آیرو — خودآموز رباتیک

فصل ۹ از ۱۱

پیشرفت ترم
۰٪

در این فصل چه می‌سازی#

دو فصل است که با هوش مصنوعی (AI) کار می‌کنی، و هر دو بار یک عضو ثابت وسط ماجرا بود: کامپیوتر. فصل ۷ اسمش را گذاشتیم «الگوی پل» — اول از راه هموار برو. خب، راه را یاد گرفتیم. در این فصل پل را جمع می‌کنیم! خودِ ESP32 — همین برد به اندازه یک آدامس — مستقیم با Gemini حرف می‌زند: WiFi خودش، درخواست POST خودش، پارس جواب خودش، و نمایش روی OLED خودش. آخر فصل یک دستگاه مستقل هوشمند روی میزت داری که برای فکر کردن به هیچ کامپیوتری احتیاج ندارد — فقط برق و WiFi.

و بگذار همین اول قلب ماجرا را لو بدهم: هیچ چیز بزرگِ جدیدی امروز یاد نمی‌گیری! الگو دقیقاً همان سه‌تکه فصل ۷ است. چیزی که تازه است، شرایط است: میزبان ما این بار حافظه‌ای به اندازه یک کوله‌پشتی دارد، نه یک انبار. و مهندسی واقعی یعنی همین — اجرای همان نقشه در شرایط سخت‌تر.

آخر این فصل می‌توانی:

  • مستقیم از خود برد، بدون هیچ کامپیوتری، به Gemini یک درخواست POST بفرستی و جوابش را بگیری.
  • بفهمی چرا حافظه برد یک «کوله‌پشتی» است و سه قانون حافظه را اجرا کنی: کوتاه بخواه، gc.collect، و r.close.
  • خطاهای MemoryError، ECONNABORTED و «جوابِ بی‌کاندیدا» را از هم تشخیص بدهی و تابع ask_ai را زره‌پوش کنی.
  • با برش رشته (slicing) جواب AI را خط‌به‌خط روی OLED بنشانی و دستگاه مستقل «جمله روز» بسازی.

قبل از شروع: چک‌لیست پیش‌نیاز#

قبل از ادامه، این‌ها را چک کن — اگر یکی‌شان لنگ می‌زند، اول برگرد همان فصل:

  • از فصل ۷: الگوی سه‌تکه تماس با AI — آدرس و کلید، POST با بدنه JSON، و پارس candidates[0].... امروز همان الگو، این بار روی برد.
  • از فصل ۶: json.dumps، دیکشنری تودرتو و فایل secrets.py — هر سه ستون امروزند.
  • از فصل ۲: ماژول urequests، قانون طلایی r.close() و زره try/except OSError.
  • از فصل ۱: اتصال WiFi با ماژول network.
  • از ترم ۲، فصل ۷: نمایشگر OLED و کتابخانه ssd1306.
  • از ترم ۲، فصل ۵: لیست و index — برش رشته را با همین مدل ذهنی می‌سازیم.

لوازم این فصل:

قطعه / ابزار تعداد جایگزین
ESP32 ⁦DevKit + Breadboard⁩ + کابل USB ۱ مسیر آزمایشگاه در انتهای فصل
نمایشگر OLED (I2C، از ترم ۲) ۱ بدون OLED هم می‌شود — جواب را در Shell ببین
سیم جامپر ۴ —
شبکه WiFi 2.4GHz وصل به اینترنت ۱ هات‌اسپات گوشی
کلید Gemini (از فصل ۷) ۱ —
پاوربانک (برای لحظه استقلال آخر) ۱ شارژر دیواری USB

۱. همان الگو، مهمان تازه#

بیا الگوی فصل ۷ را کنار ابزارهای MicroPython بگذاریم. خبر خوب این است که تقریباً همه‌چیز آشناست، فقط اسم‌ها کمی عوض می‌شوند:

  • به‌جای requests کامپیوتر، برادر کوچکش urequests که از فصل ۲ می‌شناسی — و او هم post بلد است، با همان دستور زبان: آدرس، headers، data.
  • به‌جای json کامپیوتر، ماژول json خود MicroPython — همان dumps فصل ۶.
  • پارس جواب هم کپی همان خط طلایی فصل ۷ است.

