ریاضی پنجم · آزمون آزمایشی

آزمون نوبت اول ریاضی پنجم

این صفحه سه نمونهٔ آزمون نوبت اول دی‌ماه دارد. هر نمونه حدود ۲۴ سؤال دارد و فصل‌های ۱ تا ۳ ریاضی پنجم را می‌سنجد: عددنویسی و الگوها، کسر، نسبت، تناسب و درصد. برای اینکه شبیه امتحان واقعی باشد، زمان‌سنج را روشن کن، کاغذ و مداد کنارت بگذار و تا آخر به جواب‌ها نگاه نکن؛ بعد برای هر سؤال جواب تشریحی و نمرهٔ هر فصل را ببین تا بدانی کدام فصل را دوباره بخوانی. اول نمونهٔ ۱ را بزن، بعد با «نمونهٔ بعدی» سراغ دو نمونهٔ دیگر برو. محدودهٔ دقیق امتحان نوبت اول را معلم هر کلاس تعیین می‌کند؛ اگر معلمت فصل کمتر یا بیشتری گفته، سؤال‌های همان فصل‌ها را ملاک بگیر.

از این فصل‌ها: فصل ۱، عددنویسی و الگوها؛ فصل ۲، کسر؛ فصل ۳، نسبت، تناسب و درصد

آزمون نوبت اول

۲۴ سؤال از ۳ فصل، ۶۰ دقیقه؛ ۳ نمونه.

سؤال‌ها و پاسخ‌نامه

اگر می‌خواهی آزمون را زمان‌دار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤال‌ها را با پاسخ و توضیح می‌بینی. نمونه‌ها: نمونهٔ ۱، نمونهٔ ۲، نمونهٔ ۳.

نمونهٔ ۱ ۲۴ سؤال

نمایش سؤال‌ها و پاسخ‌ها
  1. سؤال ۱ارزش رقم ۷ در عدد ۴٬۰۷۳٬۲۰۰٬۰۰۰ چند است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۷٬۰۰۰٬۰۰۰
    • ۷۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
    • ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (پاسخ درست)
    • ۷۰۰٬۰۰۰

    عدد را از راست سه‌رقم‌سه‌رقم جدا کن: ۴ | ۰۷۳ | ۲۰۰ | ۰۰۰. دستهٔ «۰۷۳» کلاس میلیون است. در این دسته، ۷ در جای دهگان است. پس ۷ ده تا میلیون است و ارزشش ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ است. ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ یعنی ۷ را در جای یکانِ میلیون گذاشته‌ای و یک مرتبه کم شمرده‌ای. ۷۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ یعنی صفرِ اول این دسته را ندیده‌ای و ۷ را صدگانِ میلیون گرفته‌ای. ۷۰۰٬۰۰۰ یعنی دسته‌ها را اشتباه شمرده‌ای و ۷ را در کلاس هزار گذاشته‌ای.

  2. سؤال ۲عدد مخلوط برابر کدام کسر است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    هر واحد کامل ۸ تا یک‌هشتم دارد. پس ۵ واحد کامل تا یک‌هشتم است و با ۳ تای دیگر تا می‌شود. جواب است و مخرج همان ۸ می‌ماند. یعنی رقم‌های ۵ و ۳ را کنار هم نوشته‌ای. یعنی بخش کامل را در صورت ضرب کرده‌ای () و بعد مخرج را اضافه کرده‌ای ()؛ بخش کامل باید در مخرج ضرب شود و بعد صورت اضافه شود. هم همان ضرب اشتباه است.

  3. سؤال ۳در یک کلاس ۱۴ پسر و ۲۱ دختر هست. نسبت پسرها به همهٔ دانش‌آموزان کلاس چند است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • (پاسخ درست)

    همهٔ دانش‌آموزان نفرند. نسبت پسرها به همه است. صورت و مخرج را بر ۷ تقسیم کن: . همان است، یعنی پسرها را با دخترها مقایسه کرده‌ای، نه با همهٔ کلاس. همان است، یعنی دخترها را به‌جای پسرها بالای کسر گذاشته‌ای.

  4. سؤال ۴عدد ۳٬۴۶۸٬۰۰۰٬۰۰۰ را به نزدیک‌ترین صد میلیون گرد کن.

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۳٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
    • ۳٬۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
    • ۳٬۴۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰
    • ۳٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (پاسخ درست)

    رقمِ صدمیلیون ۴ است. رقمِ سمت راستش (ده‌میلیون) ۶ است. چون ۶ از ۵ کمتر نیست، ۴ یکی زیاد می‌شود و ۵ می‌شود. رقم‌های بعدی صفر می‌شوند: ۳٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰. ۳٬۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ یعنی رقم‌های بعدی را فقط صفر کرده‌ای و به ۶ نگاه نکرده‌ای. ۳٬۴۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ یعنی به نزدیک‌ترین ده میلیون گرد کرده‌ای، یک مرتبه پایین‌تر از آنچه سؤال خواسته. ۳٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ یعنی به نزدیک‌ترین میلیارد گرد کرده‌ای، یک مرتبه بالاتر.

