آیرو — خودآموز رباتیک

فصل ۵ از ۱۱

پیشرفت ترم
۰٪

در این فصل چه می‌سازی#

ماشین کنترلی داشته‌ای؟ این یکی فرق دارد: کنترلش را خودت، از صفر، با کدی می‌سازی که خط‌به‌خطش را می‌فهمی. رباتِ ترم ۳ همیشه از قبل برنامه‌ریزی شده بود — برو جلو، مربع برو، خط را دنبال کن — ولی گوشش به تو نبود؛ وسط کار نمی‌توانستی بگویی «حالا بپیچ چپ!». در این فصل این دیوار می‌ریزد: یک صفحهٔ وب می‌سازی با پنج دکمهٔ جلو، عقب، چپ، راست و توقف، که روی گوشی‌ات باز می‌شود و ربات همان لحظه اطاعت می‌کند. سرور وبی که دو فصل است می‌شناسی، این بار سوارِ خودِ ربات می‌شود. این نقشهٔ کاری است که می‌سازی:

نقشهٔ معماری ریموت وب: سمت چپ گوشی با صفحه‌ای شامل پنج دکمه به شکل دستهٔ بازی، وسط روتر WiFi با موج‌ها، سمت راست ربات دوچرخ با برد ESP32؛ پنج کارت فرمان با برچسب‌های /forward و /back و /left و /right و /stop از گوشی به سمت ربات پرواز می‌کنند و ماژول robot.py آن‌ها را می‌گیرد و چرخ‌ها را می‌چرخاند

آخر این فصل می‌توانی:

  • بگویی یک دکمهٔ وبِ واقعی چیست: یک لینک که دور یک دکمه پیچیده شده و کلیکش یک مسیر URL را صدا می‌زند.
  • سرور وب را با ماژول robot.py ترم ۳ ترکیب کنی تا هر مسیر URL یک تابع حرکت (با همان کالیبراسیون) را اجرا کند.
  • باگ بی‌صدای Referer را با کارآگاه‌بازی پیدا کنی و با تطبیق دقیق "GET /... " رفعش کنی.
  • اصل «توقف پیش‌فرض» را بسازی و ربات را بی‌سیم — فقط با باتری و WiFi — از روی main.py راه بیندازی.
  • با AI برای طراحی صفحهٔ ریموت ایده بگیری و پیشنهادهایش را نقادانه بسنجی.

قبل از شروع: چک‌لیست پیش‌نیاز#

قبل از ادامه این‌ها را چک کن — اگر یکی‌شان لنگ می‌زند، اول برگرد همان فصل:

  • از فصل ۳: سرور socket، مسیر URL، رشتهٔ سه‌نقل‌قولی، و عملگر in روی رشته — اسکلت امروز.
  • از فصل ۴: صفحهٔ HTML زنده و متاتگ viewport؛ و refresh — که امروز باگش را زنده می‌بینیم.
  • از فصل ۱: اتصال WiFi و چاپ IP.
  • از ترم ۳، فصل ۳ و ۴: ماژول robot.py با توابع حرکت، توابع زمان‌بندی‌شده (forward_time و دوستانش) و ضریب‌های کالیبراسیون — بدون هیچ تغییری همان را سوار می‌کنیم.
  • از ترم ۳، فصل ۱: ایمنی تغذیه، باتری و GND مشترک.
  • از ترم ۱، فصل ۵: ذخیره به‌عنوان main.py — امروز بالاخره ربات بی‌سیم و بی‌کامپیوتر می‌شود!

لوازم این فصل:

قطعه / ابزار تعداد جایگزین
ربات کامل و کالیبره‌شدهٔ ترم ۳ ۱ —
باتری پر ⁦(۴×AA⁩ یا ⁦۲×18650)⁩ ۱ دست باتری ضعیف = رفتار عجیب WiFi
گوشی یا تبلت روی همان WiFi ۱ مرورگر کامپیوتر
WiFi خانگی ۲.۴ گیگاهرتز — هات‌اسپاتِ یک گوشی دیگر
جعبه برای زیر ربات (قانون جعبه!) ۱ هر پایه‌ای که چرخ‌ها را از زمین بلند کند
کامپیوتر با Thonny و کابل USB ۱ مسیر شبیه‌ساز آخر فصل

۱. اول ربات را آماده کن#

قبل از هر کدی، سه چیز را چک کن. باتری‌ها پر باشند: WiFi برق زیادی می‌خورد و باتری ضعیف یعنی اتصال‌های قطع‌ووصلی و رفتارهای ارواح‌مانند. ربات روی جعبه باشد: قانون همیشگی ترم ۳ — کد جدید یعنی چرخ‌های آزاد، تا ربات وسط تست از میز نپرد. و سوم، مهم‌ترین چک: فایل robot.py کالیبره‌شدهٔ ترم ۳ باید روی خودِ برد ذخیره باشد.