یعنی از نظر کد، امروز بیشتر «جابه‌جایی» داریم تا «چیز نو». چه کیفی دارد وقتی الگو را بلدی!

اول خانه امن را آماده کن. secrets.py روی برد از فصل ۶ دو قلم دارد: WIFI_SSID و WIFI_PASS. قلم سوم را اضافه کن — همان کلیدی که فصل ۷ روی کامپیوتر گذاشتیم: GEMINI_API_KEY. حالا این فایل تمام رازهای پروژه توست، یک‌جا، روی خود برد:

# secrets.py - hame-ye ramz-haye project inja hastand (in bar roye ESP32!)
# IN FILE RA BA HICHKAS SHARE NAKON! na git, na Wokwi-e umumi, na screenshot!

WIFI_SSID = "esm-e-wifi-khodet"
WIFI_PASS = "password-e-wifi"
GEMINI_API_KEY = "kelid-e-vagheiy-ra-inja-bogzar"

⚠️ مواظب باش: این فایل هیچ‌وقت و هیچ‌جا نمایش داده نمی‌شود — نه در گیت، نه در پروژه عمومی، نه در عکس صفحه. کلید مثل رمز عبور خانه توست.

چالش: سه قلم secrets.py امروز چیست؟

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

۲. اولین تماس مستقیم: برد، خودش، تنها#

حالا فایل 01_esp32_first_direct_call.py را می‌سازیم — کد کاملش پایین همین بخش است. اسکلتش را خط‌به‌خط ببین:

بالای فایل، importها — دو تازه‌وارد بینشان: gc که چند دقیقه دیگر معرفی‌اش می‌کنم، و secrets خودمان. بعد آدرس سرویس و اسم مدل را در متغیر URL می‌گذاریم؛ همان خط فصل ۷ را کپی کن، نه از حافظه — گاهی عوض می‌شوند. بعد هدرها:

headers = {
    "Content-Type": "application/json",
    "x-goog-api-key": secrets.GEMINI_API_KEY,
}

دقیقاً همان دو برچسب فصل ۷: نوع محتوا، و کلید. یک نکته را قاب کن، چون قانون امنیتی ماست: کلید در هدر می‌رود، با برچسب x-goog-api-key — نه در آدرس، نه چسبیده به URL. آدرس، آدرسِ عمومی سرویس است؛ کلید، رازِ توست و جای راز، هدر است. و کلید هم از secrets.GEMINI_API_KEY می‌آید، نه لختِ وسط کد.

تابع connect_wifi هم که آشنای قدیمی فصل ۱ است. حالا لحظه اصلی. پرامپت را عمداً این‌طور می‌نویسم: «در یک جمله کوتاه انگلیسی، حداکثر ده کلمه، به یک نوجوان ربات‌ساز سلام کن.» چرا این‌قدر تأکید روی کوتاه؟ چند دقیقه دیگر با چشم می‌بینی! بدنه را با json.dumps می‌سازیم و شلیک:

r = urequests.post(URL, headers=headers, data=json.dumps(body))
print(f"status code: {r.status_code}")
data = r.json()
r.close()   # ghanun-e talayi-e jalase 2: sini ra pas bede!

answer = data["candidates"][0]["content"]["parts"][0]["text"]
print("---- javab-e AI ----")
print(answer)

بین json.dumps و r.json() فرقِ ظریفی هست که خوب است بدانی. json.dumps بدنه ما — یک دیکشنری پایتون — را به یک رشته JSON تبدیل می‌کند تا فرستاده شود. r.json() برعکس است: رشته JSONِ جوابِ سرویس را می‌گیرد و به دیکشنری پایتون برمی‌گرداند تا بتوانیم کشوهایش را باز کنیم. یکی برای رفت، یکی برای برگشت.

