
رنگآمیزی فیگور چاپ سهبعدی: سنباده، آستر، رنگ پایه، شستشو، خشکقلم و لاک
برای رنگآمیزی فیگور چاپ سهبعدی این ترتیب را دنبال کن: سنباده (برای قطعهٔ رزینی فقط پس از پخت کامل)، آستر نازک، رنگ پایه رقیق در چند لایهٔ نازک، سایه با شستشو، نور با خشکقلم یا لایهزنی، جزئیات مثل چشم، و در آخر لاک برای محافظت و براقی دلخواه. سازندهٔ رنگ Vallejo اسکلت این کار را «پایه، سایه، نور» مینامد. بیشتر منبعها نسبت دقیق رقیقکردن را نمیگویند، پس هر مخلوط تازه را اول روی یک تکهٔ دورریختنی امتحان کن.
ایمنی: گرد، رزین نپخته و اسپری.
- قطعهٔ رزینی را فقط وقتی سنباده بزن و رنگ کن که شستشو و پخت کامل شده باشد. رزین نپخته پوست را حساس میکند.
- هنگام سنباده عینک بزن. گرد را با دستمال خیس پاک کن؛ هرگز جاروی خشک یا باد فشرده.
- گاز قوطی اسپری معمولاً ایزوبوتان و پروپان است و بسیار آتشگیر. دور از شعله، در هوای باز یا جای خوبتهویهشده بپاش.
- ماسک ذرهای مثل
N95گرد سنباده را میگیرد ولی بخار اسپری را نه؛ برای اسپری در جای بسته ماسک نیمصورت با کارتریج بخار آلی و فیلتر ذره لازم است.- رنگ دوجزئی ایزوسیاناتدار را در خانه نپاش.
- قلم را با دهان نوکتیز نکن. در جای کار چیزی نخور. اگر نوجوانی، اسپریکردن را با یک بزرگسال انجام بده.
ترتیب کار، از چاپگر تا لاک
| مرحله | چه میکند |
|---|---|
| سنباده و بتونه | رد ساپورت و پلههای لایه را برمیدارد |
| آستر | رنگ یکدست میدهد، عیبهای پنهان را نشان میدهد |
| رنگ پایه | رنگ اصلی هر بخش |
| شستشو یا سایه | گودیها را تیره میکند |
| خشکقلم یا لایهزنی | لبههای برجسته را روشن میکند |
| جزئیات | چشم، لب، بند انگشت |
| لاک | محافظت و براقی نهایی |
دربارهٔ زمان کندن ساپورت رزینی منبعها یکی نیستند: Anycubic شستشو، خشککردن، کندن ساپورت و بعد پخت را میگوید، و Formlabs ساپورت را پس از پخت جدا میکند تا قطعه تاب برندارد. ترتیب برگهٔ رزین خودت را دنبال کن. تنها قاعدهٔ همگانی: سنباده فقط پس از پخت کامل.
سنباده: از زبر به نرم
عدد سنباده اندازهٔ دانه است؛ عدد بزرگتر یعنی دانهٔ ریزتر. ولی دو مقیاس رایج یکی نیستند. طبق برگهٔ سازندهٔ سنباده Klingspor، P400 حدود 35.0 µm است و 400 در مقیاس آمریکایی CAMI حدود 23.6 µm. پس هنگام خرید پشت سنباده را ببین که حرف P دارد یا نه.
| روش | ترتیب سنباده | برای |
|---|---|---|
| Formlabs، سنباده خشک | 150، 220، 400، 800، 1000، 2000 |
پاککردن رد روی رزین |
| Formlabs، پیش از آستر | رد: 220؛ سطح: 220 یا 320، بعد 400 یا 600 |
آمادهسازی برای رنگ |
| Prusa، قطعهٔ FDM | P100 برای سنباده زبر و بتونه؛ P400 روی لایهٔ پایه |
قطعهٔ بزرگ بتونهخورده |
از زبرترین سنبادهای که لازم است شروع کن و قدمبهقدم ریزتر شو. شروع خیلی زبر برای قطعهٔ بزرگ است، نه مینیاتور. اگر گودی یا درز هست، بعد از سنبادهٔ زبر بتونه بزن، خشک کن، و با سنبادهٔ نرم صاف کن.
گرد قطعهٔ کاملپخته هم بیضرر نیست: مؤسسهٔ بهداشت شغلی فنلاند میگوید گرد سنباده میتواند تحریک کند. دستمال مرطوب یا جاروی برقی با فیلتر HEPA، عینک ایمنی، و لباس کار جدا.