مطمئنی هست؟ بیا با یک خط در Shell چک کنیم. تایپ کن import robot و Enter بزن:

>>> import robot
Traceback (most recent call last):
  File "<stdin>", line 1, in <module>
ImportError: no module named 'robot'

آهان! این برد را بین دو ترم دوباره Flash کرده‌ای و فایل‌ها پاک شده‌اند. ImportError یعنی «فایلی به این اسم روی برد پیدا نکردم» — نه اینکه کدت غلط است. راه‌حل، همان کاری است که ترم ۳ کردی:

  1. فایل robot.py ترم ۳ را در Thonny باز کن.
  2. با «Save as...» آن را روی MicroPython device (خودِ برد) ذخیره کن.
  3. دوباره در Shell بنویس import robot — این بار باید بی‌صدا قبول کند.

✅ چک کن: یک تست یک‌خطی هم بگیر: robot.forward(600) بزن — چرخ‌ها باید بچرخند — و بعد robot.stop() — باید بایستند. اگر هر دو درست بود، ربات آماده است.

💡 نکته: این عادت را داشته باش: قبل از هر پروژهٔ بزرگ، ماژول را یک بار در Shell دست‌گرمی کن. یک import ساده جلوی نیم‌ساعت سردرگمی را می‌گیرد.

۲. دکمهٔ وب یعنی چه؟ لینک + دکمه#

حالا صفحهٔ ریموت. یک سؤال ساده اول کار: آن دکمه‌ای که فشارش می‌دهی و فرمان می‌رود، در HTML چیست؟ جوابش ترکیب دو چیز است که یکی‌اش را از فصل ۳ می‌شناسی. اولی لینک است: تگ <a> با href که می‌گوید «با کلیک، برو به این مسیر». ولی لینکِ خالی شبیه یک متنِ آبیِ زیرخط‌دار است، نه یک دکمهٔ لمس‌پذیر. اینجا تگ دوم می‌آید: <button> که ظاهر یک دکمهٔ واقعی را می‌سازد. کافی است لینک را دور دکمه بپیچیم:

<a href="/forward"><button>JOLO</button></a>

بخوانش: «دکمه‌ای با نوشتهٔ JOLO که کلیکش یعنی برو به مسیر /forward». حالا کل صفحه را با همان رشتهٔ سه‌نقل‌قولیِ فصل ۳ می‌سازیم (این صفحه مقدار زنده ندارد، پس f-string لازم نیست) و دکمه‌ها را مثل دستهٔ بازی می‌چینیم: جلو بالا، عقب پایین، چپ و راست دو طرف، STOP درشتِ وسط. برچسب‌ها را فینگلیش می‌نویسیم، چون حروف فارسی در صفحهٔ وب دردسر کدگذاری دارد و فعلاً ارزشش را ندارد:

html = """<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
  <meta name="viewport" content="width=device-width">
  <title>AIRO Remote</title>
</head>
<body>
  <h1>AIRO Robot Remote</h1>
  <p><a href="/forward"><button>JOLO</button></a></p>
  <p>
    <a href="/left"><button>CHAP</button></a>
    <a href="/stop"><button>STOP</button></a>
    <a href="/right"><button>RAST</button></a>
  </p>
  <p><a href="/back"><button>AGHAB</button></a></p>
</body>
</html>"""

متاتگ viewport را از فصل ۴ آوردیم تا دکمه‌ها روی گوشی ریز نشوند. حالا سرور socket فصل ۳ را زیرش می‌نویسیم و فعلاً هیچ حرکتی وصل نمی‌کنیم — فقط صفحه را سرو می‌کنیم و هر درخواست را با print(request) چاپ می‌کنیم تا ببینیم چه می‌رسد. برنامه را اجرا کن، IP را روی گوشی بزن، صفحه می‌آید: پنج دکمهٔ واقعی. روی JOLO بزن — ربات هنوز کاری نمی‌کند (چیزی وصل نیست) ولی به Shell نگاه کن:

b'GET /forward HTTP/1.1\r\nHost: 192.168.1.42\r\n...'