برنامه کامل — فایل 01_esp32_first_direct_call.py:

# Term 4 - Session 09 - avalin tamas-e MOSTAGHIM: ESP32 -> Gemini (bedune computer!)
# roye ESP32 (MicroPython) - secrets.py bayad ba meghdar-haye vaghei rooye bord bashad
import network
import urequests
import json
import time
import gc
import secrets

# address + esm-e model: gahi avaz mishavand (404 = esm-e model avaz shode)
URL = "https://generativelanguage.googleapis.com/v1beta/models/gemini-flash-latest:generateContent"

headers = {
    "Content-Type": "application/json",
    "x-goog-api-key": secrets.GEMINI_API_KEY,
}

def connect_wifi():
    wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
    wlan.active(True)
    if not wlan.isconnected():
        print(f"dar hale etesal be {secrets.WIFI_SSID} ...")
        wlan.connect(secrets.WIFI_SSID, secrets.WIFI_PASS)
        tries = 0
        while not wlan.isconnected() and tries < 15:
            time.sleep(1)
            tries = tries + 1
    if wlan.isconnected():
        print(f"vasl! IP: {wlan.ifconfig()[0]}")
    else:
        print("vasl nashod - aval WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

connect_wifi()

# ghanun-e hafeze 1: javab-e KOTAH bekhah - kole-poshti kuchak ast!
prompt = "In one short English sentence (max 10 words), say hi to a teenage robot builder."

body = {
    "contents": [
        {"parts": [{"text": prompt}]}
    ]
}

gc.collect()   # jaru-ye hafeze: ghabl az tamas, khorde-riz-ha ra jam kon
print("dar hale ferestadan-e POST be AI...")
r = urequests.post(URL, headers=headers, data=json.dumps(body))
print(f"status code: {r.status_code}")
data = r.json()
r.close()   # ghanun-e talayi-e jalase 2: sini ra pas bede!

answer = data["candidates"][0]["content"]["parts"][0]["text"]
print("---- javab-e AI ----")
print(answer)

Run کن. اتصال WiFi... چند لحظه سکوت — بسته دارد از برد تو، از روتر خانه، از آن‌سوی اینترنت به دیتاسنتر می‌رود و برمی‌گردد... و بعد:

vasl! IP: 192.168.1.42
dar hale ferestadan-e POST be AI...
status code: 200
---- javab-e AI ----
Hello AIRO builder! Keep making awesome robots!

✅ چک کن: باید status code: 200 و یک جمله سلام از AI را در Shell ببینی. ایست! این لحظه را قاب کن. هیچ کامپیوتری در این اتفاق نقش نداشت. یک تراشه چند دلاری، با کد تو، خودش با یکی از بزرگ‌ترین هوش‌های مصنوعی دنیا حرف زد و جواب گرفت. به بردت افتخار کن — و به خودت!

🔧 اگر کار نکرد: اگر گیر کرد روی «vasl nashod»، اول WiFi را با کدهای فصل ۱ چک کن — شبکه باید ۲.۴ گیگاهرتز باشد. اگر ImportError: no module named 'urequests' دیدی، فریمور تازه فلش شده و کتابخانه نیست: مثل فصل ۲ از منوی Tools ← Manage packages، بسته micropython-urequests را نصب کن. و اگر AttributeError درباره GEMINI_API_KEY گرفتی، یعنی secrets.py روی برد هنوز نسخه قدیمی فصل ۶ است — خط GEMINI_API_KEY را به آن اضافه کن.

