
جدول سینوس، کسینوس و تانژانت زاویههای خاص: ۳۰، ۴۵ و ۶۰ درجه
tan 60° برابر √3 است، یعنی حدود 1.732. sin 30° برابر 1/2 و tan 45° برابر 1 است. همهٔ مقدارهای زاویههای خاص را جدول زیر نشان میدهد، و همه از دو مثلث ساده به دست میآیند.
جدول زاویههای خاص
| زاویه | sin |
cos |
tan |
|---|---|---|---|
0° |
0 |
1 |
0 |
30° |
1/2 = 0.5 |
√3/2 ≈ 0.866 |
1/√3 ≈ 0.577 |
45° |
√2/2 ≈ 0.707 |
√2/2 ≈ 0.707 |
1 |
60° |
√3/2 ≈ 0.866 |
1/2 = 0.5 |
√3 ≈ 1.732 |
90° |
1 |
0 |
تعریفنشده |
یادآوری تعریفها: در مثلث قائمالزاویه، sin یعنی مقابل تقسیم بر وتر، cos یعنی مجاور تقسیم بر وتر و تانژانت یعنی مقابل تقسیم بر مجاور.
ساختن ۴۵ درجه از نصف مربع
مربعی با ضلع 1 را از قطر نصف کن. مثلثی با دو ضلع 1 و دو زاویهٔ 45° داری. طبق فیثاغورس، وتر √(1² + 1²) = √2 است. پس:
sin 45° = 1/√2 = √2/2cos 45° = 1/√2 = √2/2tan 45° = 1/1 = 1
ساختن ۳۰ و ۶۰ درجه از نصف مثلث متساویالاضلاع
مثلث متساویالاضلاعی با ضلع 2 را از وسط نصف کن. هر زاویهاش 60° بود، پس مثلث قائم تازه زاویههای 30° و 60° دارد. وتر 2 است و ضلع کوتاه 1. ضلع سوم √(2² − 1²) = √3 است.
از دید زاویهٔ 60°، مقابل √3 است و مجاور 1:
sin 60° = √3/2cos 60° = 1/2tan 60° = √3/1 = √3
از دید زاویهٔ 30° همان مثلث جای مقابل و مجاور را عوض میکند:
sin 30° = 1/2cos 30° = √3/2tan 30° = 1/√3
سینوس هر زاویه با کسینوس متمم آن برابر است:
sin 30° = cos 60°.
چرا tan 90° تعریف نشده است
tan θ = sin θ ÷ cos θ است. در 90° کسینوس صفر است و تقسیم بر صفر جواب ندارد. با نزدیکشدن به 90° تانژانت خیلی بزرگ میشود: tan 89.9° حدود 573 است.
یک مثال
از ۱۰ متری یک درخت، نوک آن را با زاویهٔ 60° میبینی. ارتفاع از سطح چشم:
10 × tan 60° = 10 × √3 ≈ 17.3 متر
با زاویهٔ 30° همین حساب حدود 5.8 متر میشود. این مثال نشان میدهد تانژانت متناسب با زاویه رشد نمیکند: زاویه دو برابر شد، ولی ارتفاع سه برابر.
با ماشینحساب یا پایتون
ماشینحساب باید روی درجه باشد، نه رادیان. در پایتون تابعها رادیان میگیرند:
import math
for angle in (30, 45, 60):
r = math.radians(angle)
print(angle, round(math.sin(r), 3), round(math.cos(r), 3), round(math.tan(r), 3))
خروجی:
30 0.5 0.866 0.577
45 0.707 0.707 1.0
60 0.866 0.5 1.732
جمعبندی
بهجای حفظ جدول، دو مثلث را به یاد بسپار: نصف مربع و نصف مثلث متساویالاضلاع. خودآموز ریشه مثلثات را از نسبت و تشابه میسازد، و خودآموز دانلودی ریشه نسخهٔ دانلودی همان دوره است.
اگر میخواهی این موضوع را کامل یاد بگیری
خودآموز ریاضی از چهار عمل تا هوش مصنوعی
هیچ ایدهٔ پیشرفتهای در ریاضی از هوا نیامده؛ هر کدام ریشهای در چیزی ساده دارد که همین حالا بلدی. از «عدد یعنی چه» شروع میکنیم و به همان ریاضیای میرسیم که هوش مصنوعی با آن آموزش میبیند — بدون حفظکردنِ بیدلیل و بدون فرضِ اینکه قبلاً چیزی بلد بودهای.
- ۸ ترم
- ۷۳ فصل
- همهٔ فصلها رایگان