همهٔ درخواست یک خطِ b'...' است و \r\n جای سرِ خط‌هایش را نشان می‌دهد. فرمان رسید! دکمهٔ روی گوشی، آن‌سرِ اتاق، یک متن به ربات رساند: «مسیر forward را می‌خواهم». نصف راه رفته‌ایم — فقط مانده این متن دستِ موتورها را بگیرد.

چالش: با زدن CHAP چه متنی به سرور می‌رسد؟

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

۳. هر مسیر، یک حرکت: اتصال به robot.py#

حالا حلقهٔ سرور را کامل می‌کنیم: درخواست را بخوان، ببین کدام مسیر داخلش است، تابع همان حرکت را از robot.py صدا بزن. عملگر in را فصل ۳ دیدی: «این تکه‌متن، جایی داخل آن رشته هست؟» من وسوسه شده‌ام کد را خلوت‌تر بنویسم — این GET که هر بار تکرار می‌شود چیست دیگر؟ خودِ مسیر که داخل درخواست هست، کافی است، نه؟

    if "/forward" in request:
        robot.forward(SPEED)
    elif "/back" in request:
        robot.backward(SPEED)
    elif "/left" in request:
        robot.turn_left(SPEED)
    elif "/right" in request:
        robot.turn_right(SPEED)
    elif "/stop" in request:
        robot.stop()

اجرا و تست روی جعبه: JOLO... چرخ‌ها چرخیدند! خودِ خالصِ جادو: لمسِ شیشهٔ گوشی، چرخشِ چرخ آن‌طرفِ اتاق. حالا STOP را بزن...

نایستاد! دوباره STOP... باز نایستاد! و هیچ خطای قرمزی هم نیست. بله، یک باگ بی‌صدای دیگر — درست مثل باگ‌های ساکتِ ترم‌های قبل که برنامه غلط کار می‌کند ولی شکایتی نمی‌کند. نترس؛ بخش بعدی، بهترین کارآگاه‌بازیِ ترم است.

۴. کارآگاه‌بازی: باگ بی‌صدای Referer#

کارآگاه که شدی، اولین کارت این است: مدرک را نگاه کن. همان print(request) که از قبل داریم، کلِ درخواستِ دکمهٔ STOP را چاپ کرده. اینجا هر \r\n را سرِ خط برده‌ایم تا خوانا شود. بخوانش:

GET /stop HTTP/1.1
Host: 192.168.1.42
Referer: http://192.168.1.42/forward

خط اول درست است: GET /stop. ولی خط سوم را ببین! مرورگر همراه هر درخواست چند خط «سربرگ» (header) هم می‌فرستد — معرفی‌نامه‌هایی دربارهٔ خودش. یکی‌شان Referer است: «از کدام صفحه آمده‌ام». و چون موقع زدن STOP روی صفحهٔ /forward بودی، کلمهٔ forward هم داخل درخواست هست!

کالبدشکافی یک درخواست HTTP زیر ذره‌بین: خط اول GET /stop HTTP/1.1 با تیک سبز، خط دوم Host با رنگ خاکستری، خط سوم Referer که کلمهٔ /forward در آن با قرمز و مثلث هشدار مشخص شده؛ گوشهٔ تصویر رباتی که هنوز گیج در حال حرکت است

حالا به کد نگاه کن: اولین شرط "/forward" in request است. این متن در سربرگ Referer پیدا می‌شود، پس شرطِ اول برنده می‌شود و ربات به‌جای توقف دوباره گاز می‌دهد. elif هیچ‌وقت به /stop نمی‌رسد. و این فقط گریبانِ STOP را نمی‌گیرد: هر دکمه‌ای که شرطش پایین‌تر از شرطِ صفحهٔ فعلی باشد می‌بازد. مقصر پیدا شد!

