جای درست چاپگر بخش بزرگی از کار ایمنی است. در این فصل میبینید کارگاه را کجا و چطور بچینید و تهویه را چطور حساب کنید. نگهداری مواد و رفتار با نشت، پسماند و آتش را هم یاد میگیرید.

کارگاه را کجا بگذاریم؟#
بهترین جا اتاقی جدا با در بسته و تهویه خوب است که فقط برای برداشتن قطعه به آن میروید. NIOSH (مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا) همین را پیشنهاد میکند [۱]. اگر چنین اتاقی ندارید، قانونهای زیر را تا جایی که میشود اجرا کنید.
طبق NIOSH، این شرایط مواجهه را بیشتر میکند: فضای کوچک، دفتر کار عمومی، کار نزدیک چاپگر و دویدن فوری سر چاپگر پس از خرابی. این شرایط آن را کمتر میکند: محفظه بسته با فیلتر یا مکش به بیرون، و پایش با دوربین [۱].
- جا: دور از رفتوآمد، در اتاق دردار و دور از دریچه برگشت هوای ساختمان [۲].
- فاصله: میز نشستن شما دور از چاپگر باشد. فاصله را تا جایی که میشود زیاد کنید [۳][۱].
- تعداد: چاپگرهای زیاد را در یک اتاق کوچک یا کمتهویه نگذارید [۴].
- نصب: چاپگر را روی سطح محکم بگذارید و ثابت کنید تا جابهجا نشود [۲][۳].
- غذا: در محل کار چیزی نخورید و ننوشید. پیش از غذا بهداشت را رعایت کنید [۱].
- کودکان: دسترسی را محدود کنید و مواد را دور از دسترس آنها بگذارید [۱].
- کف: در خروجی، کفپوش چسبنده بگذارید. سطوح را مرتب با دستمال خیس پاک کنید. از جاروی
HEPA(دارای فیلتر ذرات ریز) استفاده کنید و هرگز جارو کردن خشک یا باد فشرده به کار نبرید. برای جمع کردن پسماند، جاروی دارای گواهی ایمنی آتش و انفجار بگیرید [۱]. - برق: در محفظه چند چاپگر از چندراهی برق پرهیز کنید [۱].
- جرقه: از مواد سوختنی فاصله بگذارید [۱].
NIOSH میگوید خطر رزین در خانه و پارکینگ نگرانکنندهتر است، چون آلودگی با کفش و لباس به خانواده میرسد [۱]. پس اتاق خواب و آشپزخانه جای چاپگر رزینی نیست. این نتیجهگیری برداشت ماست.
سه منطقه کارگاه کوچک
| منطقه آلوده | منطقه گرد و رنگ | منطقه تمیز |
|---|---|---|
| چاپگر رزینی با درپوش | جدا کردن ساپورت | رایانه و میز نشستن |
| میز شستشو و حلال | سنباده با مهار گرد | لباس بیرون |
| دستگاه پخت | اسپری در محفظه تهویهدار | نزدیک در، دور از چاپگر |
| سطل پسماند دربسته |
شکل ۳-۱: این تقسیم پیشنهاد خود کتاب است و از قانونهای بالا درآمده است: روش رایج، آزمایشنشده.

چیدن یک کارگاه کوچک#
- زمان: نصف روز
- لازم: متر، کاغذ، چسب نواری رنگی
- اتاق را اندازه بگیرید و طول، عرض و ارتفاع را به متر بنویسید.
- روی کاغذ در، پنجره، پریز و دریچه هوا را بکشید.
- چاپگر را در دورترین نقطه از میز نشستن و نزدیک راه خروج هوا بگذارید [۱][۳].
- میز شستشو را کنار چاپگر، دور از شعله و جرقه بگذارید [۱].
- با چسب نواری مرز منطقه آلوده را روی زمین مشخص کنید.
- راه خروج را باز بگذارید. کپسول آتشنشانی و بسته نشت را نزدیک در بگذارید.
- برگه داده ایمنی (
SDS) هر ماده را در یک پوشه کنار در بگذارید.
پایان کار: میتوانید بدون رد شدن از منطقه آلوده از در بیرون بروید.
اگر جا نشد: اگر فاصله ممکن نیست، زمان حضور را کم کنید و با دوربین پایش کنید [۱].
تهویه: چهار روش#
بهترین راه، گرفتن آلودگی در همان نقطه تولید است. NIOSH محفظه، هود یا مکش موضعی را کارآمدتر از رقیق کردن هوای اتاق میداند [۱].