  5. سؤال ۵برای پختن هر نان کیلوگرم آرد لازم است. با ۵ کیلوگرم آرد چند نان می‌شود پخت؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 20

    هر کیلوگرم ۴ تا یک‌چهارم کیلوگرم دارد. پس ۵ کیلوگرم تا یک‌چهارم دارد و با آن ۲۰ نان می‌شود پخت. با تقسیم: . اگر (یعنی ) نوشتی، ۵ را بر ۴ تقسیم کرده‌ای. ولی سؤال این است که چند تا یک‌چهارم در ۵ جا می‌شود. یک بررسی ساده: فقط با ۱ کیلوگرم آرد ۴ نان پخته می‌شود، پس با ۵ کیلوگرم حتماً بیشتر از ۴ نان می‌شود.

  6. سؤال ۶مینا در یک آزمون ۲۵ سؤالی، ۲۱ سؤال را درست جواب داد. چند درصد سؤال‌ها را درست جواب داده است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • ۸۴٪ (پاسخ درست)
    • ۲۱٪
    • ۷۹٪
    • ۴٪

    نسبتِ جواب‌های درست به همهٔ سؤال‌ها است. برای رسیدن به مخرج ۱۰۰، صورت و مخرج را در ۴ ضرب کن: . ۲۱٪ یعنی فقط صورت را درصد گرفته‌ای و مخرج ۲۵ را ندیده‌ای. ۷۹٪ یعنی ۲۱ را از ۱۰۰ کم کرده‌ای؛ این کار معنی ندارد، چون همهٔ سؤال‌ها ۲۵ تاست نه ۱۰۰. ۴٪ یعنی تعداد جواب‌های غلط (۴ سؤال) را درصد گرفته‌ای.

  7. سؤال ۷«هفت میلیارد و هشت میلیون و پانصد هزار» کدام عدد است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۷٬۸۰۰٬۵۰۰٬۰۰۰
    • ۷٬۰۰۸٬۵۰۰٬۰۰۰ (پاسخ درست)
    • ۷٬۰۰۸٬۰۵۰٬۰۰۰
    • ۷٬۰۰۰٬۰۰۸٬۵۰۰

    هر کلاس را سه‌رقمی بنویس: هفت میلیارد ← ۷؛ هشت میلیون ← ۰۰۸؛ پانصد هزار ← ۵۰۰؛ کلاس یکان ← ۰۰۰. پس ۷٬۰۰۸٬۵۰۰٬۰۰۰. ۷٬۸۰۰٬۵۰۰٬۰۰۰ یعنی «هشت میلیون» را ۸۰۰ میلیون نوشته‌ای، چون صفرها را بعد از ۸ گذاشته‌ای نه قبل از آن. ۷٬۰۰۸٬۰۵۰٬۰۰۰ یعنی «پانصد هزار» را ۰۵۰ نوشته‌ای، که پنجاه هزار است. ۷٬۰۰۰٬۰۰۸٬۵۰۰ یعنی هشت میلیون را هشت هزار و پانصد هزار را پانصد نوشته‌ای؛ هر دو را یک کلاس پایین‌تر گذاشته‌ای.

  8. سؤال ۸حاصل کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    از کمتر است، پس یک واحد از ۶ قرض می‌گیریم: . حالا و . جواب است. بررسی با کسر: . یعنی یک واحد به کسر داده‌ای ولی از ۶ کم نکرده‌ای. یعنی قرض نگرفته‌ای و در کسرها کوچک را از بزرگ کم کرده‌ای (). یعنی بخش کامل را درست حساب کرده‌ای، ولی در کسرها باز ۲ را از ۷ کم کرده‌ای و را به کار نبرده‌ای.

  9. سؤال ۹جای خالی را پر کن: .

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 48

    از ۷ به ۲۸ باید در ۴ ضرب کنیم (). برای مساوی ماندن کسر، مخرج را هم در ۴ ضرب می‌کنیم: . اگر ۳۳ نوشتی، فاصلهٔ دو صورت (۲۱) را به مخرج اضافه کرده‌ای؛ در کسرهای مساوی صورت و مخرج را در یک عدد ضرب می‌کنند، نه اینکه یک عدد به هر دو اضافه کنند.

  10. سؤال ۱۰فیلمی ۱ ساعت و ۵۵ دقیقه طول کشید و ساعت ۱۴:۲۵ تمام شد. فیلم ساعت چند شروع شده بود؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۱۳:۳۰
    • ۱۶:۲۰
    • ۱۲:۳۰ (پاسخ درست)
    • ۱۲:۷۰