۳. کوله‌پشتی حافظه: چرا «کوتاه بخواه»؟#

حالا وقت جواب آن «چرا کوتاه؟». کامپیوترت چند گیگابایت حافظه دارد — یک انبار بزرگ. ESP32 چند صد کیلوبایت — یک کوله‌پشتی، که تازه بخشی‌اش را هم WiFi و خود MicroPython اشغال کرده‌اند. و یک نکته پنهان: گفت‌وگوی امن اینترنتی — همان HTTPS، قفل سبز کنار آدرس‌ها — خودش موقع دست‌دادن با سرور کلی از این کوله‌پشتی را می‌خورد. پس هر بایت مهم است.

⚠️ مواظب باش: یک صداقتِ فنی درباره همان قفل. HTTPS دو کار می‌کند: حرف‌ها را رمز می‌کند، و شناسنامه سرور را چک می‌کند تا مطمئن شوی داری با خودِ سرویس حرف می‌زنی نه با یک جاعل. مرورگر گوشی‌ات هر دو را انجام می‌دهد؛ ولی urequests روی این برد کوچک به‌طور پیش‌فرض فقط کارِ اول را می‌کند و شناسنامه را چک نمی‌کند. برای پروژه خانگی ما اشکالی ندارد، ولی یعنی این برد ابزار مناسبی برای رد و بدل‌کردن چیزهای واقعاً حساس نیست: پیام تو به AI فقط باید همان چیزی باشد که فصل ۷ گفتیم — چیزی که اگر روی درِ یخچال هم چسبیده بود مشکلی نبود.

مقایسه حافظه: سمت چپ یک انبار بزرگ و مرتب پر از قفسه با برچسب GB کنار یک کامپیوتر رومیزی؛ سمت راست یک کوله‌پشتی کوچک با برچسب KB کنار برد ESP32 که دو بسته درشت WiFi و HTTPS از قبل تویش‌اند و فقط یک جیب کوچک خالی مانده؛ یک چمدان بزرگِ متن‌بلند با ضربدر قرمز در کوله جا نمی‌شود، ولی یک پاکت کوچکِ یک‌خطی با تیک سبز جا می‌شود

بگذار به سبک همیشگی خرابش کنیم تا باورش کنیم. در فایل، پرامپت را عوض کن: «یک انشای بلند و کامل درباره تاریخ ربات‌ها بنویس.» Run بزن. اتصال... و:

status code: 200
Traceback (most recent call last):
  File "<stdin>", line 48, in <module>
  File "urequests.py", line 33, in json
  File "urequests.py", line 20, in content
MemoryError: memory allocation failed, allocating 8192 bytes

MemoryError — «جا ندارم»! درخواست رسید و کد ۲۰۰ هم آمد، ولی موقع خواندن جواب در r.json() جا تمام شد: جواب بلندِ AI مثل یک چمدان بزرگ است که در کوله‌پشتی جا نمی‌شود. (شماره خط‌های کتابخانه و اندازه عددها روی برد تو فرق دارند.) دقت کن این با OSError: 23 فصل ۲ فرق دارد: آنجا سینی‌ها را پس نداده بودیم؛ اینجا یک محموله واقعاً بزرگ‌تر از ظرفیت آمده. از این خطا سه قانون حافظه بیرون می‌آید که در هر پروژه AIِ روی برد رعایتشان می‌کنیم:

  1. پاسخ کوتاه بخواه. بهترین مدیریت حافظه این است که چمدان بزرگ اصلاً نیاید! در خود پرامپت قید کن: یک جمله، حداکثر فلان حرف.
  2. قبل از هر تماس، جارو بزن. ماژول gc که بالای فایل import کردیم جاروی حافظه است: gc.collect() یعنی «همه خرده‌ریزهای بی‌صاحب حافظه را جمع کن تا بیشترین جای خالی را داشته باشیم». فعلاً همین یک خط را مثل وِردِ قبل از تماس بگو: جارو، قبل از مهمانِ بزرگ.
  3. r.close() را یادت نرود. همان قانون طلایی فصل ۲، اینجا حیاتی‌تر از همیشه: سینیِ پس‌نداده در کوله‌پشتی یعنی فاجعه.