| روش | چیست؟ | عددهای منبع | محدودیت |
|---|---|---|---|
| رقیق کردن هوای اتاق | هوای تازه کل اتاق را عوض میکند | حداقل 6 بار تعویض در ساعت یا HEPA قابل حمل، از سه فضای ساخت دانشگاهی. 3 بار برای کار منظم کافی نبود [۱]. 4 بار حداقل برای PLA در دانشگاه ایلینوی [۵] |
هیچکدام برای رزین آزموده نشده است |
| محفظه با فیلتر | چاپگر در جعبه بسته است و هوا از فیلتر میگذرد | کاهش ذرات 97 تا 99 درصد در FDM [۱] |
HEPA بخار را نمیگیرد؛ فیلتر گاز هم لازم است [۱] |
| محفظه یا هود با مکش به بیرون | هوا با فن و لوله بیرون میرود | 99 درصد با محفظه بازسازیشده، HEPA و مکش بیرون [۱] |
قوانین آلودگی هوا را بررسی کنید [۱] |
| دستگاه تصفیه هوا | HEPA و کربن فعال در اتاق |
در یک مدل، 38 درصد با CADR 100 و 64 درصد با CADR 300 m³/h [۶] |
جای تهویه را نمیگیرد [۷] |
CADR عدد عملکرد دستگاه تصفیه هواست. بخش بعد آن را توضیح میدهد. برای چاپ رزینی، دو راهنمای ایمنی سامانه جدا، یا تصفیهکننده با HEPA و کربن فعال را میخواهند [۳][۲].
یک محفظه سفارشی با تهویه، ذرات را بیش از 99 درصد و کل مواد آلی را تقریباً 70 درصد کم کرد [۱]. پس حتی محفظه خوب همه بخار را نمیگیرد. هوا را فقط وقتی به اتاق برگردانید که سنجیده باشید آلودگی برنمیگردد [۱].
اگر خودتان محفظه میسازید، خطر آتش، گواهی و گارانتی را ارزیابی کنید. NIOSH کنترلهای ساخت سازنده را بهتر میداند. دمای داخل را هم در محدوده مشخصات چاپگر نگه دارید [۱].
کارهای سادهتر هم اثر دارند. درپوش مخزن در یک چاپگر انتشار حالت بیکار را 70 تا 97 درصد کم کرد [۸]. پس درپوش را بسته نگه دارید [۵].
حساب تعویض هوا#
تعداد تعویض هوا در ساعت، یا ACH، یعنی جریان هوا تقسیم بر حجم اتاق [۹].
هوای لازم برای یک اتاق، نمونه حساب خود ما
حجم اتاق (30 m³) × تعویض در ساعت (6) = هوای لازم (180 m³/h)
شکل ۳-۳: عدد 6 خط راهنمای چاپ FDM است، نه عدد آزموده برای رزین. این جریان واقعی است، نه عدد روی جعبه فن.
این 180 m³/h برابر 50 لیتر بر ثانیه و حدود 106 cfm است (فوت مکعب در دقیقه، واحد رایج فن). این تبدیل حساب خود ماست [۹][۱۰].
مرکز کنترل بیماری آمریکا (CDC) زمان پاک شدن هوا را برای اتاق خالی و هوای کاملاً مخلوط میدهد. اتاق واقعی بیشتر طول میکشد [۹].
| تعویض در ساعت | زمان تا حذف 99 درصد | تا حذف 99.9 درصد |
|---|---|---|
| 2 | 138 دقیقه | 207 دقیقه |
| 4 | 69 دقیقه | 104 دقیقه |
| 6 | 46 دقیقه | 69 دقیقه |
| 12 | 23 دقیقه | 35 دقیقه |
| 20 | 14 دقیقه | 21 دقیقه |
پیش از باز کردن، صبر کنید. NIOSH برای یک محفظه FDM حدود 20 دقیقه میگوید [۱]. راهنمای NIH پس از خرابی یا پایان چاپ 15 تا 20 دقیقه میگوید [۲]. این 20 دقیقه را «هوای پاک» نگیرید. جدول CDC برای 6 بار تعویض، 46 دقیقه میدهد. این دو عدد یک چیز را نمیسنجند.
🎯 خودت امتحان کن: تعویض هوای اتاق خودتان را حساب کنید
لازم دارید متر، ماشینحساب، کاغذ، و برچسب یا دفترچه فن اگر فنی دارید.
انجام دهید
- طول، عرض و ارتفاع اتاق را به متر بسنجید و در هم ضرب کنید. این حجم
Vاست.Vرا در 6 ضرب کنید. این جریان لازم برای 6 بار تعویض در ساعت است.- عدد روی فن را پیدا کنید. اگر به
cfmاست، با 1cfmحدود 1.7 m³/h آن را تبدیل کنید. این تبدیل حساب خود ماست.- ببینید عدد فن در چه فشاری داده شده است. اگر نوشته نشده، آن را از سازنده بپرسید.
- با جدول
CDCببینید تعویض هوای شما چند دقیقه پاک شدن نظری میدهد.چه میبینید و چرا؟ اتاق کوچک به جریان کمتری نیاز دارد، اما بخار در آن زودتر غلیظ میشود. اگر عدد فن نزدیک نیاز شماست، احتمالاً کافی نیست، چون جریان واقعی فن در لوله کمتر از عدد برچسب است. بخش بعد دلیلش را میگوید.
انتخاب فن و لوله#
عدد روی جعبه فن را باور نکنید. بیشتر فنهای حمام جریان اسمی خود را در فشار 0.1 اینچ آب میدهند. راهنمای وزارت انرژی آمریکا میگوید عدد فشار 0.25 اینچ را ببینید. فن 50 cfm در این فشار 23 تا 31 cfm میدهد و فن 80 cfm حدود 48 تا 57 cfm. افت فشار تا 0.4 اینچ در لولهها رایج است [۱۱]. فشار 0.25 اینچ آب برابر 62.5 پاسکال است [۱۰].
