فارسی پنجم دبستان · آزمون جامع
آزمون جامع پایان سال فارسی پنجم دبستان
این آزمون جامع، کل کتاب فارسی پنجم دبستان را میسنجد: آفرینش، دانایی و هوشیاری، ایران من، نامآوران، راه زندگی، علم و عمل؛ از هر فصل شش سؤال. معنی واژه، متضاد و همخانواده، املا، دانش زبانی و درک مطلب را مرور میکنی. اول خودت فکر کن و جواب بده و تا آخر سراغ پاسخها نرو؛ بعد توضیح هر سؤال و نمرهٔ هر فصل را ببین تا بدانی کدام فصل را دوباره بخوانی. اگر معلمت بخشی از کتاب را از محدودهٔ امتحان حذف کرده، سؤالهای همان درسها را ملاک بگیر.
از این فصلها: فصل ۱، آفرینش؛ فصل ۲، دانایی و هوشیاری؛ فصل ۳، ایران من؛ فصل ۴، نامآوران؛ فصل ۵، راه زندگی؛ فصل ۶، علم و عمل
آزمون جامع پایان سال
۳۶ سؤال از ۶ فصل، ۶۰ دقیقه.
سؤالها و پاسخنامه
اگر میخواهی آزمون را زماندار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤالها را با پاسخ و توضیح میبینی.
سؤالهای آزمون ۳۶ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱متضاد «ساکت» کدام است؟
فصل ۱: آفرینش
- خاموش
- پرسروصدا (پاسخ درست)
- آرام
- بیصدا
ساکت یعنی آرام و بیصدا؛ متضادش «پرسروصدا» است. «خاموش» و «آرام» با ساکت هممعنیاند.
سؤال ۲واژهای را که غلط املایی دارد، انتخاب کن.
فصل ۱: آفرینش
باید انتخاب میشد: خرشید
«خورشید» با «خو» نوشته میشود، نه «خر». واژههای دیگر درست نوشته شدهاند.
سؤال ۳هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۱: آفرینش
جفتهای درست:- سنگلاخ ← زمین پر از سنگ
- حشره ← جانور کوچک ششپا
- پژمرده ← خشک و بیجان
- ایستگاه ← جایی که برای مدتی میایستیم
سنگلاخ جای پر از سنگ است، حشره جانوری کوچک با شش پا، پژمرده یعنی خشک و بیجان و ایستگاه جایی است که برای مدتی در آن میایستیم.
سؤال ۴شاعر در بیت «چارهٔ ما ساز که بییاوریم» از خدا چه میخواهد؟
فصل ۱: آفرینش
- ما را ثروتمند کند
- ما را از خود براند
- کار ما را درست کند و راهی نشان دهد (پاسخ درست)
- برایمان خانه بسازد
«چاره» یعنی راه برطرف کردن مشکل و «بییاور» یعنی بدون کمک. شاعر میگوید ما یاوری نداریم؛ تو کار ما را درست کن.
سؤال ۵به کسی تسلیت میگویی. صدایت باید چگونه باشد؟
فصل ۱: آفرینش
- شاد و بالا
- تند و بلند
- با خنده
- آرام و پایین (پاسخ درست)
لحن باید با حال و هوا بخواند. هنگام تسلیت صدا آرام و پایین است، ولی هنگام تبریک شاد و بالا.
سؤال ۶پروانهٔ داستان «راز گل سرخ» در پایان چه فهمید؟
فصل ۱: آفرینش
- زیبایی او هم بخششی است و ساختهٔ خودش نیست (پاسخ درست)
- باید از همهٔ پروانهها دور شود
- هیچکس او را دوست ندارد
- گل سرخ از همه زیباتر است
پروانه دید همهچیز، از گلبرگ تا خورشید، کار خودش را انجام میدهد و سپاس به خدا میرسد. پس فهمید زیبایی خودش هم بخشیده شده و جای خودنمایی نیست.
سؤال ۷کدام واژه هممعنی «موفقیت» است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- شکست
- کامیابی (پاسخ درست)
- تنبلی
- غفلت
موفقیت یعنی رسیدن به هدف؛ همان «کامیابی». متضادش «شکست» است.
سؤال ۸هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
جفتهای درست:- طبیب ← پزشک
- خشکیده ← آبش را از دست داده
- فاسد ← خراب و گندیده
- بیمارستان ← جای درمان بیمارها
طبیب همان پزشک است، خشکیده یعنی خشکشده، فاسد یعنی خراب و گندیده و بیمارستان جایی است که بیمارها را درمان میکنند.
