ریاضی و آمار دهم انسانی · آزمون آزمایشی

آزمون نوبت دوم ریاضی و آمار دهم انسانی

این آزمون ۲۲ سؤالی مثل امتحان نوبت دوم خرداد، کل کتاب ریاضی و آمار دهم رشتهٔ انسانی را می‌سنجد؛ حدود ۷۰ درصد سؤال‌ها از نیمهٔ دوم کتاب‌اند، یعنی کار با داده‌های آماری و نمایش داده‌ها، و بقیه از معادلهٔ درجهٔ دوم و تابع. اگر از ریاضی دلهره داری، نگران نباش؛ هر سؤال یک قدم است و جواب تشریحی‌اش کنار آن می‌ماند. زمان‌سنج را روشن کن، با کاغذ و مداد جواب بده و تا آخر سراغ پاسخ‌ها نرو؛ بعد نمرهٔ هر فصل را ببین. اگر دبیرت بخشی از کتاب را از محدودهٔ امتحان حذف کرده، سؤال‌های همان فصل‌ها را ملاک بگیر.

از این فصل‌ها: فصل ۱، معادلهٔ درجهٔ دوم؛ فصل ۲، تابع؛ فصل ۳، کار با داده‌های آماری؛ فصل ۴، نمایش داده‌ها

آزمون نوبت دوم

۲۲ سؤال از ۴ فصل، ۸۰ دقیقه.

سؤال‌ها و پاسخ‌نامه

اگر می‌خواهی آزمون را زمان‌دار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤال‌ها را با پاسخ و توضیح می‌بینی.

سؤال‌های آزمون ۲۲ سؤال

نمایش سؤال‌ها و پاسخ‌ها
  1. سؤال ۱ریشه‌های معادلهٔ کدام‌اند؟

    فصل ۱: معادلهٔ درجهٔ دوم

    • و
    • و
    • و (پاسخ درست)
    • و

    و ، یعنی یا . راه کوتاه: چون است، حتماً ریشه است و ریشهٔ دیگر . و همان دو ریشه با علامت برعکس‌اند.

  2. سؤال ۲طول یک زمین مستطیل‌شکل ۴ متر از عرضش بیشتر است و مساحتش ۶۰ متر مربع است. طول زمین چند متر است؟

    فصل ۱: معادلهٔ درجهٔ دوم

    پاسخ: 10متر

    عرض را بگیر؛ طول است و ، یعنی یا . عرض نمی‌تواند باشد، پس . سؤال طول را می‌خواهد: متر. (بررسی: .)

  3. سؤال ۳یک شیر حوضی را تنها در ۶ ساعت پر می‌کند و شیر دوم همان حوض را تنها در ۳ ساعت. اگر هر دو شیر با هم باز باشند، حوض در چند ساعت پر می‌شود؟

    فصل ۱: معادلهٔ درجهٔ دوم

    پاسخ: 2ساعت

    در یک ساعت، شیر اول و شیر دوم حوض را پر می‌کند؛ با هم حوض در ساعت. پس برای یک حوض کامل ۲ ساعت لازم است.

  4. سؤال ۴رأس نمودار تابع کدام است؟

    فصل ۲: تابع

    • (پاسخ درست)

    طول رأس: . عرض رأس را با جای‌گذاری پیدا می‌کنیم: . پس رأس است. یعنی علامت را فراموش کرده‌ای، و تنها خود است.

  5. سؤال ۵تابع خطی با و داده شده است. چند است؟

    فصل ۲: تابع

    پاسخ: 13

    چون است، عرض از مبدأ است. شیب: . پس و .

  6. سؤال ۶تابع روی دامنهٔ تعریف شده است. برد آن کدام است؟

    فصل ۲: تابع

    • (پاسخ درست)

    برد از جای‌گذاری هر عضو دامنه به دست می‌آید: ، ، . پس برد است. خود دامنه است، نه برد.

  7. سؤال ۷سود یک فروشگاه از فروش قطعه است. به ازای چه تعداد فروش سود بیشینه می‌شود؟

    فصل ۲: تابع

    • ۲۰ قطعه
    • ۱۰ قطعه (پاسخ درست)
    • ۱۰۰ قطعه
    • ۵ قطعه

    ضریب منفی است، پس سهمی رو به پایین است و بیشینه در رأس رخ می‌دهد: . بیشترین سود هم است؛ عدد ۱۰۰ مقدار سود است، نه تعداد قطعه.