استاندارد خانگی ASHRAE جدولی برای لوله دارد. جدول را چاپ نمیکنیم، اما چند واقعیت از آن به کار میآید. برای فنی با عدد 100 cfm در 62.5 پاسکال، لوله خرطومی 100 mm مجاز نیست. لوله صاف 100 mm تا 3 m میرود. با لوله 125 mm یا 150 mm جا بسیار بیشتر است. طول لوله جدول به 8 m محدود است، با حداکثر 3 زانو. برای هر زانو 5 m از طول مجاز کم کنید و لوله خرطومی را کامل باز کنید [۱۰]. لوله را گشادتر و کوتاهتر بگیرید.
این استاندارد برای تهویه خانه است، نه بخار رزین. فقط جریان را اندازه میکند و گرفتن بخار را نمیسنجد [۱۰]. نسخههای تازهتری از آن هم هست.
چند قانون دیگر هم مهماند:
- فن را مستقیم به بیرون ببرید [۱۱][۱].
- دهانه را نزدیک منبع بگذارید. راهنمای صنعتی
OSHAفاصله را حداکثر 1.5 برابر قطر لوله میگوید. سرعت گرفتن هوا از حدود 300 فوت در دقیقه در فاصله یک قطر، به حدود 30 در دو قطر افت میکند [۱۲]. این عدد صنعتی است، اما اصل آن را نشان میدهد. - فن ضعیف دور از چاپگر تقریباً بیاثر است. در یک مدل، فن موضعی 90 m³/h با 25 درصد گرفتن، حدود 2 درصد اثر داشت. فن 1800 m³/h با گرفتن کامل، یا محفظه بسته با فیلتر، ذرات
ABSرا زیر حدود 4000 در سانتیمتر مکعب آورد [۶]. - هوای جایگزین بدهید. هوایی که بیرون میرود باید از جایی برگردد. وگرنه جریان خروجی کم میشود [۱۲]. لای در یا پنجره را برای این کار باز بگذارید. این راهحل برداشت ماست.
- مسیر هوا را بیازمایید.
NIOSHبا دود مسیر هوا را بهصورت کیفی نشان میدهد. برای عدد دقیق، آزمون گاز ردیاب یا سنجش ذرات لازم است [۱].
🎯 خودت امتحان کن: جهت هوا را با کاغذ ببینید
این تمرین جای آزمون دود را نمیگیرد و فقط جهت کلی هوا را نشان میدهد. آن را روش رایج، آزمایشنشده بدانید.
لازم دارید 1 برگ دستمال کاغذی نازک، قیچی، چسب نواری، 1 خطکش یا چوب نازک، و فن روشن.
انجام دهید
- نواری از دستمال به پهنای 1 cm و طول 15 cm ببرید.
- آن را به سر خطکش بچسبانید.
- فن را روشن کنید و درها را مثل زمان کار ببندید.
- نوار را جلوی چاپگر، بالای میز شستشو، و نزدیک در نگه دارید.
- فن را خاموش کنید و دوباره نگاه کنید.
چه میبینید و چرا؟ نوار باید به سمت دهانه مکش خم شود. اگر نوار روبهروی میز شستشو تکان نمیخورد، هوای آنجا به فن نمیرسد. اگر نوار در لای در به سمت بیرون اتاق خم شد، هوای آلوده به خانه میرود. در اتاق با مکش درست، هوا از بیرون به داخل اتاق میآید [۱].
دستگاه تصفیه هوا#
دستگاه تصفیه هوا مکمل است و جای تهویه را نمیگیرد [۷]. CADR، یا نرخ تحویل هوای پاک، فقط برای ذرات است [۷]. برای گاز، کربن فعال بگیرید. هرچه کربن بیشتر، بهتر، اما رتبهبندی فراگیری برای آن وجود ندارد [۷].
سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) برای سقف 8 فوتی حداقل CADR را میدهد. این عدد از 65 cfm در اتاق 100 فوت مربع تا 390 cfm در اتاق 600 فوت مربع است [۷]. به حساب ما، این یعنی حدود 110 m³/h برای 9 متر مربع و حدود 660 m³/h برای 56 متر مربع.
⚠️ ایمنی
دستگاههایی که ازن میسازند نخرید.
EPAمیگوید از مولدهای ازن دوری کنید [۷]. فیلتر کارکرده را هم پسماند خطرناک بدانید [۲].
نگهداری مواد#
رزین را خنک، خشک، دور از نور و در ظرف اصلی نگه دارید. برگهها در جزئیات فرق دارند:
| محصول | نگهداری | نکته |
|---|---|---|
Formlabs Grey [۱۳] |
خنک، خشک، با تهویه، دور از آفتاب؛ بالای 38 °C نرود؛ از یخ زدن دور باشد؛ دربسته و دور از غذا | ناسازگار با پراکسیدها، اکسیدکنندههای قوی، الکلها، مس، فولاد کربنی، آهن، زنگ و بازهای قوی |
Anycubic Standard [۱۴] |
خشک، خنک، با تهویه؛ ظرف اصلی؛ با تشتک مهار نشت؛ قفلدار | برگه میگوید گرما فشار را بالا میبرد و ظرف ممکن است بترکد |
چند قانون برای همه رزینها و حلالها:
- رزین کارکرده را به بطری نو یا اصلی برنگردانید [۲][۳].