راه‌حل، برگشتن به انضباط فصل ۳ است — و حتی یک پله دقیق‌تر. فرمانِ واقعی همیشه در خط اول و به شکلِ GET /stop HTTP... است. پس دنبال "GET /stop " بگرد: با خودِ کلمهٔ GET — که سربرگ Referer هرگز با آن شروع نمی‌شود — و یک فاصله بعد از مسیر، تا /for روزی با مسیرِ طولانی‌تری مثل /forward قاطی نشود:

    if "GET /forward " in request:
        robot.forward(SPEED)
    elif "GET /back " in request:
        robot.backward(SPEED)
    elif "GET /left " in request:
        robot.turn_left(SPEED)
    elif "GET /right " in request:
        robot.turn_right(SPEED)
    elif "GET /stop " in request:
        robot.stop()

اجرا... JOLO، می‌چرخد؛ STOP، می‌ایستد. CHAP و RAST هم مثل ساعت. حالا فهمیدی آن GET فصل ۳ «تشریفات» نبود — محافظ بود. کد کامل این نسخه در 01_remote_v1.py است:

# Term 4 - Session 05 - remote-e webi v1: harekat-e peyvaste (ba dokme-ye STOP)
# HOSHDAR-E IMENI: agar ertebat ghat shavad, robot be harekat edame midahad!
# in noskhe faghat rooye ja'be! noskhe-ye amn: 02_remote_safe.py
import network
import socket
import robot
import time

WIFI_SSID = "esm-e-wifi-khodet"     # <- esm-e WiFi-e khane-ye khodet
WIFI_PASS = "password-e-wifi"       # <- jalase 6: in be secrets.py miravad!
SPEED = 600

wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
wlan.active(True)
wlan.connect(WIFI_SSID, WIFI_PASS)
print("dar hal-e ettesal be WiFi...")
tries = 0
while not wlan.isconnected() and tries < 15:
    time.sleep(1)
    tries = tries + 1
if wlan.isconnected():
    print("vasl shod! IP:", wlan.ifconfig()[0])
else:
    print("vasl nashod - WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

html = """<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
  <meta name="viewport" content="width=device-width">
  <title>AIRO Remote</title>
</head>
<body>
  <h1>AIRO Robot Remote</h1>
  <p><a href="/forward"><button>JOLO</button></a></p>
  <p>
    <a href="/left"><button>CHAP</button></a>
    <a href="/stop"><button>STOP</button></a>
    <a href="/right"><button>RAST</button></a>
  </p>
  <p><a href="/back"><button>AGHAB</button></a></p>
</body>
</html>"""

s = socket.socket()
s.bind(("0.0.0.0", 80))
s.listen(1)
print("remote amade ast!")

while True:
    conn, addr = s.accept()
    request = str(conn.recv(1024))
    print(request)   # baraye karagah-bazi: kol-e darkhast ra bebin

    # tatbigh-e daghigh ba "GET /... " - dars-e bug-e Referer!
    if "GET /forward " in request:
        print("farman: FORWARD")
        robot.forward(SPEED)
    elif "GET /back " in request:
        print("farman: BACK")
        robot.backward(SPEED)
    elif "GET /left " in request:
        print("farman: LEFT")
        robot.turn_left(SPEED)
    elif "GET /right " in request:
        print("farman: RIGHT")
        robot.turn_right(SPEED)
    elif "GET /stop " in request:
        print("farman: STOP")
        robot.stop()

    conn.send("HTTP/1.1 200 OK\r\nContent-Type: text/html\r\n\r\n")
    conn.send(html)
    conn.close()

درسِ بزرگِ امروز: داده‌ای که از دنیای بیرون می‌آید، همیشه بیشتر از آن چیزی است که فکر می‌کنی — دقیق تطبیق بده، نه سرسری.

🔧 اگر کار نکرد: هیچ دکمه‌ای ربات را تکان نمی‌دهد ولی صفحه باز می‌شود؟ مسیرِ href و متنِ داخل if باید حرف‌به‌حرف یکی باشند — href="/forward" باید دقیقاً با "GET /forward " جور شود (حروف کوچک و بزرگ مهم‌اند). مرورگر بعد از زدن دکمه بی‌پایان می‌چرخد؟ دو خطِ conn.send و conn.close() باید بعد از همهٔ if/elif ها بیایند، بیرون از شاخه‌ها — هر درخواست باید جواب بگیرد.