    زمان شروع = زمان پایان منهای مدت فیلم. ستونی کم کن. ۲۵ دقیقه از ۵۵ دقیقه کمتر است، پس یک ساعت قرض می‌گیریم. یک ساعت ۶۰ دقیقه است. پس ۱۴ ساعت و ۲۵ دقیقه می‌شود ۱۳ ساعت و ۸۵ دقیقه. حالا ⁦۸۵ − ۵۵ = ۳۰⁩ دقیقه و ⁦۱۳ − ۱ = ۱۲⁩ ساعت. جواب ۱۲:۳۰ است. بررسی: از ۱۲:۳۰ یک ساعت جلو برو، می‌شود ۱۳:۳۰. ۳۰ دقیقهٔ دیگر ۱۴:۰۰ است و ۲۵ دقیقهٔ دیگر ۱۴:۲۵. روی هم ۱ ساعت و ۵۵ دقیقه ✔. ۱۳:۳۰ یعنی قرض نگرفته‌ای و در دقیقه‌ها ۲۵ را از ۵۵ کم کرده‌ای. ۱۲:۷۰ یعنی یک ساعت را ۱۰۰ دقیقه گرفته‌ای ⁦(۱۲۵ − ۵۵ = ۷۰)⁩؛ ساعت ۶۰ دقیقه است و «۷۰ دقیقه» روی ساعت وجود ندارد. ۱۶:۲۰ یعنی مدت فیلم را به زمان پایان اضافه کرده‌ای، به‌جای اینکه کم کنی.

  11. سؤال ۱۱حاصل به ساده‌ترین شکل کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    صورت‌ها را در هم و مخرج‌ها را در هم ضرب کن: . صورت و مخرج را بر ۱۲ تقسیم کن: . راه کوتاه‌تر: پیش از ضرب، ۴ و ۸ را بر ۴ و ۳ و ۹ را بر ۳ ساده کن: . یعنی صورت‌ها را با هم و مخرج‌ها را با هم جمع کرده‌ای ( و ). یعنی ضرب ضربدری کرده‌ای ( و )؛ ضرب ضربدری برای بررسی مساوی بودن دو نسبت است، نه برای ضرب دو کسر.

  12. سؤال ۱۲نسبت ۴۵ دقیقه به ۳ ساعت چند است؟ (اول واحدها را یکی کن.)

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • (پاسخ درست)

    ۳ ساعت دقیقه است. نسبت است. صورت و مخرج را بر ۴۵ تقسیم کن: . ۱۵ و یعنی واحدها را یکی نکرده‌ای و ۴۵ را بر ۳ (یا ۳ را بر ۴۵) تقسیم کرده‌ای. ۴ یعنی نسبت را برعکس نوشته‌ای ()؛ سؤال «۴۵ دقیقه به ۳ ساعت» است، پس ۴۵ بالای کسر می‌رود.

  13. سؤال ۱۳کارخانه‌ای ۲ میلیارد دکمه ساخته است و آن‌ها را با کامیون می‌فرستد. هر کامیون ۲۵ میلیون دکمه می‌برد. چند کامیون لازم است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 80

    ۴ تا ۲۵ میلیون می‌شود ۱۰۰ میلیون. یک میلیارد ۱۰ تا ۱۰۰ میلیون است. پس در یک میلیارد تا ۲۵ میلیون هست. ۲ میلیارد دو برابر آن است: ۸۰ کامیون. راه دوم: هر دو را با «میلیون» بنویس. ۲ میلیارد همان ۲۰۰۰ میلیون است، پس . اگر ۸ یا ۸۰۰ گرفتی، صفرها را درست برنداشته‌ای: ۲ میلیارد ۹ صفر دارد و ۲۵ میلیون ۶ صفر، پس از هر دو باید به یک اندازه (۶ تا) صفر برداری.

  14. سؤال ۱۴ متر نوار را به ۴ تکهٔ مساوی می‌بریم. طول هر تکه چند متر است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    تقسیم بر ۴ یعنی ضرب در : . هر یک‌پنجم را به ۴ قسمت کرده‌ایم، پس قسمت‌ها ۴ برابر بیشتر و کوچک‌تر شده‌اند و مخرج ۲۰ می‌شود. یعنی به‌جای تقسیم، در ۴ ضرب کرده‌ای؛ ولی هر تکه نمی‌تواند از کلِ نوار بلندتر باشد. یعنی ۴ را به مخرج اضافه کرده‌ای؛ برای تقسیم بر ۴ باید مخرج را در ۴ ضرب کنی، نه اینکه ۴ را به آن اضافه کنی.

  15. سؤال ۱۵کارگری برای هر ساعت کار، دستمزدِ یکسانی می‌گیرد. او برای ۷ ساعت کار ۸۴۰ سکه گرفت. برای ۱۰ ساعت کار چند سکه می‌گیرد؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 1200

    ساعت کار و دستمزد متناسب‌اند. اول دستمزد یک ساعت را پیدا کن: سکه. بعد برای ۱۰ ساعت: سکه. بررسی: . اگر ۸۴۳ نوشتی، چون ساعت‌ها ۳ تا زیاد شده، ۳ سکه به دستمزد اضافه کرده‌ای. در دو مقدارِ متناسب، وقتی یکی چند برابر می‌شود، دیگری هم همان‌قدر برابر می‌شود؛ اضافه کردنِ یک عدد نسبت را نگه نمی‌دارد.

  16. سؤال ۱۶ریسمان قرمزی متر و ریسمان آبی متر است. طول دو ریسمان روی هم چند متر است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    مخرج‌ها را یکی کن: . حالا : بخش کامل‌ها و کسرها . جمع: متر. یعنی صورت‌ها را با هم و مخرج‌ها را با هم جمع کرده‌ای ( و ). ۴ یعنی را نوشته‌ای: مخرج را در ۲ ضرب کرده‌ای ولی صورت را نه، پس کسر عوض شده است.