- مواد را هرگز در ظرف غذا نریزید. برچسب ظرف اصلی را نگه دارید [۱۵].
- کمترین مقدار عملی را نگه دارید [۱۶].
- حلال را کم، با تهویه، دور از جرقه، با برچسب روشن و در ظرف دربسته نگه دارید [۱][۱۷].
- ایزوپروپیل الکل (
IPA) را در جای نسوز، خنک، دربسته و دور از اکسیدکنندههای قوی بگذارید [۱۸]. هرگز آن را ننوشید. - حلال را با شعله گرم نکنید [۱۶].
- برای جابهجایی از ظرف بزرگ، پمپ سیفونی به کار ببرید [۱۷]. مراقب الکتریسیته ساکن باشید و ظرفها را به زمین وصل کنید [۱].
بخار IPA سنگینتر از هواست، با چگالی نسبی 2.1 [۱۸]. بخار سنگین میتواند روی زمین تا منبع جرقه برود و شعله برگردد [۱۶]. پس IPA را نزدیک بخاری، آبگرمکن یا پریز کف نگذارید.
عددهای قانونی آمریکا برای انبار صنعتیاند و هدف خانگی نیستند. OSHA مایع با نقطه اشتعال زیر 23 °C و جوش بالای 35 °C را رده 2 میداند. IPA با این تعریف جور است. برای این رده، ظرف شیشه یا پلاستیک تأییدشده تا 1 کوارت (حدود 0.95 لیتر، تبدیل ما) مجاز است. ظرف فلزی تا 5 گالن مجاز است [۱۹].
نشت#
نشت کوچک را فقط وقتی خودتان جمع کنید که خطر آن را میفهمید [۱۶]. بسته نشت را نزدیک چاپگر بگذارید [۱]. برگهها اینجا با هم اختلاف دارند:
| موضوع | Formlabs Grey |
Anycubic Standard |
Elegoo Standard |
|---|---|---|---|
| جاذب | ظرف مناسب، بدون نام جاذب [۱۳] | جاذب نسوز [۱۴] | شن، خاک دیاتومه، چسبانندهها و خاکاره [۲۰] |
| فاضلاب | دور از فاضلاب [۱۳] | اگر رسید، به مقامات خبر دهید [۱۴] | هم «نرسد» و هم «با آب فراوان رقیق کنید» [۲۰] |
اختلاف خاکاره با جاذب نسوز حل نشده است و منبعی آن را روشن نمیکند. برداشت ما این است: جاذب نسوز مانند شن را بگیرید. درباره رقیق کردن با آب، خط سختگیرانهتر را اجرا کنید و چیزی به فاضلاب نریزید [۲۱].
جمع کردن نشت رزین#
- لازم: دستکش، عینک، جاذب، کاردک، ظرف برچسبدار دربسته، دستمال، ایزوپروپیل الکل یا شیشهپاککن، آب و صابون
- پنجره را باز کنید و جرقه و شعله را دور کنید [۱۳].
- دستکش و عینک بپوشید [۱۳]. از روی نشت رد نشوید [۱۳].
- دور نشت را مهار کنید تا به چاهک نرسد [۱۳].
- جاذب بریزید و با کاردک در ظرف جمع کنید [۱۴].
- سطح را با شیشهپاککن یا
IPAو بعد با آب و صابون پاک کنید [۳]. - دستمال و جاذب را با پسماند خطرناک نگه دارید [۲].
- دستکش را درآورید و دستها را بشویید.
پایان کار: سطح چسبناک نیست و همه چیز در ظرف برچسبدار است.
اگر خراب شد: اگر نشت به بدن رسید، فصل 2 را ببینید. اگر رزین به چاهک رفت، طبق برگه Anycubic باید به مقامات خبر داد [۱۴]؛ با شهرداری یا نهاد محیط زیست شهرتان تماس بگیرید.
جمع کردن نشت IPA#
- لازم: دستکش نیتریل یکبارمصرف، دستمال کاغذی، دستمال خیس، ظرف دربسته
- همه جرقهها و شعلهها را دور کنید [۱۸]. دستکش نیتریل بپوشید [۱۷].
- نشت کوچک را فوری با دستمال کاغذی و بعد دستمال خیس جمع کنید [۱۷].
- دستمال و دستکش آلوده را در ظرف دربسته به عنوان پسماند خطرناک نگه دارید [۱۷].
- نشت بزرگ: جا را تخلیه کنید. کارت بینالمللی ایمنی برای جمع کردن آن شن یا جاذب بیاثر، ظرف غیرپلاستیکی دربسته و ماسک تنفسی با فیلتر بخار آلی میخواهد [۱۸]. ماسک ذرهای مثل
N95جلوی بخار را نمیگیرد؛ نوع ماسک را با فصل 2 انتخاب کنید. اگر اینها را ندارید، با آتشنشانی تماس بگیرید (شماره در فصل 2).
پایان کار: بوی IPA رفته است و ظرف پسماند بسته است.
اگر خراب شد: اگر آتش گرفت، بخش آتش را ببینید.