پرامپت را به نسخه کوتاه برگردان، gc.collect() قبل از تماس سر جایش باشد، Run بزن — و دوباره سبز و سالم.

چالش: فرق MemoryError امروز با OSError فصل ۲

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

۴. خطاهای راه: جاده خراب و جوابِ بی‌جواب#

دو دردسر دیگر مانده که در دنیای واقعی حتماً می‌بینی‌شان.

اولی — جاده خراب: گاهی وسط تماس، اتصال می‌شکند — روتر شلوغ است، سیگنال ضعیف است، یا دست‌دادنِ امن نیمه‌کاره می‌ماند. شکل خطا این است:

Traceback (most recent call last):
  File "<stdin>", line 46, in <module>
  File "urequests.py", line 180, in post
OSError: [Errno 113] ECONNABORTED

ECONNABORTED یعنی «تماس وسط راه قطع شد» — تقصیر کد تو نیست، جاده خراب بود! (شماره‌اش روی نسخه‌های مختلف کمی فرق می‌کند.) درمانش را از فصل ۲ بلدی: کل تماس داخل try/except OSError، پیام بده و دفعه بعد دوباره تلاش کن.

دومی — جوابِ بی‌جواب (موذی‌تر): تماس برقرار می‌شود، جوابی هم می‌آید — ولی داخلش candidates نیست! کِی؟ وقتی سرویس به‌جای جواب، خطا یا گزارش فیلتر برگردانده: کلید غلط، سهمیه تمام، یا فیلتر ایمنی که تشخیص داده جواب نباید داده شود. اگر بدون هیچ محافظی پارس کنی، این را می‌بینی:

Traceback (most recent call last):
  File "<stdin>", line 51, in <module>
KeyError: candidates

KeyError: candidates — قفسه‌ای که آمده، اصلاً کشوی candidates ندارد؛ به‌جایش کشوی error دارد! قانون کارآگاه: وقتی این را دیدی، print(data) کن و ببین واقعاً چه آمده. و برای برنامه نهایی، پارس را در try/except KeyError می‌گذاریم.

حالا همه زره‌ها را یک‌جا سوار کنیم: تابع ask_ai نسخه بردی — قلب فایل نهایی امروز. یک نکته قشنگ: می‌شود برای یک try چند except نوشت — هر نوع خطا، زره مخصوص خودش:

def ask_ai(prompt):
    # yek tamas-e kamel ba hame-ye zereh-ha: hafeze + shabake + parse
    body = {
        "contents": [
            {"parts": [{"text": prompt}]}
        ]
    }
    gc.collect()   # jaru-ye hafeze ghabl az har tamas
    try:
        r = urequests.post(URL, headers=headers, data=json.dumps(body))
        data = r.json()
        r.close()   # sini ra pas bede!
    except OSError:
        return "NET ERROR - RETRY"   # jadde kharab bud (ECONNABORTED va dustan)
    except MemoryError:
        gc.collect()
        return "MEMORY FULL"
    try:
        return data["candidates"][0]["content"]["parts"][0]["text"]
    except KeyError:
        print(data)   # karagah: bebin vaghean che amade
        return "NO ANSWER (error/filter)"

این تابع جلوی این سه خطا را می‌گیرد و به‌جای مرگ برنامه، یک پیام کوتاه انگلیسی برمی‌گرداند که می‌شود نمایشش داد. همه خطاهای ممکن را نمی‌گیرد: اگر جواب اصلاً JSON نباشد، r.json() همان ValueError فصل ۶ را می‌دهد، و اگر لیستِ candidates خالی بیاید، [0] خطای IndexError می‌دهد. چرا انگلیسی؟ بخش بعد می‌فهمی!