چالش: چرا &quot;/forward&quot; خطرناک بود ولی &quot;GET /forward &quot; امن است؟

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

۵. توقف پیش‌فرض: مهم‌ترین درسِ ایمنی#

ریموت کار می‌کند، ولی هنوز جرئت نکن ربات را روی زمین بگذاری. چرا؟ یک آزمایشِ ترسناک بکن: ربات روی جعبه، JOLO را بزن، و بعد وسطِ حرکت WiFi گوشی را خاموش کن — انگار گوشی خوابش برد یا از برد شبکه دور شدی.

ربات هنوز دارد می‌رود! و تا ابد می‌رود، چون آخرین فرمانی که شنیده «جلو» بوده و دیگر هیچ فرمانی نمی‌رسد — نه توقفی، نه چیزی. روی زمینِ واقعی این یعنی ملاقات با دیوار، پله یا دمِ گربه.

⚠️ مواظب باش: قانون طلاییِ همهٔ ماشین‌های واقعی — از ماشین لباسشویی تا پهپاد — این است: اگر فرمان نرسید، حالتِ امن. برای ربات ما حالتِ امن یعنی توقف. اسمش را بگذار «توقف پیش‌فرض»: ربات فقط وقتی حرکت کند که فرمانِ تازه دارد.

چطور بسازیمش؟ ابزارش را از ترم ۳ داری! توابع زمان‌بندی‌شدهٔ robot.py — مثل forward_time — حرکت می‌کنند، صبر می‌کنند و خودشان stop می‌زنند. پس به‌جای «برو تا خبرِ بعدی»، هر فشارِ دکمه می‌شود یک پالسِ کوتاهِ حرکت: نیم‌ثانیه برو و بایست. فرمانی نرسد؟ ربات همین الانش هم ایستاده. تغییرِ کد فقط همین است — دو ثابتِ زمان بالای برنامه و صدا زدنِ توابع _time:

BURST = 0.5        # har feshar-e dokme: nim sanie harekat, ba'd tavaghof-e khodkar
TURN_BURST = 0.25  # baraye pichidan: pulse-e kutahtar = kontrol-e daghightar

    if "GET /forward " in request:
        robot.forward_time(SPEED, BURST)
    elif "GET /back " in request:
        robot.backward_time(SPEED, BURST)
    elif "GET /left " in request:
        robot.turn_left_time(SPEED, TURN_BURST)
    elif "GET /right " in request:
        robot.turn_right_time(SPEED, TURN_BURST)
    elif "GET /stop " in request:
        robot.stop()

همان آزمایشِ ترسناک را دوباره بکن: JOLO و قطعِ WiFi... ربات نیم‌ثانیه رفت و ایستاد. آرام، امن، منتظر. البته صادق باشیم — این یک معامله است: رانندگی‌اش دیگر «گازِ پیوسته» نیست و برای مسیرِ طولانی باید پشت‌سرهم بزنی. در عوض هیچ سناریویی نیست که ربات سرگردان بماند. دکمهٔ STOP را هم برای عادتِ خوبِ «توقف اضطراری» نگه می‌داریم. کد کامل در 02_remote_safe.py:

# Term 4 - Session 05 - remote-e amn: tavaghof-e pishfarz ba pulse-haye kutah
# asl-e imeni: agar farmani naresid, robot bayad istade bashad!
# baraye ejra-ye bi-sim: in file ra ba nam-e main.py rooye bord zakhire kon
import network
import socket
import robot
import time

WIFI_SSID = "esm-e-wifi-khodet"     # <- esm-e WiFi-e khane-ye khodet
WIFI_PASS = "password-e-wifi"       # <- jalase 6: in be secrets.py miravad!

SPEED = 600
BURST = 0.5        # har feshar-e dokme: nim sanie harekat, ba'd tavaghof-e khodkar
TURN_BURST = 0.25  # baraye pichidan: pulse-e kutahtar = kontrol-e daghightar

wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
wlan.active(True)
wlan.connect(WIFI_SSID, WIFI_PASS)
print("dar hal-e ettesal be WiFi...")
tries = 0
while not wlan.isconnected() and tries < 15:
    time.sleep(1)
    tries = tries + 1
if wlan.isconnected():
    print("vasl shod! IP:", wlan.ifconfig()[0])
else:
    print("vasl nashod - WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

html = """<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
  <meta name="viewport" content="width=device-width">
  <title>AIRO Remote</title>
</head>
<body>
  <h1>AIRO Robot Remote</h1>
  <p><a href="/forward"><button>JOLO</button></a></p>
  <p>
    <a href="/left"><button>CHAP</button></a>
    <a href="/stop"><button>STOP</button></a>
    <a href="/right"><button>RAST</button></a>
  </p>
  <p><a href="/back"><button>AGHAB</button></a></p>
</body>
</html>"""

s = socket.socket()
s.bind(("0.0.0.0", 80))
s.listen(1)
print("remote-e amn amade ast!")