  8. سؤال ۸کدام روش، یک نمونهٔ تصادفی از دانش‌آموزان مدرسه می‌دهد؟

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    • پرسیدن از ۲۰ نفر اولِ صف بوفه
    • پرسیدن از همهٔ بچه‌های کلاس خودمان
    • پرسیدن از دوستان نزدیک خودمان
    • قرعه‌کشی از فهرست همهٔ مدرسه (پاسخ درست)

    در نمونهٔ تصادفی همهٔ اعضای جامعه شانس برابر برای انتخاب شدن دارند و قرعه‌کشی از فهرست کامل همین کار را می‌کند. صف بوفه، یک کلاس یا دوستان نزدیک فقط بخشی از مدرسه را می‌بینند و نظرشان با کل مدرسه فرق می‌کند.

  9. سؤال ۹هر متغیر را به مقیاس اندازه‌گیری‌اش وصل کن.

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    جفت‌های درست:
    • کد ملی ← اسمی
    • رتبه در یک مسابقه ← ترتیبی
    • دمای هوا به سلسیوس ← فاصله‌ای
    • وزن ← نسبتی

    کد ملی فقط برچسب است (اسمی). رتبه ترتیب دارد ولی فاصلهٔ رتبه‌ها یکسان نیست (ترتیبی). دمای سلسیوس تفاضل معنا دارد ولی صفرش «نبودن دما» نیست و «دو برابر» ندارد (فاصله‌ای). وزن صفر مطلق دارد و نسبت معنا دارد (نسبتی).

  10. سؤال ۱۰میانگین داده‌های چند است؟

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    پاسخ: 14

    جمع داده‌ها است و تعدادشان ۵. میانگین .

  11. سؤال ۱۱میانهٔ داده‌های کدام است؟

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    • ۹
    • ۱۰٫۵ (پاسخ درست)
    • ۱۲
    • ۱۱

    اول مرتب کن: . تعداد داده‌ها ۶ و زوج است، پس میانه میانگین دو دادهٔ وسطی است: . اگر مرتب نکنی و دو دادهٔ وسط فهرست اولیه ( و ) را برداری، به جواب غلط می‌رسی.

  12. سؤال ۱۲در یک کلاس، نمرهٔ ریاضی ۸ نفر و نمرهٔ یک نفر دیگر است. برای توصیف این داده‌ها کدام معیارها مناسب‌ترند؟

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    • میانه و دامنهٔ میان‌چارکی (پاسخ درست)
    • میانگین و انحراف معیار
    • میانگین و دامنهٔ تغییرات
    • مد و دامنهٔ تغییرات

    نمرهٔ یک دادهٔ دورافتاده است و میانگین، انحراف معیار و دامنهٔ تغییرات را به شدت به سمت خودش می‌کشد. میانه و دامنهٔ میان‌چارکی فقط به جایگاه داده‌ها وابسته‌اند و با دادهٔ دورافتاده تغییر چندانی نمی‌کنند؛ برای همین در این حالت بهترند.

  13. سؤال ۱۳نمرهٔ علی در سه بخش ۱۲، ۱۸ و ۱۵ است و ضریب این بخش‌ها به ترتیب ۲، ۲ و ۱ است. میانگین موزون نمره‌های او چند است؟

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    پاسخ: 15

    هر نمره را در ضریبش ضرب کن و جمع بزن: . مجموع ضریب‌ها است، پس میانگین موزون . مخرج جمع ضریب‌هاست، نه تعداد بخش‌ها (۳).

  14. سؤال ۱۴واریانس داده‌های چند است؟

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    پاسخ: 8

    میانگین ۱۴ است. انحراف‌ها از میانگین: و مربع‌هایشان که جمعشان می‌شود. واریانس میانگین این مربع‌هاست: . (انحراف معیار جذر آن است، یعنی ، و جواب این سؤال خودِ واریانس است.)

  15. سؤال ۱۵دامنهٔ میان‌چارکی داده‌های چند است؟

    فصل ۳: کار با داده‌های آماری

    پاسخ: 9

    داده‌ها مرتب‌اند و میانه (دادهٔ پنجم) است. میانهٔ داده‌های قبل از آن است (): . میانهٔ داده‌های بعد از آن است (): . پس .