آستر: پایهٔ همهٔ رنگها
آستر (primer) نخستین لایهٔ رنگ است. Formlabs برای قطعهٔ رزینی میگوید پیش از رنگ، سنباده بزن، تمیز کن و آستر بزن. آستر رنگ یکدستی میدهد و خراش و درزی را که نمیدیدی نشان میدهد؛ اگر عیبی دیدی، سنباده بزن و دوباره بپاش.
رنگ آستر را با رنگ نهایی جور کن. چند نمونه از سازندهها:
| هدف | آستر |
|---|---|
| رنگهای روشن مثل زرد | آستر سفید یا روشن |
| رنگ یکلایهٔ شفاف | زیرسازی روشن، چون رنگ شفاف زیرش را نشان میدهد |
| پوست با سایهٔ قوی | آستر سیاه |
اسپری قوطی. چند لایهٔ نازک، نه یک لایهٔ ضخیم. Army Painter فاصلهٔ ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر را برای آستر خودش میگوید. پاشش را بیرون از لبهٔ قطعه شروع و تمام کن، با حرکت کوتاه و سریع، و دست را روی قطعه نگه ندار. همان سازنده برای آستر رنگیاش دمای ۱۵ تا ۲۷ درجه و رطوبت ۴۰ تا ۶۰ درصد را ایدهآل میداند و میگوید هوای سرد سطح را زبر و هوای گرم پودری و دانهدانه میکند. این عددها فقط برای همان محصولاند؛ روی قوطی خودت را بخوان. در مخلوطکردن قوطی سازندهها اختلاف دارند (یکی تکاندادن، دیگری چرخاندن تا حباب نشود)، پس دستور برچسب را بگیر.
آستر قلمی برای هوای بد و کار کوچک است؛ لایهها باید نازک بمانند تا جزئیات پر نشوند.
دربارهٔ چسبندگی، آزمونهایی که خودآموز «فیگور» از Golden آورده نشان میدهد روی PLA و PETG اکریلیک بیآستر هم خوب چسبید. پس روی این دو، آستر را برای یکدستی رنگ و نشاندادن عیب بزن، نه به امید حتمی چسبندگی بیشتر. هر آستر تازه را روی تکهٔ خراب بزن و بعد از یک روز و یک هفته با ناخن خراش بده.
رنگ پایه: نازک، چند بار
رنگ مدلسازی معمولاً اکریلیک است: ذرات پلیمری معلق در آب. Golden میگوید رنگهای اکریلیک معمولاً حدود ۴۵ تا ۵۵ درصد آب دارند. وقتی خشک شد، دیگر با آب حل نمیشود، پس قلم را زود بشوی.
Prusa برای رنگ پایه این را میگوید: رنگ را کمی رقیق کن، از سختترین یا بزرگترین بخش شروع کن، یک لایهٔ نازک بزن، بگذار کامل خشک شود و لایهٔ بعد را بزن. اگر رگه دیدی، یک لایهٔ نازک دیگر؛ اگر جزئیات پر شد، رقیقتر کار کن.
چقدر آب؟ تنها جدول یکجایی که خودآموز پیدا کرده، از رابرت کارلسون در آموزش Army Painter است:
| کار | مقدار آب |
|---|---|
| ترکیب خیس | بدون آب، از بطری، با قلم کمی نمناک |
| لایهزنی | حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد |
| لعاب | حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد |
یک آزمون ساده به نام نردبان رقت: در سه گودی پالت، ۱۰ قطره رنگ بدون آب، ۷ قطره رنگ با ۳ قطره آب (۳۰ درصد آب)، و ۳ قطره رنگ با ۷ قطره آب (۷۰ درصد آب) بریز و با هر کدام یک نوار روی تکهٔ آسترخورده بکش. اولی کامل میپوشاند، سومی رنگ زیرش را نشان میدهد. این همان فرق رنگ لایه و لعاب است. Golden هشدار میدهد چسبندگی رنگ خیلی رقیق را روی پلاستیک نیازموده، پس آزمون روی همان رزین و همان آستر جواب نهایی را میدهد.
شستشو: سایهای که خودش به گودی میرود
شستشو (wash) رنگ بسیار رقیقی است که خودش در گودیها جمع میشود و سایه میسازد. دو روش منبعدار:
- روش Prusa: رنگ رقیق را روی کل ناحیه بزن و پیش از خشکشدن با دستمال از سطحهای برجسته پاک کن. گودیها تیره میمانند.