while True:
    conn, addr = s.accept()
    request = str(conn.recv(1024))

    # har farman: yek pulse-e kutah - robot khodesh mi-istad (tavaghof-e pishfarz)
    if "GET /forward " in request:
        robot.forward_time(SPEED, BURST)
    elif "GET /back " in request:
        robot.backward_time(SPEED, BURST)
    elif "GET /left " in request:
        robot.turn_left_time(SPEED, TURN_BURST)
    elif "GET /right " in request:
        robot.turn_right_time(SPEED, TURN_BURST)
    elif "GET /stop " in request:
        robot.stop()   # tavaghof-e ezterari - adat-e khub!

    conn.send("HTTP/1.1 200 OK\r\nContent-Type: text/html\r\n\r\n")
    conn.send(html)
    conn.close()

چالش: بعد از قطع WiFi، حداکثر چقدر تا توقف؟

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

۶. آزادیِ کامل: بی‌سیم با main.py#

حالا لحظه‌ای که از اول فصل قولش را دادیم. نسخهٔ امن را با نامِ main.py روی برد ذخیره کن — ترم ۱ یاد گرفتی: main.py یعنی «با هر روشن‌شدن، خودت اجرا شو». بعد:

  1. مطمئن شو Save روی MicroPython device انجام شده و اسم دقیقاً main.py است.
  2. همین حالا که USB وصل است، IP را از Shell یادداشت کن (روتر معمولاً به هر دستگاه همان IP قبلی را می‌دهد).
  3. کابل USB را جدا کن، ربات را روی زمین بگذار و کلید باتری را روشن کن.
  4. چند ثانیه صبر کن تا برد به WiFi وصل شود، بعد همان IP را در مرورگرِ گوشی باز کن.

✅ چک کن: صفحهٔ ریموت باید بیاید و JOLO ربات را با پالس‌های کوتاه جلو ببرد — بدون هیچ کابلی. این دیگر «کدِ تمرینی» نیست؛ یک ربات واقعیِ بی‌سیم است که مغزش برنامهٔ توست. تبریک!

🔧 اگر کار نکرد: با باتری هیچ خبری نیست ولی با USB کار می‌کرد؟ سه مظنون. یک: فایل با نامِ main.py روی خودِ برد ذخیره نشده — دوباره Save as بزن و MicroPython device را انتخاب کن. دو: باتری ضعیف است و WiFi برقِ کافی ندارد؛ باتریِ نو بگذار. سه: پلاکِ برد عوض شده — فصل ۱ گفتیم روتر مجبور نیست همیشه همان IP قبلی را بدهد. راهِ نجاتش این است: کابل USB را دوباره بزن و IP تازه را از Shell بردار. (درمانِ دائمی‌اش تمرینِ ستاره‌دارِ همین فصل است: IP را روی OLED نشان بده.) اگر ربات موقع پالسِ جلو کج می‌رود، ضریب‌های FACTOR_LEFT و FACTOR_RIGHT را در robot.py مثل ترم ۳، فصل ۴ تنظیم کن؛ چون ریموتِ ما از همان توابع استفاده می‌کند، یک بار تنظیم، همه‌جا صاف.

۷. با AI: ریموت را قشنگ‌تر کن#

ریموتِ ما کار می‌کند ولی ظاهرش، بیایید صادق باشیم، پنج دکمهٔ خشک و خالی است. این فرصتِ خوبی است برای مهارتِ AI این ترم: ایده‌پردازی و طراحی با AI — و ارزیابیِ انتقادیِ جواب‌هایش.