  16. سؤال ۱۶در یک نمودار دایره‌ای، ۱۸ نفر از ۶۰ نفر یک دستهٔ نظرسنجی را انتخاب کرده‌اند. زاویهٔ قاچ آن دسته چند درجه است؟

    فصل ۴: نمایش داده‌ها

    پاسخ: 108درجه

    سهم این دسته از کل است. زاویه . میان‌بر: درصد را () در ضرب کن.

  17. سؤال ۱۷در یک نمودار میله‌ای، محور عمودی از ۱۴۰ شروع می‌شود و دو میله ۱۶۰ و ۲۰۰ را نشان می‌دهند. میلهٔ دوم در نمودار چند برابر میلهٔ اول دیده می‌شود؟

    فصل ۴: نمایش داده‌ها

    پاسخ: 3

    چون محور از صفر شروع نشده، ارتفاع دیده‌شده میله‌ها و است؛ نسبتشان ۳ است. در حالی که مقدارهای واقعی فقط برابر هم‌اند. این یک «محور فریبنده» است و برای همین باید به عددهای محور نگاه کرد.

  18. سؤال ۱۸در نمودار جعبه‌ای، حدود چند درصد داده‌ها داخل جعبه (از تا ) قرار دارند؟

    فصل ۴: نمایش داده‌ها

    • ۲۵٪
    • ۷۵٪
    • ۵۰٪ (پاسخ درست)
    • ۱۰۰٪

    و مرز چارک‌ها هستند: ربع اول داده‌ها پایین‌تر از و ربع آخر بالاتر از است. پس وسط، یعنی دو ربع از چهار ربع، داخل جعبه می‌افتد: حدود ۵۰٪. هر سبیل حدود ۲۵٪ داده‌ها را نشان می‌دهد.

  19. سؤال ۱۹در یک نمودار راداری با ۵ متغیر، زاویهٔ بین هر دو شعاع کناری چند درجه است؟

    فصل ۴: نمایش داده‌ها

    پاسخ: 72درجه

    شعاع‌ها با زاویه‌های برابر قرار می‌گیرند و کل دور است. پس زاویهٔ هر قاچ می‌شود.

  20. سؤال ۲۰در یک نمودار حبابی، مساحت حباب نشان‌دهندهٔ متغیر سوم است. اگر مقدار این متغیر برای یک مشاهده ۴ برابر مشاهدهٔ دیگر باشد، شعاع حباب آن چند برابر می‌شود؟

    فصل ۴: نمایش داده‌ها

    • ۲ برابر (پاسخ درست)
    • ۴ برابر
    • ۸ برابر
    • ۱۶ برابر

    مساحت دایره با مربع شعاع متناسب است (). مساحت ۴ برابر یعنی چهار برابر، پس دو برابر (). اگر شعاع را ۴ برابر می‌کشیدند، مساحت ۱۶ برابر دیده می‌شد و نمودار اغراق می‌کرد.

  21. سؤال ۲۱برای کشیدن نمودار راداری، مقدار هر متغیر را بر بیشینهٔ همان متغیر تقسیم و در ۱۰۰ ضرب می‌کنیم. اگر مقدار یک متغیر ۳۰ و بیشینهٔ آن ۵۰ باشد، عددی که رسم می‌شود چند است؟

    فصل ۴: نمایش داده‌ها

    پاسخ: 60

    . این کار همهٔ متغیرها را به یک مقیاس (صفر تا صد) می‌آورد تا شعاع‌ها قابل مقایسه باشند، حتی اگر واحدشان فرق کند.

  22. سؤال ۲۲هر موقعیت را به نموداری که برایش مناسب‌تر است وصل کن.

    فصل ۴: نمایش داده‌ها

    جفت‌های درست:
    • سهم هر دسته از کل، با چهار دسته ← نمودار دایره‌ای
    • دو متغیر عددی برای هر فرد ← پراکنش‌نگاشت
    • مقایسهٔ چند گروه با پنج عدد خلاصه ← نمودار جعبه‌ای
    • سه متغیر عددی که سومی مساحت حباب است ← نمودار حبابی

    دایره‌ای برای سهم از کل با دسته‌های کم است. پراکنش‌نگاشت هر مشاهده را با دو عدد روی صفحه می‌گذارد. جعبه‌ای با پنج عدد (کمترین، ، میانه، ، بیشترین) چند گروه را کنار هم مقایسه می‌کند. حبابی سه متغیر را نشان می‌دهد و متغیر سوم مساحت حباب است.

آزمون نوبت اول ریاضی و آمار دهم انسانی را هم امتحان کن.