  17. سؤال ۱۷۲٬۰۰۰ دفتر را در جعبه‌های ۴۸تایی می‌گذاریم. حداقل چند جعبه لازم است تا همهٔ دفترها جا شوند؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۴۱
    • ۴۲ (پاسخ درست)
    • ۴۰
    • ۳۲

    می‌شود ۴۱ و باقی‌مانده ۳۲. یعنی ۴۱ جعبه دفتر را جا می‌دهد و ۳۲ دفتر بیرون می‌ماند. برای آن‌ها یک جعبهٔ دیگر لازم است: ۴۲. ۴۱ یعنی باقی‌مانده را فراموش کرده‌ای و ۳۲ دفتر جا نشده‌اند. ۴۰ از تخمین آمده ()؛ تخمین برای بررسی جواب است، جای حساب دقیق را نمی‌گیرد. ۳۲ خودِ باقی‌مانده است، نه تعداد جعبه‌ها.

  18. سؤال ۱۸یک کتاب ۲۴۰ سکه است و ۳۵٪ تخفیف دارد. قیمت کتاب بعد از تخفیف چند سکه است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 156

    اول ۳۵٪ از ۲۴۰ را پیدا کن. ۱۰٪ آن ۲۴ است. پس ۳۰٪ می‌شود ۷۲ و ۵٪ (نصفِ ۱۰٪) می‌شود ۱۲. تخفیف سکه است. قیمت بعد از تخفیف سکه است. اگر ۸۴ نوشتی، فقط تخفیف را حساب کرده‌ای و آن را از قیمت کم نکرده‌ای. اگر ۲۰۵ نوشتی، خودِ عدد ۳۵ را از ۲۴۰ کم کرده‌ای؛ ولی ۳۵٪ یعنی ۳۵ از هر ۱۰۰، نه ۳۵ سکه.

  19. سؤال ۱۹حاصل کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    اول هر دو را به کسر ببر: و . ضرب: . (پیش از ضرب هم می‌شود ۴ را با ۴ و ۹ را با ۳ ساده کرد.) یعنی فقط بخش کامل را در بخش کامل و کسر را در کسر ضرب کرده‌ای ( و ). در مدل مساحت چهار تکه هست: ، ، و ؛ تو دو تکه را جا انداخته‌ای. یعنی به‌جای ضرب، جمع کرده‌ای ( و ).

  20. سؤال ۲۰نیما ساعت درس خواند و این زمان را به ریاضی گذراند. ریاضی چند ساعت بود؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    «یک‌چهارمِ» یک مقدار یعنی ضرب در . و ساعت. با تخمین هم می‌خواند: یک‌چهارمِ حدود ۴ ساعت، حدود ۱ ساعت است. یعنی را به اضافه کرده‌ای. یعنی فقط بخش کسری را در ضرب کرده‌ای و ۳ را دست نزده‌ای؛ هر دو بخش باید ضرب شوند. ۱۴ یعنی در ۴ ضرب کرده‌ای؛ یک‌چهارمِ یک زمان از خودِ آن کمتر است، پس جواب نمی‌تواند از ساعت بیشتر باشد.

  21. سؤال ۲۱میزهای شش‌ضلعی را در یک ردیف کنار هم می‌چینیم. هر دو میزِ کنار هم یک ضلع مشترک دارند. کنار هر ضلعِ آزاد یک نفر می‌نشیند. یک میز ۶ نفر جا دارد، دو میز ۱۰ نفر و سه میز ۱۴ نفر. برای اینکه درست ۴۲ نفر بنشینند، چند میز لازم است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۹
    • ۴۰
    • ۷
    • ۱۰ (پاسخ درست)

    جدول بساز: ۶، ۱۰، ۱۴، ... هر میزِ تازه ۴ نفر اضافه می‌کند. چرا؟ میز تازه ۶ ضلع دارد؛ یکی از آن‌ها به میز قبلی می‌چسبد و یک ضلعِ آزادِ میز قبلی را هم می‌پوشاند. پس ⁦۶ − ۲ = ۴⁩ جای تازه. قاعده: تعداد میزها × ⁦۴ + ۲⁩. چک کن: ۳ میز ← ⁦۳ × ۴ + ۲ = ۱۴⁩ ✔. حالا برعکس برو: ⁦۴۲ − ۲ = ۴۰⁩ و ⁦۴۰ ÷ ۴ = ۱۰⁩. پس ۱۰ میز لازم است. بررسی: ⁦۱۰ × ۴ + ۲ = ۴۲⁩ ✔. ۹ یعنی ۶ نفرِ میز اول را از ۴۲ کم کرده‌ای ⁦(۳۶ ÷ ۴ = ۹)⁩؛ این ۹ میزِ اضافه است و خودِ میز اول را نشمرده‌ای. ۴۰ یعنی ۲ را کم کرده‌ای ولی تقسیم بر ۴ را فراموش کرده‌ای. ۷ یعنی فکر کرده‌ای هر میز ۶ نفر جا دارد ⁦(۴۲ ÷ ۶)⁩؛ ولی ضلع‌های مشترک جای نشستن ندارند.