حلال TPM اگر ریخت خودش خشک نمیشود و لیز است. با دستمال خشک و بعد خیس جمع کنید [۲۲].
پسماند: رزین، IPA و آب شستشو#
هیچکدام از این مواد نباید به چاهک برود. منبعها برای رزین و حلال روشناند [۵][۲۳][۱۷][۱۶].
چرا؟ پژوهشی روی شش رزین نپخته سنجید چه غلظتی نیمی از یک آبزی ریز را در دو روز میکشد. این غلظت 2.6 تا 33 میلیگرم در لیتر بود. نویسندگان میگویند مرحلههای شستشو و دفع شاید پرخطرترین بخش باشند، چون IPA رزین را در آب پراکندهتر میکند. به همین دلیل کاربر خانگی به برنامه نیاز دارد [۲۴]. برگه Formlabs Grey هم از زیان ماده اصلی رزین به ماهی و جلبک میگوید [۱۳].
منبعها چه میگویند؟#
| پسماند | روش منبع | اختلاف یا کمبود |
|---|---|---|
| رزین مایع | اگر مسیر پسماند شیمیایی دارید، در همان بریزید [۲۳] | روش دوم Formlabs: پخت مقدار کم (پایینتر). برگه Elegoo: نه با زباله خانگی [۲۰]. برگه Anycubic: پسماند خطرناک [۱۴]. دانشگاهها: پسماند خطرناک [۵][۲] |
IPA کارکرده |
نه چاهک، نه زباله خانگی؛ سرویس پسماند، با اعلام اینکه مونومر و آغازگر دارد [۱۷][۲۵] | Anycubic برای محصول خودش پخت زیر آفتاب یا نور UV، صاف کردن و استفاده دوباره، یا تبخیر را میگوید [۴۷]؛ این کتاب آن را پیشنهاد نمیکند (پایینتر) |
| آب شستشوی رزین آبشوی | Anycubic برای یک محصول: به چاهک نریزید؛ بگذارید تهنشین شود، زیر آفتاب جامد شود و جامد را پسماند پلاستیکی بدانید. زمان و مقدار نداده است [۲۶] |
برگه داده ایمنی همان محصول دفع را به مرکز مجاز میسپارد [۲۷]. درباره آب باقیمانده داده معتبر پیدا نشد |
| دستکش و دستمال آلوده | پسماند خطرناک [۲][۵] | Formlabs: در آفتاب یا نور پخت کنید و با زباله خانگی بیندازید [۲۳] |
| ظرف خالی | ممکن است باقیمانده داشته باشد [۱۵] | Formlabs برای کارتریج خود، بیرون آمریکا سه بار آبکشی با حلال و ریختن حلال در پسماند را میگوید [۲۸] |
| قطعه پخته | قابل بازیافت نیست؛ با زباله خانگی (Formlabs) [۲۳] |
برای محصول دیگر، برگه آن را ببینید |
| فیلتر کارکرده | پسماند خطرناک [۲] |
Formlabs روش خود را برای محصولات خودش میگوید. آن را برای رزین دیگر مجوز ندانید. اگر برگه رزین شما «پسماند خطرناک» نوشته، برگه شما مقدم است.
پخت مقدار کم رزین مایع (روش Formlabs)#
- فقط برای: محصولات
Formlabs، وقتی مسیر پسماند شیمیایی ندارید [۲۳] - برای رزینهای دیگر: برگه همان رزین را اجرا کنید؛ این روش به آنها تعمیم نمییابد.
- زمان: 1 تا 10 روز [۲۳]
- دستکش و عینک بپوشید.
- مقدار کمی رزین را در ظرف شفاف برچسبدار بریزید [۲۳].
- ظرف را 1 تا 10 روز در آفتاب بگذارید، یا با نور 405 نانومتر و گرما پخت کنید [۲۳].
- جای آن را از کودک، حیوان و باران دور نگه دارید. این احتیاط برداشت ماست.
- جامد کامل را با زباله خانگی بیندازید [۲۳].
پایان کار: ماده جامد است و مایع نمانده است.
اگر خراب شد: اگر زیر لایه رویی هنوز مایع است، زمان کافی نبوده است. مدت را تا سقف 10 روز بیشتر کنید.
IPA کارکرده#
ظرف IPA کارکرده را مهر و برچسب کنید، دور از گرما، جرقه و نور مستقیم بگذارید و با حلال دیگر مخلوط نکنید. SprintRay این را برای محصول خودش میگوید و IPA کارکرده را پسماند خطرناک میداند [۲۵].
توصیه رایج «IPA را زیر آفتاب بگذارید» را یک سازنده هم میدهد. راهنمای کاربری Anycubic Standard Resin برای محصول خودش میگوید مایع شستشو را به فاضلاب نریزید. آن را در ظرف شفاف زیر آفتاب یا نور UV بگذارید تا رزین درونش کامل جامد و تهنشین شود، جامد را صاف کنید و مایع صافشده را دوباره به کار ببرید. راه دیگرش این است که IPA یا اتانول کارکرده در ظرف شفاف تبخیر شود، باقیمانده زیر آفتاب یا UV جامد شود و طبق قانون محلی دور ریخته شود [۴۷].