🤖 با AI: سه قانونِ همیشگیِ کار با AI را قاب کن: «اول خودت، بعد AI» (اول یک دقیقه خودت فکر کن و طرحت را بکش)، «خط به خط» (کدی که نمی‌توانی خط‌به‌خطش را توضیح بدهی، در پروژه‌ات نمی‌گذاری)، و «AI هم اشتباه می‌کند» (راهِ فهمیدنِ درستیِ پیشنهاد، آزمایش است، نه اعتماد).

بیا همین حالا با این سه قانون جلو برویم. اول خودت: یک دقیقه فکر کن و طرحت را روی کاغذ بکش — مثلاً دکمه‌ها صلیبی مثل دستهٔ بازی، STOP وسط و درشت و قرمز. حالا از AI بپرس، نه «برایم بساز» بلکه «ایده بده»: بنویس که یک صفحهٔ ریموت با پنج دکمهٔ لینک‌دار ساخته‌ای و از AI سه ایده برای بهترکردنِ طراحی بخواه، هر کدام با یک دلیل.

سه پیشنهاد می‌آید. اولی: چیدمانِ صلیبی با STOP بزرگِ قرمزِ وسط — همان که خودت کشیده بودی. تأییدِ خوبی است، قبول. دومی: «با CSS دکمه‌ها را بزرگ و رنگی کن» با یک تکه کد. وسوسه‌انگیز است! ولی قانون دوم: CSS را هنوز نخوانده‌ای و نمی‌توانی خط‌به‌خطش را توضیح بدهی؛ پس این را در دفترچهٔ مهندسی «پارک» می‌کنی برای روزی که بلد شدی. سومی: «متاتگ refresh اضافه کن تا صفحه همیشه تازه بماند.» refresh را که فصل ۴ عاشقش شدی؛ منطقی به نظر می‌رسد... ولی قانون سوم می‌گوید آزمایشش کن. اضافه‌اش می‌کنی و — ربات جن‌زده می‌شود: هر چند ثانیه خودش یک پالس جلو می‌پرد، بی‌آنکه کسی دکمه‌ای بزند!

چرا؟ refresh یعنی «همین صفحه را دوباره بخواه». و «همین صفحه» بعد از زدنِ JOLO چیست؟ آدرسِ /forward! یعنی هر چند ثانیه مرورگر خودش فرمانِ جلو را تکرار می‌کند. برای داشبوردِ فصل ۴ که فقط گزارش می‌داد refresh عالی بود؛ برای ریموت که هر بارگذاری‌اش یک فرمان است، فاجعه است. پیشنهادِ سوم: رد شد، با دلیل و با آزمایش. این یعنی ارزیابیِ انتقادی: AI هم‌فکرِ خوبی است، تصمیم‌گیرنده نه.

واژه‌های تازه این فصل#

کلمه تلفظ به حروف فارسی یعنی چه
Remote ریموت کنترل از راه دور
Button باتِن دکمه؛ تگ HTML که ظاهرِ یک دکمهٔ لمس‌پذیر را می‌سازد
Link لینک پیوند؛ تگ a که کلیکش مرورگر را به یک مسیر می‌برد
Header هِدِر سربرگ؛ خط‌های معرفی که مرورگر همراه هر درخواست می‌فرستد
Referer ریفِرِر سربرگی که می‌گوید «از کدام صفحه آمده‌ام» — عاملِ باگِ امروز
Default دیفالت پیش‌فرض؛ حالتی که وقتی هیچ فرمانی نیست برقرار است
Burst بِرست پالسِ کوتاه؛ حرکتِ نیم‌ثانیه‌ایِ خود-ایست
Brainstorm بِرِین‌استورم ایده‌پردازی؛ کاری که امروز با AI کردیم

تمرین‌ها

اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.

در فصل بعد#

جلسهٔ بعد ظاهرش آرام‌تر است ولی دروازهٔ بزرگ‌ترین بخشِ دوره است: JSON، زبانِ مشترکِ داده‌ها که همهٔ سرویس‌های اینترنت — از هواشناسی تا هوش مصنوعی — با آن حرف می‌زنند؛ و کلید API، رمزِ عبوری که درِ سرویس‌های بزرگ را باز می‌کند. و بالاخره خانه‌ای امن به اسم secrets.py می‌سازیم و پسوردِ WiFi را از وسطِ کد جمع می‌کنیم. دو فصل دیگر، پروژهٔ تو با یک هوش مصنوعیِ واقعی حرف می‌زند!

به آخر این فصل رسیدی!

اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.