- روش Vallejo: رنگ سایه را بسیار رقیق کن و با دست سبک فقط روی سایهها بکش. کنترل بیشتری دارد.
اگر مرز سایه تند شد، با یک لعاب نازک از رنگ پایه نرمش کن.
نور: خشکقلم و لایهزنی
خشکقلم (drybrush) با قلمی کار میکند که تقریباً خالی است و فقط روی برجستگیها رنگ میگذارد. برای بافت، زره حلقهای، مو و پشم عالی است. روش Prusa و Army Painter با هم:
- حدود یکسوم موهای یک قلم تخت را در رنگی روشنتر از پایه بزن.
- بیشتر رنگ را روی دستمال کاغذی بگیر.
- قلم را عمود بر سطح نگه دار و با حرکت سبک روی برجستگیها بکش.
اگر رنگ وارد گودی شد، قلم زیادی پر بوده. در خشکقلم، مقدار رنگی که روی مو مانده از هر چیز مهمتر است.
لایهزنی (layering) کنترل بیشتری دارد: رنگ نیمهپوشانندهٔ روشنتر را با ضربههای کنترلشده روی برجستگیها بگذار و هر لایه را پیش از بعدی خشک کن. Citadel یک قاعدهٔ ساده دارد: برای هر پلهٔ نور، رنگ روشنتر را روی سهچهارم بالای نور قبلی بگذار. دو یا سه پله کافی است. اگر پلهها تند دیده شدند، با لعاب، لایهٔ شفاف و رقیق، نرمشان کن.
لاک نهایی
لاک لایهٔ شفافی است که روی رنگ کاملاً خشک مینشیند. دو کار دارد: رنگ را محافظت میکند و براقی نهایی را تعیین میکند: مات، نیمهبراق (ساتن) یا براق. Golden میگوید لاک مات و ساتن رنگهای تیره را روشنتر نشان میدهند، پس پیش از کار اصلی، سه تکهٔ آزمایشی با یک رنگ تیره بزن و هر کدام را با یک لاک بپوشان.
برای اسپری لاک، عددها مال هر محصولاند. مثلاً Army Painter برای لاک مات خودش فاصلهٔ ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر و چند لایهٔ نازک را میگوید، و برای لاک اسپری Golden، بین لایهها ۱ تا ۳ ساعت فاصله و پخت کامل ۲۴ تا ۴۸ ساعت. قطعه را تا پخت کامل بستهبندی نکن.
عیبهای رایج لاک، طبق سازندهها:
| عیب | علت | درمان |
|---|---|---|
| سفیدی و کدری | رطوبت هوا، روز گرم و مرطوب، لاک مات زیاد | از روز بارانی پرهیز کن، لایه نازک بزن |
| بافت سنگریزهای یا پوستپرتقالی | فشار پاشش | فشار هوا را کم کن |
| چسبناکماندن | هوای سرد و مرطوب | جای گرم و خشک |
لاک UV کهنهشدن را کند میکند، متوقفش نمیکند. برای عمر فیگور رزینی زیر نور پنجره دادهٔ معتبری پیدا نشده، پس فیگور تمامشده را دور از آفتاب مستقیم نگه دار.
پسماند: پیش از شستن قلم، رنگ را با دستمال کاغذی از قلم و پالت بگیر و بگذار دستمال خشک شود. Golden میگوید ماندهٔ رنگ را در ظرف خشک کن، چون اکریلیک خشک رنگدانه را در خود نگه میدارد. دربارهٔ آب شستن قلم از مرکز پسماند شهرت بپرس.
بیشتر
جزئیات و منبع هر روش در فصلهای سنباده و بتونه، رنگآمیزی با قلم و لاک نهایی از دورهٔ رایگان فیگور آمده. نسخهٔ دانلودی کامل دوره در فروشگاه است.
اگر میخواهی این موضوع را کامل یاد بگیری
چاپ سهبعدی، پرداخت، رنگ و فروش فیگور
راهنمای عملی ساخت فیگور: چاپ رزینی و FDM، ایمنی کار با رزین و حلال، پرداخت، آستر، رنگآمیزی با قلم و ایربراش، قالبگیری سیلیکونی، حق نشر، قیمتگذاری و فروش، با عدد و منبع.
- ۴ ترم
- ۲۶ فصل
- همهٔ فصلها رایگان