  22. سؤال ۲۲رضا ۱۸۰ سکه داشت. آن را خرج کرد و از باقی‌مانده را پس‌انداز کرد. پس‌انداز او چند سکه است؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 36

    نوار ۱۸۰ سکه را به ۵ قسمت مساوی تقسیم کن. هر قسمت سکه است. خرج دو قسمت بود، یعنی ۷۲ سکه. باقی‌مانده سه قسمت است، یعنی ۱۰۸ سکه. پس‌انداز از ۱۰۸ است: سکه. اگر ۶۰ نوشتی، را از کل ۱۸۰ گرفته‌ای؛ ولی سؤال می‌گوید «از باقی‌مانده»، یعنی از ۱۰۸. اگر ۷۲ یا ۱۰۸ نوشتی، فقط مرحلهٔ اول را انجام داده‌ای.

  23. سؤال ۲۳در کتابخانهٔ یک مدرسه، ۴۰٪ کتاب‌ها داستان است و بقیه علمی. کتاب‌های علمی ۶۰ تا از کتاب‌های داستان بیشترند. کتابخانه روی هم چند کتاب دارد؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 300

    همهٔ کتاب‌ها را یک نوار ۱۰ تکه‌ای ببین؛ هر تکه ۱۰٪ است. داستان ۴ تکه است و علمی بقیه، یعنی ۶ تکه ⁦(۱۰۰٪ − ۴۰٪ = ۶۰٪)⁩. علمی‌ها ۲ تکه بیشترند و همین ۲ تکه ۶۰ کتاب است. پس هر تکه ⁦۶۰ ÷ ۲ = ۳۰⁩ کتاب است و ۱۰ تکه ⁦۳۰ × ۱۰⁩ = ۳۰۰ کتاب. بررسی: داستان ۱۲۰ و علمی ۱۸۰ کتاب است و ⁦۱۸۰ − ۱۲۰ = ۶۰⁩ ✔. اگر ۱۵۰ نوشتی، ۶۰ را ۴۰٪ کل گرفته‌ای؛ ولی ۶۰ اختلاف دو گروه است، نه تعداد داستان‌ها. اگر ۱۰۰ نوشتی، ۶۰ را ۶۰٪ کل گرفته‌ای؛ اختلاف دو گروه ۲۰٪ است، نه ۶۰٪.

  24. سؤال ۲۴کدام عدد از بقیه بزرگ‌تر است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • (پاسخ درست)
    • ۷۲٪

    همه را درصد کن: ، ۷۲٪ خودش درصد است، و . بزرگ‌ترین ۸۰٪ است، یعنی . ۷۲٪ را کسی انتخاب می‌کند که عدد ۷۲ را با ۴ و ۵ مقایسه کرده است؛ ولی ۷۲٪ یعنی و از کمتر است. را کسی انتخاب می‌کند که فکر کرده صورت و مخرجِ بزرگ‌تر یعنی کسرِ بزرگ‌تر. را کسی انتخاب می‌کند که فقط دیده چهارم از پنجم بزرگ‌تر است؛ ولی تا ۱ یک‌چهارم کم دارد و فقط یک‌پنجم، پس به ۱ نزدیک‌تر است.

نمونهٔ ۲ ۲۲ سؤال

نمایش سؤال‌ها و پاسخ‌ها
  1. سؤال ۱ارزش رقم ۳ در عدد ۲٬۴۰۶٬۰۳۰٬۰۰۰ چند است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۳۰٬۰۰۰ (پاسخ درست)
    • ۳٬۰۰۰
    • ۳۰۰٬۰۰۰
    • ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰

    عدد را سه‌رقم‌سه‌رقم جدا کن: ۲ | ۴۰۶ | ۰۳۰ | ۰۰۰. رقم ۳ در دستهٔ هزار است و در جای دهگانِ همین دسته، پس ارزشش ۳۰٬۰۰۰ است. اگر ۳٬۰۰۰ نوشتی، ۳ را یکانِ هزار گرفته‌ای و یک مرتبه کم شمرده‌ای.

  2. سؤال ۲عدد ۹٬۸۷۵٬۰۰۰ را به نزدیک‌ترین صدهزار گرد کن.

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 9900000

    رقم صدهزارها ۸ است و رقم بعدی‌اش ۷ است. چون ۷ از ۵ بزرگ‌تر است، ۸ یکی زیاد می‌شود و رقم‌های بعدی صفر می‌شوند: ۹٬۹۰۰٬۰۰۰.

  3. سؤال ۳در یک انبار ۴۵ قفسه هست و روی هر قفسه ۲۷۰ جعبه گذاشته‌اند. روی هم چند جعبه در انبار است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 12150

    تعداد جعبه‌ها است. اول را حساب کن و بعد یک صفر کنارش بگذار: . تخمین: ۴۵ حدود ۵۰ و ۲۷۰ حدود ۳۰۰ است، پس جواب باید نزدیک ۱۵٬۰۰۰ باشد.

  4. سؤال ۴در یک کارگاه ۴٬۶۰۰ مداد را در بسته‌های ۳۶تایی می‌گذارند. بعد از پر کردن همهٔ بسته‌های ممکن، چند مداد باقی می‌ماند؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 28

    تقسیم می‌کنیم: برابر ۱۲۷ بسته می‌شود، چون . باقی‌مانده است و از ۳۶ کمتر است، پس درست است.