این کتاب این روش را پیشنهاد نمیکند. IPA در حال تبخیر بخار آتشگیر میسازد (فصل 2)، و Formlabs و SprintRay IPA کارکرده را پسماند خطرناکی میدانند که به سرویس پسماند میرود [۱۷][۲۵]. SprintRay حتی میگوید ظرف آن را از آفتاب دور نگه دارید [۲۵]. اگر رزین Anycubic دارید و میخواهید روش سازنده را اجرا کنید، فقط در فضای باز، دور از شعله و جرقه و دور از دسترس کودک و حیوان این کار را بکنید؛ این احتیاط برداشت ماست. درباره تهنشینی و صاف کردن IPA و زمان آن هم داده معتبر پیدا نشد. فیلتر رنگدانه Prusa فقط رنگدانه و پرکننده را میگیرد و به گفته سازنده عمر IPA را برای رزین زیاد نمیکند [۲۹].
تقطیر خانگی را هم انجام ندهید. Formlabs میگوید بازیافت حجم زیاد نزد بازیافتکننده حلال انجام میشود و IPA بازیافتی ممکن است مونومر داشته باشد [۱۷]. راهنمای ورمونت برای کارگاههای خودرو هم از نگرانی آتش و برق میگوید و ته دستگاه تقطیر را معمولاً پسماند خطرناک میداند [۳۰].
قانون پسماند#
📌 این راهنما مشاوره حقوقی نیست
قانون پسماند هر کشور فرق دارد. از شهرداری یا مرکز پسماند خطرناک شهرتان بپرسید کدام مرکز رزین، حلال و دستمال آلوده را میگیرد، و تا پاسخ بگیرید پسماند را در ظرفهای جدا، برچسبدار و دربسته نگه دارید.
اگر در ایران زندگی میکنید: این پرسش را از اداره حفاظت محیط زیست شهرستان بپرسید.
ظرفها را دور از گرما بگذارید و پسماندها را با هم مخلوط نکنید [۲۵][۱۵]. در قانون آمریکا مایعی با نقطه اشتعال زیر 60 °C پسماند آتشگیر است و محلول آبی با درصد کم الکل استثناست [۳۸]. همین تعریف نشان میدهد چرا IPA کارکرده زباله عادی نیست.
آتش#
خطر آتش در کارگاه دو سرچشمه آشکار دارد: حلال آتشگیر و خرابی چاپگر. آمار معتبری از آتشسوزی چاپگر سهبعدی پیدا نشد. پس نمیتوانیم بگوییم چند بار رخ میدهد. کارشناسان کمیسیون ایمنی کالاهای مصرفی آمریکا (CPSC) این خطرها را نام بردهاند، بیآنکه عددی بدهند. این نظر کارشناسان است و کمیسیون آن را بررسی نکرده است [۳۹]:
- داغ شدن بیمهار، وقتی حسگر گرمکن اشتباه میخواند یا کنترل از کار میافتد
- خرابی فن خنککننده
- نبودن حسگر دود یا خاموشکننده کنار چاپگر
- سیمهایی که با حرکت زیاد آسیب میبینند
- چاپهای طولانی بدون مراقب
یک نمونه واقعی را هم داریم. در ژوئن 2024 حدود 12,800 چاپگر مدل Bambu Lab A1 فراخوان شد. دلیل این بود که کابل آسیبدیده بستر گرم ممکن بود اتصالی کند و عایق را بسوزاند. این حرف فقط درباره همان مدل است [۴۰]. پس گاهی نام مدل چاپگر خود را در سایت سازنده بررسی کنید.
NIOSH میگوید نازل سالم معمولاً زیر دمای خطر آتش است [۱]. دو راهنما چاپگر SLA را بیمراقب نمیخواهند [۳][۲]. برای دود، بو یا صدای غیرعادی، چاپگر را متوقف کنید [۵]. چاپگر را در جایی با حسگر و خاموشکننده بگذارید [۱].
⚠️ چاپگر
FDMبیمراقبچاپگر را روی سطح آتشگیر نگذارید و پارچه، کاغذ و حلال را نزدیکش نگذارید. در اتاق هشداردهنده دود سالم باشد. پیش از رها کردن یک چاپ طولانی، لایه اول را تماشا کنید. چاپ بلند را وقتی شروع نکنید که هیچکس در خانه نیست. محافظ دمای چاپگر (
thermal protection، فصل 5) فقط یک لایه حفاظت است. جعبه مقوایی یا پارچهای محفظه چاپگر نیست.
کدام خاموشکننده؟#
دو راهنمای دانشگاهی کپسول ABC را کنار دست میخواهند [۵][۳]. حرف A برای کاغذ و چوب، B برای مایع آتشگیر و C برای برق است [۴۱]. برای IPA پاشش آب، پودر خشک، کف مقاوم به الکل و CO₂ مناسب است [۱۸].
| ماده | خاموشکننده طبق برگه | نکته |
|---|---|---|
Formlabs Grey |
مه آب، CO₂، پودر خشک، کف مقاوم به الکل؛ نه جت آب [۱۳] |
دود سمی یا محرک [۱۳] |
Anycubic Standard |
CO₂، پودر، کف مقاوم به الکل، پاشش آب؛ نه جت قوی [۱۴] |
اکسیدهای کربن؛ ظرف گرم ممکن است بترکد [۱۴] |
اندازه کپسول خانگی در منبعها روشن نیست. OSHA برای محیط کار اندازه ثابتی نمیگوید. راه تا کپسول رده A را تا 22.9 m و تا رده B را تا 15.2 m میپذیرد [۴۲]. یک صفحه دانشگاهی میگوید عدد روی برچسب اندازه آتش را نشان میدهد و کپسولی بگیرید که بتوانید بلند کنید [۴۳]. برای اندازه مناسب کارگاهتان از سازمان آتشنشانی شهر بپرسید.