سؤال ۹در شعر فردوسی، «کَز» یعنی چه؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- که را
- چه کسی
- که از (پاسخ درست)
- با او
«کَز» شکل کوتاهشدهٔ «که از» است. «ازیرا» هم همان «زیرا» است، یعنی «برای اینکه».
سؤال ۱۰واژهای را که با «گر» ساخته شده است، انتخاب کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
باید انتخاب میشد: سفالگر
«سفالگر» یعنی کسی که با سفال کار میکند؛ «گر» کسی را میسازد که با چیزی کار میکند. در جمله هیچ واژهٔ دیگری با «گر» یا «گار» ساخته نشده است.
سؤال ۱۱پیام درس «چنار و کدوبُن» کدام است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- هر که زودتر رشد کند برنده است
- چنار از کدو بهتر است چون بزرگتر است
- باد پاییز همیشه به گیاه آسیب میزند
- رشد سریع نشانهٔ برتری و پایداری نیست (پاسخ درست)
کدو در بیست روز بالا آمد، ولی چنار میگوید فردا با آمدن باد پاییزی معلوم میشود کدام ناپایدار است. پس سرعت رشد دلیل برتری نیست.
سؤال ۱۲مراحل آزمایش رازی برای انتخاب جای بیمارستان را به ترتیب بچین.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
ترتیب درست:- گوشت تازه خواستند.
- گوشتها را در چند نقطهٔ شهر آویزان کردند.
- چند روز بعد گوشتها را آوردند.
- تکهٔ سالم را پیدا کرد و جای بیمارستان را از آن فهمید.
رازی ابتدا گوشت تازه خواست، آن را در جاهای شهر آویخت، بعد از چند روز آنها را وارسی کرد و با تکهٔ سالم جای مناسب را پیدا کرد.
سؤال ۱۳«سردار» یعنی چه؟
فصل ۳: ایران من
- فرمانده بزرگ سپاه (پاسخ درست)
- سرباز ساده
- کسی که در شهر دکان دارد
- کسی که سفر میکند
سردار فرمانده بزرگ سپاه است؛ مثل آریوبرزن که در برابر سپاه بزرگ اسکندر ایستاد.
سؤال ۱۴در حکایت «وطندوستی»، گوینده خاطرهٔ کدام صحنه را تعریف میکند؟
فصل ۳: ایران من
- شکار پرنده
- دفاع مرغ از لانه و جوجههایش (پاسخ درست)
- دعوای دو گربه
- سفر یک کاروان
حکایت میگوید مرغ از لانه و جوجههایش با همهٔ توان دفاع میکند؛ ما هم باید به سرزمین خود دلبسته باشیم و از آن مراقبت کنیم.
سؤال ۱۵هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۳: ایران من
جفتهای درست:- شرجی ← هوای گرم و مرطوب
- سجاده ← فرش کوچک برای نماز
- تفنگچی ← کسی که تفنگ دارد
- مبارز ← کسی که در برابر ظلم یا دشمن میجنگد
شرجی هوای گرم و پر از رطوبت است، سجاده فرشی برای نماز، تفنگچی کسی که تفنگ دارد و مبارز کسی است که با دشمن یا ظلم میجنگد.
سؤال ۱۶«میهن» یعنی چه؟
فصل ۳: ایران من
- کسی که به خانهمان میآید
- خانهٔ مهمان
- سرزمینی که در آن به دنیا آمدهایم و دوستش داریم (پاسخ درست)
- کوه بلند
«میهن» همان وطن است. آن را با «میهمان» (مهمان) اشتباه نگیر؛ این دو واژه معنی کاملاً فرق دارند.
سؤال ۱۷بخشهای درس «رئیسعلی» را به ترتیب بچین.
فصل ۳: ایران من
ترتیب درست:- تولد او در دلوار
- کودکی کنار دریا و آشنایی با قرآن، حافظ و شاهنامه
- نبرد با نیروهای انگلیسی
- نامهٔ فرماندهٔ انگلیسیِ اسیر
درس مثل یک شرح حال پیش میرود: تولد، کودکی و آموختن، نبرد و در پایان نامهٔ دشمن.