  5. سؤال ۵کلاسی ساعت ۹:۴۵ شروع می‌شود و ۲ ساعت و ۳۵ دقیقه طول می‌کشد. کلاس ساعت چند تمام می‌شود؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۱۱:۲۰
    • ۱۲:۲۰ (پاسخ درست)
    • ۱۱:۸۰
    • ۱۲:۴۰

    اول ساعت‌ها را جمع کن: ⁦۹ + ۲ = ۱۱⁩. بعد دقیقه‌ها: ⁦۴۵ + ۳۵ = ۸۰⁩ دقیقه، یعنی ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه. پس می‌شود؛ «۱۱:۸۰» ساعت درستی نیست.

  6. سؤال ۶در الگوی ۴، ۹، ۱۴، ۱۹ هر عدد ۵ تا از عدد قبلی بزرگ‌تر است. عدد بیستم این الگو چند است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 99

    عدد اول ۴ است و تا عدد بیستم ۱۹ بار ۵ تا اضافه می‌شود: . اگر ۲۰ را در ۵ ضرب کنی و ۴ را اضافه کنی، یک بار زیادی ۵ شمرده‌ای.

  7. سؤال ۷کسر برابر کدام عدد مخلوط است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    ۲۹ را بر ۶ تقسیم کن: ۶ در ۲۹ چهار بار جا می‌شود () و ۵ باقی می‌ماند. پس بخش کامل ۴ است و بخش کسری ، یعنی .

  8. سؤال ۸هر کسر را به عدد مخلوطش وصل کن.

    فصل ۲: کسر

    جفت‌های درست:
    • ←
    • ←
    • ←

    هر بار صورت را بر مخرج تقسیم کن. ۷ بر ۲ می‌شود ۳ و باقی ۱. ۱۱ بر ۴ می‌شود ۲ و باقی ۳. ۱۳ بر ۳ می‌شود ۴ و باقی ۱. خارج‌قسمت بخش کامل و باقی‌مانده صورتِ بخش کسری است.

  9. سؤال ۹حاصل کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    بخش‌های کامل را جمع کن: ⁦۳ + ۲ = ۵⁩. کسرها: که یک واحد کامل و است. پس جواب است. وقتی مخرج‌ها برابرند، فقط صورت‌ها جمع می‌شوند و مخرج عوض نمی‌شود.

  10. سؤال ۱۰در ظرفی لیتر شیر بود و لیتر از آن را ریختیم بیرون. باقی‌مانده چند چهارم لیتر است؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 10

    هر دو عدد را به چهارم تبدیل کن: و . حالا پس باقی‌مانده لیتر است.

  11. سؤال ۱۱در یک باغ ۴۸ درخت هست و آن‌ها گیلاس است. چند درخت گیلاس هست؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 18

    اول ۴۸ را بر ۸ تقسیم کن تا یک‌هشتم به دست آید: . سه‌هشتم می‌شود درخت.

  12. سؤال ۱۲حاصل به ساده‌ترین شکل کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    صورت‌ها را در هم و مخرج‌ها را در هم ضرب کن: . بزرگ‌ترین عددی که هر دو را می‌شمارد ۱۵ است، پس . به‌دست می‌آید اگر صورت‌ها را با هم و مخرج‌ها را با هم جمع کنی؛ در ضرب کسرها جمع کردن درست نیست.

  13. سؤال ۱۳با هر لیتر شربت یک لیوان پر می‌شود. با ۸ لیتر شربت چند لیوان پر می‌شود؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 20

    باید ببینیم چند بار در ۸ جا می‌شود. هر لیتر ۵ تا یک‌پنجم است و ۸ لیتر ۴۰ تا یک‌پنجم؛ با هر لیوان ۲ تا یک‌پنجم مصرف می‌شود، پس لیوان. با ضرب: .

  14. سؤال ۱۴کسر را ساده کن. ساده‌ترین شکل آن کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    صورت و مخرج را بر ۱۲ تقسیم کن: و . حاصل است و دیگر عدد مشترکی برای ساده کردن ندارد. با آن مساوی است ولی هنوز ساده می‌شود.

  15. سؤال ۱۵حاصل چند است؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 3

    اول هر دو را به کسر تبدیل کن: و . ضرب می‌کنیم: . می‌توانستی ۵ را قبل از ضرب ساده کنی.

  16. سؤال ۱۶در سبدی ۹ سیب و ۱۵ پرتقال است. نسبت سیب‌ها به همهٔ میوه‌های سبد چند است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • (پاسخ درست)

    همهٔ میوه‌ها تاست. نسبت سیب به کل است که با تقسیم بر ۳ می‌شود . نسبت سیب به پرتقال است، نه به همهٔ میوه‌ها.

  17. سؤال ۱۷جای خالی را پر کن: .

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 63

    صورت از ۵ به ۳۵ رفته است، یعنی در ۷ ضرب شده. مخرج را هم در ۷ ضرب کن تا نسبت مساوی بماند: .