اگر آتش گرفت#
- شمارهها: آتشنشانی و اورژانس کشور خودتان، که طبق فصل 2 روی دیوار کارگاه است.
- فقط اگر: آموزش دیدهاید [۵][۱۶] و آتش کوچک است.
- دیگران را خبر کنید و با آتشنشانی تماس بگیرید [۴۶]. چاپگر را اگر بیخطر است خاموش کنید.
- راه خروج را پشت سر خود نگه دارید [۴۶].
- ضامن را بکشید [۴۶].
- نازل را به پایین شعله بگیرید [۴۶].
- دسته را فشار دهید [۴۶].
- از این سو به آن سو جارو کنید [۴۶].
- به شیپور کپسول
CO₂دست نزنید، چون خیلی سرد است [۴۶].
پایان کار: آتش خاموش است. از محل دور شوید و منتظر آتشنشانی بمانید. دودها سمیاند [۱۳].
اگر خراب شد: اگر کپسول خالی شد، آتش بزرگ شد یا شک داشتید، فوری بیرون بروید [۴۶].
ابزار کارگاه#
| ابزار | کار | لازم یا اختیاری | جایگزین |
|---|---|---|---|
کپسول ABC |
آتش [۳] | لازم | جایگزین منبعدار ندارد |
| بسته نشت و جاذب | نشت [۱] | لازم | شن و جاذبهای برگه [۲۰] |
| ظرفهای برچسبدار دربسته | پسماند و حلال [۱۷] | لازم | ظرف غذا هرگز [۱۵] |
| پوشه برگههای داده ایمنی | مرجع [۳] | لازم | جایگزین منبعدار ندارد |
جاروی HEPA |
گرد [۱] | لازم اگر گرد دارید | دستمال خیس [۱] |
| فن و لوله به بیرون | خروج هوا [۱] | طبق حساب اتاق | HEPA قابل حمل برای عدد 6 ACH [۱] |
تصفیه با HEPA و کربن |
پاک کردن هوا [۳][۲] | اختیاری، مکمل | سامانه جدا [۳] |
| محفظه | مهار آلودگی [۱] | اختیاری، پراثر | جایگزین منبعدار ندارد |
| درپوش مخزن | کم کردن بخار [۸] | اختیاری، ساده | جایگزین منبعدار ندارد |
| کفپوش چسبنده | تمیز ماندن کفش [۱] | اختیاری | جایگزین منبعدار ندارد |
| دوربین | پایش از دور [۱] | اختیاری | جایگزین منبعدار ندارد |
| پمپ سیفونی | جابهجایی حلال [۱۷] | اختیاری | جایگزین منبعدار ندارد |
چکلیست فصل#
☐ چاپگر در اتاق دردار، دور از میز نشستن و ثابتشده است.
☐ جریان هوای لازم را حساب کردهام و عدد فن را در فشار واقعی دیدهام.
☐ پس از چاپ یا خرابی پیش از باز کردن در صبر میکنم و درپوش مخزن بسته است.
☐ رزین و حلال در ظرف اصلی، برچسبدار و دور از شعله و کودک است.
☐ بسته نشت و کپسول ABC نزدیک در است.
☐ هیچ رزین، حلال یا آب شستشویی به چاهک نمیریزم.
☐ از شهرداری یا مرکز پسماند خطرناک شهرم پرسیدهام پسماندم را کجا ببرم.
☐ چاپ بلند FDM را بدون کسی در خانه شروع نمیکنم و هشداردهنده دود دارم.