۵. برش رشته: ابزار تازه امروز#

جواب در Shell قشنگ است، ولی دستگاه مستقل نمایشگر خودش را می‌خواهد: همان OLED ترم ۲. فقط یک مشکل هندسی داریم: هر خط OLED ما ۱۶ حرف جا دارد، ولی جواب AI مثلاً ۵۰ حرف است. oled.text هم متن اضافه را ساده و بی‌سروصدا از لبه به بیرون می‌اندازد! باید متن بلند را خودمان به تکه‌های ۱۶ حرفی ببریم. و اینجا ابزار تازه امروز معرفی می‌شود — کوچک ولی فوق‌العاده پرمصرف: برش رشته یا slicing.

از REPL شروع کن. رشته را که از ترم ۱ می‌شناسی؛ چیزی که شاید ندانی: رشته هم مثل لیست، خانه‌های شماره‌دار دارد!

>>> word = "ROBOT"
>>> word[0]
'R'
>>> word[1:4]
'OBO'

word[0] حرف اول — دقیقاً مثل notes[0] در لیست‌های ترم ۲، فصل ۵. و خط دوم، حرکت تازه: word[1:4] یعنی «از خانه ۱ تا قبل از خانه ۴» — سه حرف: OBO. به این می‌گویند برش. قانونش را دقیق بگو: عدد اول کجا شروع کنم، عدد دوم کجا نرسیده بایستم.

پس word[0:3] می‌شود ROB و word[3:20]؟ امتحان کن — OT، و تعجب نکن: برش مؤدب است؛ اگر عدد دوم از طول رشته بیشتر باشد، تا همان ته می‌دهد و خطا نمی‌گیرد. چه ابزار خوش‌اخلاقی!

چالش: text[16:32] چند حرف برمی‌دارد؟

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

۶. جواب AI روی OLED، خط‌به‌خط#

حالا نقشه چندخطی‌کردن روشن است: خط اول برش ۰ تا ۱۶؛ خط دوم ۱۶ تا ۳۲؛ بعدی ۳۲ تا ۴۸... این «شروع‌ها» را کجا دیده‌ای؟ range با گام — از ترم ۲، فصل ۲: range(0, len(text), 16) یعنی ۰، ۱۶، ۳۲، ... تا آخر متن. هر شروع، یک خط OLED، هشت پیکسل پایین‌تر از قبلی:

def show_on_oled(text):
    # matn-e boland ra ba slicing be khat-haye 16-harfi bebor
    oled.fill(0)
    oled.text("AIRO AI:", 0, 0)
    y = 16
    for start in range(0, len(text), 16):
        if y <= 56:
            line = text[start:start + 16]
            oled.text(line, 0, y)
            y = y + 8
    oled.show()

خط‌به‌خط: حلقه روی شروع‌ها می‌دود؛ هر بار برشی از start تا start + 16 برمی‌دارد — همان قانون «تا قبل از»؛ و شرط y <= 56 نگهبان لبه پایین نمایشگر است: بعد از شش خط، بقیه را نمایش نمی‌دهیم، چون OLED ما بیشتر از این جا ندارد. و همین محدودیت است که قانون «کوتاه بخواه» را دوچندان می‌کند.

و حالا جواب آن سؤال: چرا جواب را انگلیسی می‌خواهیم؟ چون فونت داخلی OLED فقط حروف انگلیسی دارد — فارسی روی این نمایشگر کوچک نقاشیِ حرف‌به‌حرف می‌خواهد که پروژه بزرگی برای یک روز دیگر است. صادقانه: امروز دستگاه ما انگلیسی حرف می‌زند و در پرامپت هم دقیقاً همین را قید می‌کنیم: «فقط انگلیسی، یک خط، حداکثر ۶۰ حرف» — هم فونت راضی، هم کوله‌پشتی!