  18. سؤال ۱۸چهار کیلوگرم سیب ۱۶۰ سکه است. با همین قیمت، ۹ کیلوگرم سیب چند سکه می‌شود؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 360

    اول قیمت یک کیلوگرم را پیدا کن: سکه. بعد برای ۹ کیلوگرم: سکه.

  19. سؤال ۱۹کسر چند درصد است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 85

    درصد یعنی نسبتی با مخرج ۱۰۰. از ۲۰ به ۱۰۰ باید در ۵ ضرب کنیم: . پس ۸۵٪.

  20. سؤال ۲۰۲۸٪ از ۲۵۰ چند است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 70

    ۱۰٪ از ۲۵۰ برابر ۲۵ است (یک‌دهمِ ۲۵۰)، پس ۲۰٪ می‌شود ۵۰. ۴٪ از ۲۵۰ یعنی ، پس ۸٪ برابر ۲۰ است. روی هم: . بررسی با کسر: .

  21. سؤال ۲۱یک جفت کفش ۲۰۰ سکه است و ۱۵٪ تخفیف دارد. قیمت بعد از تخفیف چند سکه است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • ۳۰ سکه
    • ۱۸۵ سکه
    • ۲۳۰ سکه
    • ۱۷۰ سکه (پاسخ درست)

    ۱۰٪ از ۲۰۰ برابر ۲۰ است و ۵٪ برابر ۱۰، پس ۱۵٪ می‌شود ۳۰ سکه. این مقدار تخفیف است، نه قیمت تازه؛ قیمت تازه سکه است.

  22. سؤال ۲۲سی درصدِ یک عدد برابر ۴۵ است. آن عدد چند است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 150

    ۳۰٪ یعنی ۳ تکه از ۱۰ تکهٔ مساوی. هر تکه است، پس کل (۱۰ تکه) می‌شود. بررسی: ۱۰٪ از ۱۵۰ برابر ۱۵ است و ۳۰٪ سه برابرِ آن، یعنی ۴۵.

نمونهٔ ۳ ۲۲ سؤال

نمایش سؤال‌ها و پاسخ‌ها
  1. سؤال ۱کدام عدد «دو میلیارد و سی میلیون و چهار هزار» است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۲٬۰۳۰٬۰۰۴٬۰۰۰ (پاسخ درست)
    • ۲٬۳۰۰٬۰۰۴٬۰۰۰
    • ۲٬۰۳۰٬۰۴۰٬۰۰۰
    • ۲٬۰۳۰٬۰۰۰٬۰۰۴

    میلیارد را اول بنویس: ۲. بعد دستهٔ میلیون، «سی میلیون»، یعنی ۰۳۰. بعد دستهٔ هزار، «چهار هزار»، یعنی ۰۰۴. آخر هم دستهٔ یکان که چیزی ندارد: ۰۰۰. پس ۲٬۰۳۰٬۰۰۴٬۰۰۰.

  2. سؤال ۲یک شرکت ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ سکه درآمد داشت و ۳۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ سکه خرج کرد. باقی‌مانده چند میلیون سکه است؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 850

    اندازه‌ها را بر حسب میلیون بنویس: ۱۲۰۰ میلیون منهای ۳۵۰ میلیون. پس ۸۵۰ میلیون سکه (یعنی ۸۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰) باقی می‌ماند.

  3. سؤال ۳هر کتاب ۲۰۸ صفحه دارد. ۴۵ کتاب از این نوع روی هم چند صفحه دارند؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 9360

    . تخمین: ۲۰۰ در ۵۰ می‌شود ۱۰٬۰۰۰ که به جواب نزدیک است.

  4. سؤال ۴یک مخزن بزرگ ۵٬۴۰۰ لیتر آب دارد. اگر آب را در مخزن‌های ۱۲۰ لیتری بریزیم، چند مخزنِ کوچک پر می‌شود؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 45

    را با ساده کردن حساب کن: هر دو را بر ۱۰ تقسیم کن تا بشود . بررسی: .

  5. سؤال ۵از ساعت ۷:۴۰ تا ساعت ۱۱:۱۵ چقدر زمان می‌گذرد؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    • ۴ ساعت و ۳۵ دقیقه
    • ۳ ساعت و ۳۵ دقیقه (پاسخ درست)
    • ۳ ساعت و ۲۵ دقیقه
    • ۴ ساعت و ۲۵ دقیقه

    از ۷:۴۰ تا ۸:۰۰ بیست دقیقه است. از ۸:۰۰ تا ۱۱:۰۰ سه ساعت است. از ۱۱:۰۰ تا ۱۱:۱۵ هم ۱۵ دقیقه. روی هم ۳ ساعت و دقیقه. اگر ۱۵ را از ۴۰ کم کنی (۲۵)، جهت تفریق را اشتباه گرفته‌ای.

  6. سؤال ۶شکل اول یک الگو ۴ کاشی دارد، شکل دوم ۷ کاشی و شکل سوم ۱۰ کاشی. اگر الگو همین‌طور ادامه یابد، شکل دوازدهم چند کاشی دارد؟

    فصل ۱: عددنویسی و الگوها

    پاسخ: 37

    هر شکل ۳ کاشی بیشتر از شکل قبلی دارد. تا شکل دوازدهم ۱۱ بار ۳ تا اضافه می‌شود: .