سؤال ۱۸پیام شعر «ای ایران» کدام است؟
فصل ۳: ایران من
- شعر فقط کوهها و دشتهای ایران را توصیف میکند و پیامی ندارد
- شعر دربارهٔ سفر به سرزمینهای دور است
- ایران فقط خاک است
- عشق به وطن انگیزهٔ کار و فداکاری است (پاسخ درست)
شاعر ایران را سرزمین پرگوهر و بهشتی خرّم میداند و برایش از جانفشانی و ماندگاری میگوید. پیام: دوستی وطن مهمترین انگیزهٔ کار و فداکاری است.
سؤال ۱۹جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۴: نامآوران
جمله با جای خالیهای پر شده:مسئلهٔ ریاضی امروز بسیار دشوار بود و فکر زیادی میخواست.
«دشوار» برای کار و مسئله به کار میرود. «خشک»، «گرم» و «نرم» با «مسئله» نمینشینند؛ هنگام نوشتن باید واژهٔ مناسب معنی جمله را انتخاب کرد.
سؤال ۲۰هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۴: نامآوران
جفتهای درست:- فربه ← چاق
- بانگ ← فریاد
- عاجز ← ناتوان
- صحّت ← سلامت
فربه یعنی چاق، بانگ یعنی فریاد، عاجز یعنی ناتوان و درمانده و صحّت یعنی سلامت.
سؤال ۲۱رویدادهای حکایت «بوعلی و بانگ گاو» را به ترتیب بچین.
فصل ۴: نامآوران
ترتیب درست:- ابوعلی را برای درمان مردی خواندند که خود را گاو میپنداشت.
- او مثل قصاب وارد شد و بیمار را وارسی کرد.
- گفت این گاو لاغر است و اول باید چاق شود.
- بیمار غذا خورد و بهبود یافت.
ابوعلی نخست بیمار را دید، بعد با نقشهٔ قصاب وارد دنیای او شد، گفت لاغر است و باید بخورد، و بیمار با غذا خوردن بهتر شد.
سؤال ۲۲متضاد «فربه» کدام است؟
فصل ۴: نامآوران
- لاغر (پاسخ درست)
- چاق
- تنومند
- بلند
فربه یعنی چاق و پرگوشت؛ متضادش «لاغر» است. «چاق» و «تنومند» هممعنی فربهاند.
سؤال ۲۳خواجه نصیرالدین طوسی چرا تشت را از بالای قلعه انداخت؟
فصل ۴: نامآوران
- تا بازی کند
- تا نشان دهد دانستنِ پیشاپیش یک رویداد، ترس را از میان میبرد (پاسخ درست)
- تا مغولها را بترساند
- تا آب بریزد
هلاکو از پیش میدانست تشت میافتد و نترسید، ولی دیگران ترسیدند. خواجه با این کار نشان داد که دانایی ترس را از بین میبرد.
سؤال ۲۴در بازنویسی داستان «زال و سیمرغ» شخصیت اصلی کیست؟
فصل ۴: نامآوران
- سام
- سیمرغ
- دستان (زال) (پاسخ درست)
- دایه
شخصیت اصلی کسی است که ماجرا دور او میچرخد. سام، سیمرغ و دایه شخصیتهای فرعیاند.
سؤال ۲۵متضاد «نکوهیده» کدام است؟
فصل ۵: راه زندگی
- ناپسند
- زشت
- نادرست
- ستودنی (پاسخ درست)
نکوهیده چیزی است که مردم آن را بد میدانند؛ متضادش «ستودنی» است. «ناپسند»، «زشت» و «نادرست» هممعنی نکوهیدهاند.
سؤال ۲۶در داستان «زیر آسمان بزرگ»، شخصیت اصلی کیست؟
فصل ۵: راه زندگی
- پسرک (پاسخ درست)
- پدربزرگ
- کشاورز
- لاکپشت
ماجرا از دید پسرک است و او از اول تا آخر در داستان هست و چیزهایی میآموزد. بقیه شخصیت فرعیاند.
سؤال ۲۷«گلِ باغ» با «باغِ گل» چه فرقی دارد؟
فصل ۵: راه زندگی
- هیچ فرقی ندارند
- اولی گلی است که در باغ است و دومی باغی پر از گل (پاسخ درست)
- اولی باغ است و دومی گل
- هر دو یعنی باغ بزرگ
ترتیب واژهها در گروه واژه مهم است. با کسرهٔ اضافه، واژهٔ اول چیز اصلی و واژهٔ دوم ویژگی یا جای آن را میرساند.