منابع#
- NIOSH (Hodson et al.). Approaches to Safe 3D Printing, DHHS 2024-103. 2023. cdc.gov
- NIH Division of Safety. SOP for 3D printers with SLA. ors.od.nih.gov
- University of Washington EH&S. SOP for SLA 3D printer with UV curable resin. ehs.washington.edu
- CLEAPSS. G276 3D printing in schools and colleges: managing the risks. 2019 (file date). dt.cleapss.org.uk
- Illinois State University EHS. 3D printing. ehs.illinoisstate.edu
- Azimi, Fazli, Stephens. Predicting concentrations of UFPs and VOCs from desktop 3D printer operation, J Ind Ecol 21(S1):S107-S119. 2017. ebi.ac.uk
- US EPA. Guide to Air Cleaners in the Home. epa.gov
- Miller-Schulze, Williams. VOC emissions from standard and "Eco" resins..., ACS Chem Health Saf, doi 10.1021/acs.chas.4c00087. 2025. scholars.csus.edu
- CDC. Environmental Infection Control Guidelines, Appendix B: Air, Table B.1. cdc.gov
- ASHRAE. Addendum u to ANSI/ASHRAE Standard 62.2-2016. 2019. ashrae.org
- Steven Winter Associates, CARB, on US DOE Building America host. Ventilating Your Home, last update 8-5-2009. 2009. www1.eere.energy.gov
- OSHA. Technical Manual, Section III Chapter 3, Ventilation. osha.gov
- Formlabs. SDS Grey Resin FLGPGR04. 2022. formlabs-media.formlabs.com
- Shenzhen Anycubic Technology (prepared with SGS, per file name). SDS Standard Resin, rev. 1.0, 14/10/2024, CLP format. 2024. cdn.shopify.com
- US EPA. Household Hazardous Waste. epa.gov
- Syracuse University EHSS. Flammable Liquids, GD200-7. 2018. ehss.syr.edu
- Formlabs. Isopropyl Alcohol (IPA). formlabs.com
- ILO, WHO. ICSC 0554 Isopropyl alcohol. 2020. chemicalsafety.ilo.org
- OSHA. 29 CFR 1910.106 Flammable liquids. osha.gov
- Elegoo / SGS. SDS Standard Photopolymer Resin, EU, CANEC24000105201, rev 08.01.2024. 2024. download.elegoo.com
- Elegoo / SGS. SDS Water Washable Photopolymer Resin, CANEC2205522201, rev 06.04.2022. 2022. download.elegoo.com
- Formlabs. Tripropylene glycol monomethyl ether (TPM). formlabs.com
- Formlabs. Disposing of resin. formlabs.com
- Ballentine et al. Acute and chronic toxicity of uncured resin feedstocks for vat photopolymerization 3D printing to a cladoceran (Ceriodaphnia dubia), Bull Environ Contam Toxicol 110(3):56. 2023. ebi.ac.uk
- SprintRay. IPA Disposal Guidelines (ProWash S). support.sprintray.com
- Anycubic. TDS Water-Wash Resin 2.0 (file metadata 29 July 2025). 2025. cdn.shopify.com
- Shenzhen Anycubic Technology. SDS Water-Wash Resin 2.0, rev. 2.0, 25/02/2025. 2025. cdn.shopify.com
- Formlabs. Disposing of resin cartridges. formlabs.com
- Prusa Research. IPA pigment filter (CW1/CW1S). help.prusa3d.com
- Vermont DEC. Environmental Fact Sheet: On-site Distillation to Recycle Solvents. dec.vermont.gov
- معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، معاونت حقوقی ریاست جمهوری. قانون مدیریت پسماندها، مصوب 20/2/1383. 1383. dotic.ir
- Host ghods.iums.ac.ir, text linked to ekhtebar.ir. قانون مدیریت پسماند و آییننامه اجرایی قانون مدیریت پسماند (Cabinet 5/5/1384). 1383, 1384. [ghods.iums.ac.ir](https://ghods.iums.ac.ir/uploads/56/2026/May/10/قانون مدیریت پسماند و آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماند.pdf)
- Cabinet decree 56261/ت62298هـ, copy on ekhtebar.ir. اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف. 1403. ekhtebar.ir
- Same decree, copy on nezamat.ir. اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرائم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف. 1403. nezamat.ir
- Mehr News, quoting the head of Qom county's environment office. مدیریت پسماندهای صنعتی با تولیدکنندگان است, 14 Mehr 1403. 1403. mehrnews.com
- IRIB News, quoting the acting head of Qarchak county's environment office. انتقال بیش از دو تن پسماند صنعتی ویژه از قرچک به مرکز مجاز امحاء, 30 Ordibehesht 1405. 1405. irib-news.ir
- سازمان حفاظت محیط زیست. سامانه جامع مدیریت زیست محیطی, home page title only. iranemp.ir
- US EPA, via Cornell LII. 40 CFR 261.21. law.cornell.edu
- US CPSC staff. Safety Concerns Associated with 3D Printing and 3D Printed Consumer Products. 2020. cpsc.gov
- US CPSC. Bambu Lab Recalls A1 3D Printers, recall 24-264. 2024. cpsc.gov
- OSHA. 29 CFR 1910.155. osha.gov
- OSHA. 29 CFR 1910.157 Portable fire extinguishers. osha.gov
- Tulane University Public Safety. Fire Extinguishers At Home. publicsafety.tulane.edu
- arums.ac.ir international office. Emergency Calls. 2023. international.arums.ac.ir
- mui.ac.ir. Emergency information. mui.ac.ir
- OSHA. eTool, Portable Extinguishers, Fire Extinguisher Use. osha.gov
- Anycubic. User Guide for Standard Resin, V1.0, section 6 Waste liquid treatment. 2022 (file date). cdn.shopify.com
جوابِ تمرینها
اول خودت فکر کن یا امتحان کن — بعد اینجا را باز کن.
در فصل بعد#
فصل بعد «انتخاب چاپگر FDM یا رزینی» است. در این فصل یاد میگیرید برگه مشخصات چاپگر را درست بخوانید، دو مسیر را مقایسه کنید و هزینه کارکرد را با قیمتهای خودتان حساب کنید.
به آخر این فصل رسیدی!
اگر ساختی و جواب داد، این دکمه مال توست.