  7. سؤال ۷عدد مخلوط برابر کدام کسر است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    بخش کامل را در مخرج ضرب کن و صورت را اضافه کن: . مخرج همان ۷ می‌ماند: . بررسی: ۳۱ بر ۷ می‌شود ۴ و باقی ۳.

  8. سؤال ۸حاصل را به‌صورت عدد مخلوط بنویس. بخش کامل چند است؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 2

    هر دو را به کسر درآور: . حالا ۸ را بر ۳ تقسیم کن: خارج‌قسمت ۲ و باقی ۲، پس جواب و بخش کامل ۲ است.

  9. سؤال ۹حاصل به ساده‌ترین شکل کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    ضرب می‌کنیم: . صورت و مخرج را بر ۶ ساده کن: . می‌شد قبل از ضرب هم ۳ و ۹ را بر ۳ ساده کرد.

  10. سؤال ۱۰یک ساختمان ۱۲۶ پنجره دارد و آن‌ها را شسته‌اند. چند پنجره شسته شده است؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 28

    پس یک‌نهم ۱۴ پنجره است. دو‌نهم می‌شود پنجره.

  11. سؤال ۱۱حاصل کدام است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    می‌پرسیم چند بار در ۵ جا می‌شود. هر واحد ۶ تا یک‌ششم دارد و ۵ واحد ۳۰ تا یک‌ششم؛ با ۵ تا یک‌ششم جدا می‌کنیم: . با ضرب: .

  12. سؤال ۱۲در یک پارچ لیتر آبمیوه هست. اگر لیوان‌های لیتری را با آن پر کنیم، چند لیوان پر می‌شود؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 6

    باید ببینیم چند بار در جا می‌شود. ، پس ۶ لیوان. با تقسیم: .

  13. سؤال ۱۳حاصل چند است؟

    فصل ۲: کسر

    پاسخ: 8

    هر دو را به کسر تبدیل کن: و . ۷ بالا و پایین یکدیگر را ساده می‌کنند و می‌ماند.

  14. سؤال ۱۴در باغی درخت‌ها سیب‌اند و از درخت‌های سیب زرد است. چه کسری از همهٔ درخت‌های باغ سیب زرد است؟

    فصل ۲: کسر

    • (پاسخ درست)

    یک‌چهارم از را می‌خواهیم، پس ضرب می‌کنیم: . مخرج‌ها را نباید جمع کرد.

  15. سؤال ۱۵نسبت ۳۰ سانتی‌متر به ۲ متر چند است؟ (اول واحدها را یکی کن.)

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • (پاسخ درست)

    دو متر ۲۰۰ سانتی‌متر است. نسبت می‌شود که با تقسیم بر ۱۰ به می‌رسد. وقتی است که واحدها را یکی نکرده باشی.

  16. سؤال ۱۶دو متر پارچه ۹۰ سکه است. هفت متر از همین پارچه چند سکه می‌شود؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 315

    یک متر سکه است. هفت متر سکه.

  17. سؤال ۱۷این مقدارها را از کوچک به بزرگ بچین.

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    ترتیب درست:
    1. ۵٪
    2. ۴۰٪

    همه را به درصد ببر: ۵٪ همان‌طور که هست؛ ؛ ۴۰٪ همان‌طور که هست؛ . حالا .

  18. سؤال ۱۸کسر چند درصد است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 65

    از ۲۰ به ۱۰۰ باید در ۵ ضرب کنیم: . پس ۶۵٪.

  19. سؤال ۱۹۳۵٪ از ۸۰ چند است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 28

    ۱۰٪ از ۸۰ برابر ۸ است. ۳۰٪ می‌شود ۲۴ و ۵٪ (نصف ۱۰٪) می‌شود ۴. جمع: .

  20. سؤال ۲۰یک جعبه مداد رنگی ۱۸۰ سکه است و ۲۰٪ تخفیف دارد. باید چند سکه پرداخت؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 144

    ۱۰٪ از ۱۸۰ برابر ۱۸ است، پس ۲۰٪ می‌شود ۳۶ سکه. قیمتِ تازه: سکه.

  21. سؤال ۲۱نسبت دخترها به پسرهای یک گروه ۳ به ۲ است و گروه ۴۰ نفر است. چند دختر در گروه هست؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    پاسخ: 24

    نسبت ۳ به ۲ یعنی گروه ۵ قسمت مساوی دارد که ۳ قسمتش دختر است. هر قسمت نفر است، پس دخترها نفرند.

  22. سؤال ۲۲از ۸۰ بلیت یک سالن، ۶۰ بلیت فروخته شد. چند درصد بلیت‌ها فروخته نشده است؟

    فصل ۳: نسبت، تناسب و درصد

    • ۷۵٪
    • ۶۰٪
    • ۲۰٪
    • ۲۵٪ (پاسخ درست)

    فروخته‌شده‌ها = ۷۵٪ هستند. کل ۱۰۰٪ است، پس فروخته‌نشده‌ها درصدند. یا مستقیم: ۲۰ بلیت از ۸۰ تاست، یعنی یک‌چهارم.

آزمون نوبت دوم ریاضی پنجم را هم امتحان کن.