‌ضرب دو مقدار ثابت می‌ماند.

تناسب معکوس را چطور حل کنیم؟

حاصل‌ضرب را از سطر کامل بگیر و بر مقدار جدید تقسیم کن. ۶ کارگر کاری را در ۱۰ روز تمام می‌کنند: ⁦۶ × ۱۰ = ۶۰⁩ و ۱۲ کارگر در ⁦۶۰ ÷ ۱۲ = ۵⁩ روز.

این را کامل یاد بگیر

ابزارهای دیگر