اول OLED را ببند (برق برد را قطع کن، سیم‌ها را بزن، بعد وصل کن):

OLED pin ESP32 pin Note
VCC 3V3 display power
GND GND —
SDA GPIO 21 I2C data
SCL GPIO 22 I2C clock

حالا همه را سوار می‌کنیم — فایل 02_esp32_ai_oled.py:

# Term 4 - Session 09 - dastgah-e mostaghel: "jomle-ye rooz" az AI rooye OLED
# dokme-ye EN (reset) = jomle-ye jadid! - roye ESP32 (MicroPython)
from machine import Pin, I2C
import ssd1306
import network
import urequests
import json
import time
import gc
import secrets

# address + esm-e model: gahi avaz mishavand (404 = esm-e model avaz shode)
URL = "https://generativelanguage.googleapis.com/v1beta/models/gemini-flash-latest:generateContent"

headers = {
    "Content-Type": "application/json",
    "x-goog-api-key": secrets.GEMINI_API_KEY,
}

i2c = I2C(0, scl=Pin(22), sda=Pin(21))
oled = ssd1306.SSD1306_I2C(128, 64, i2c)

def connect_wifi():
    wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
    wlan.active(True)
    if not wlan.isconnected():
        print(f"dar hale etesal be {secrets.WIFI_SSID} ...")
        wlan.connect(secrets.WIFI_SSID, secrets.WIFI_PASS)
        tries = 0
        while not wlan.isconnected() and tries < 15:
            time.sleep(1)
            tries = tries + 1
    if wlan.isconnected():
        print(f"vasl! IP: {wlan.ifconfig()[0]}")
    else:
        print("vasl nashod - aval WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

def show_on_oled(text):
    # matn-e boland ra ba slicing be khat-haye 16-harfi bebor
    oled.fill(0)
    oled.text("AIRO AI:", 0, 0)
    y = 16
    for start in range(0, len(text), 16):
        if y <= 56:
            line = text[start:start + 16]
            oled.text(line, 0, y)
            y = y + 8
    oled.show()

def ask_ai(prompt):
    # yek tamas-e kamel ba hame-ye zereh-ha: hafeze + shabake + parse
    body = {
        "contents": [
            {"parts": [{"text": prompt}]}
        ]
    }
    gc.collect()   # jaru-ye hafeze ghabl az har tamas
    try:
        r = urequests.post(URL, headers=headers, data=json.dumps(body))
        data = r.json()
        r.close()   # sini ra pas bede!
    except OSError:
        return "NET ERROR - RETRY"   # jadde kharab bud (ECONNABORTED va dustan)
    except MemoryError:
        gc.collect()
        return "MEMORY FULL"
    try:
        return data["candidates"][0]["content"]["parts"][0]["text"]
    except KeyError:
        print(data)   # karagah: bebin vaghean che amade
        return "NO ANSWER (error/filter)"

connect_wifi()
show_on_oled("thinking...")

# ghaleb-e javab: English, yek khat, kutah - ham font-e OLED razi, ham hafeze!
prompt = "Give one short motivational sentence for a teenage robot builder. English only, ONE line, maximum 60 characters, no quotes."

quote = ask_ai(prompt)
print("javab:", quote)
show_on_oled(quote)
print("tamam! dokme-ye EN (reset) = jomle-ye jadid")

Run کن: WiFi وصل، روی OLED می‌آید thinking...، دو ثانیه... و جواب، تمیز، در دو سه خط، روی نمایشگر کوچک روی میز!

✅ چک کن: باید اول thinking... و بعد یک جمله انگیزشی چندخطی و تمیز روی OLED ببینی.

🔧 اگر کار نکرد: روی OLED حروف عجیب یا خط خالی دیدی؟ جواب AI احتمالاً شکستِ خط یا علامت غیرانگلیسی دارد — در پرامپت محکم‌تر قید کن English only, ONE line, no quotes. جواب نصفه ماند؟ لابد از بودجه شش خط بلندتر شده؛ حداکثر حرف را در پرامپت کم کن و نگهبان y <= 56 را نگه دار. اگر OLED اصلاً روشن نشد، آدرس I2C و سیم‌های SDA/SCL را چک کن (SDA پایه ۲۱، SCL پایه ۲۲).