سؤال ۲۸«تحمّل» یعنی چه؟
فصل ۵: راه زندگی
- شکایت کردن
- فرار کردن
- صبر کردن و دوام آوردن در برابر سختی (پاسخ درست)
- تند راه رفتن
تحمل یعنی با صبر و بردباری سختی را پذیرفتن. متضادش «بیتابی» است.
سؤال ۲۹هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۵: راه زندگی
جفتهای درست:- محصول ← چیزی که از کار و کشت به دست میآید
- مزرعه ← زمینی که در آن گیاه میکارند
- قاره ← بخش بزرگ خشکی زمین
- امواج ← حرکتهای بلند آب
محصول حاصل کار کشاورز است، مزرعه جای کاشتن گیاه، قاره بخش بزرگ خشکی زمین و امواج جمع موج و یعنی حرکتهای بلند آب.
سؤال ۳۰رویدادهای حکایت «حکمت» را به ترتیب بچین.
فصل ۵: راه زندگی
ترتیب درست:- غلامی که دریا ندیده بود سوار کشتی شد.
- از ترس موج، گریه و زاری کرد.
- غلام را به دریا انداختند و دوباره به کشتی بازگرداندند.
- غلام آرام شد و قدر کشتی را دانست.
غلام ترسید و بیتابی کرد؛ حکیم راهی پیشنهاد کرد و با تجربهٔ غرق شدن، غلام ارزش کشتی را فهمید و آرام شد.
سؤال ۳۱متضاد «یأس» کدام است؟
فصل ۶: علم و عمل
- پایداری
- کوشش
- سختی
- امید (پاسخ درست)
یأس یعنی ناامیدی؛ پس متضادش «امید» است. در شعر «چشمه و سنگ» شاعر میگوید ناامیدی جز نابودی چیزی ندارد.
سؤال ۳۲«قناعت» یعنی چه؟
فصل ۶: علم و عمل
- راضی بودن به آنچه داریم و حرص نزدن (پاسخ درست)
- زیاد جمع کردن مال
- با دیگران رقابت کردن
- هر چیزی را که ببینیم خواستن
قناعت یعنی به اندازهٔ نیاز راضی بودن. مورچهٔ شعر پروین قناعت را از مهمانی قصر بهتر میداند.
سؤال ۳۳«پرسشگر» کیست؟
فصل ۶: علم و عمل
- کسی که هیچ نمیپرسد
- کسی که زیاد میپرسد تا بفهمد (پاسخ درست)
- کسی که از هر چیزی میترسد
- کسی که جواب نمیدهد
پرسشگر از پرسیدن میآید و کسی است که برای فهمیدن سؤال میکند. ابوریحان هم همینطور بود و بدون تحقیق چیزی را نمیپذیرفت.
سؤال ۳۴در نیایش مولوی، درختها به چه چیز مانند شدهاند؟
فصل ۶: علم و عمل
- کوهها
- پرندگان
- خاکیان (آدمها) (پاسخ درست)
- ستارهها
مولوی میگوید درختها همچون خاکیاناند: هر دو از خاک بالا میآیند و دستهایشان (شاخهها) را به آسمان بردهاند. «همچون» واژهٔ شباهت است.
سؤال ۳۵هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۶: علم و عمل
جفتهای درست:- پژوهش ← گشتن و بررسی دقیق برای دانش تازه
- فرهنگ ← آداب و رسوم و باورهای یک مردم
- تمدن ← پیشرفت علمی و هنری یک قوم
- مکتبخانه ← جای یاد گرفتن کودکان در گذشته
پژوهش یعنی بررسی دقیق برای رسیدن به دانش تازه، فرهنگ باورها و آداب مردم، تمدن پیشرفت علمی و هنری یک قوم و مکتبخانه جایی است که کودکان در گذشته خواندن و نوشتن یاد میگرفتند.
سؤال ۳۶واژهای را که غلط املایی دارد، انتخاب کن.
فصل ۶: علم و عمل
باید انتخاب میشد: پزوهش
«پژوهش» با «ژ» نوشته میشود؛ «پزوهش» غلط است. بقیهٔ واژهها درست نوشته شدهاند.
آزمون نوبت اول فارسی پنجم دبستان را هم امتحان کن.