۷. لحظه استقلال: «جمله روز» با دکمه EN#

بیا به این ساخته یک شخصیت بدهیم. برنامه سرِ بوت یک بار از AI یک جمله انگیزشی می‌پرسد و نمایش می‌دهد. و حالا جادوی استقلال:

  1. مطمئن شو برنامه با اسم main.py روی خود برد ذخیره شده (Save as ← MicroPython device).
  2. کابل USB را از کامپیوتر جدا کن.
  3. برد را به یک پاوربانک بزن و چند ثانیه صبر کن.

✅ چک کن: بوت... WiFi... thinking...... و یک جمله انگیزشی تازه روی OLED — بدون هیچ کامپیوتری. حالا دکمه EN روی برد — همان ریست — را بزن: بوت دوباره، تماس دوباره، جمله جدید! یک دستگاه واقعی ساختی: «جمله روز» با مغز ابری. هر صبح یک فشار، یک جمله تازه.

و چون هر ریست فقط یک درخواست است، با سهمیه رایگان هم کاملاً مؤدب است. هیچ Thonny‌ای باز نیست، هیچ کامپیوتری وصل نیست — این دستگاه کوچک دارد برنامه‌ای را اجرا می‌کند که تو نوشتی و برای فکر کردن مستقیم به ابر وصل می‌شود. تبریک!

⚠️ مواظب باش: حالا کلید روی برد هم هست — و برد چیزی است که دست‌به‌دست می‌چرخد. اگر روزی بردت را به دوستی امانت دادی یا پروژه را جایی بردی، یادت باشد secrets.py رویش است: یا پاکش کن، یا کلید را بعدش باطل کن و نو بساز. و وسوسه بزرگ: هر پروژهٔ عمومی — چه در گالریِ آزمایشگاه، چه هر شبیه‌سازِ اشتراکیِ دیگر — کلیدِ داخل فایل را جلوی چشم همه دنیا می‌گذارد؛ هرگز کلید واقعی را در پروژه عمومی نگذار.

واژه‌های تازه این فصل#

کلمه تلفظ به حروف فارسی یعنی چه
Slice اِسلایس برش — تکه‌ای از رشته با قانون «از این خانه تا قبل از آن خانه»
gc جی‌سی ماژول جاروی حافظه؛ gc.collect() خرده‌های بی‌صاحب را جمع می‌کند
MemoryError مِموری‌اِرور خطای «جا ندارم» — محموله بزرگ‌تر از کوله‌پشتی
HTTPS اِچ‌تی‌تی‌پی‌اِس نسخه امن HTTP — گفت‌وگوی قفل‌دار که کمی حافظه‌خور است
Standalone اِستَند-اَلون مستقل — دستگاهی که بدون کامپیوتر کار خودش را می‌کند
Filter فیلتِر صافی ایمنی سرویس AI؛ گاهی به‌جای جواب، پاسخ خالی می‌دهد
Wrap رَپ شکستن متن بلند به چند خط برای جا شدن در نمایشگر

تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

همه قطعه‌های پازل ترم جمع‌اند: WiFi داری، وب‌سرور و ریموت بلدی، JSON و کلید امن دستت است، و بردت مستقیم با AI حرف می‌زند. فصل بعد، پروژه ترم شروع می‌شود — جاه‌طلبانه‌ترین ساخته دوره تا امروز: به ربات یا دستیارت فرمان متنی آزاد می‌دهی — «برو جلو و بعد بچرخ»، به زبان خودت — و AI فرمانت را می‌فهمد و به عمل تبدیل می‌کند. Sense، Think، Act — و حالا Think یک مغز ابری دارد. Keep making awesome robots!

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.