تصویر شاخص نوشته: CSS چیست و مخفف چیست؟ معنی cascade و سه راه نوشتن آن

CSS چیست و مخفف چیست؟ معنی cascade و سه راه نوشتن آن

۲۱ آبان ۱۴۰۵ مبانی وب

CSS مخفف Cascading Style Sheets است («برگه‌های سبک آبشاری») و زبانی است که ظاهر صفحهٔ وب را تعیین می‌کند: رنگ، فونت، اندازه، فاصله و چیدمان. HTML می‌گوید در صفحه چه چیزی هست، CSS می‌گوید آن چیز چه شکلی باشد. «آبشاری» (cascading) به این اشاره دارد که اگر چند قاعده به یک المنت برسند، CSS با یک ترتیب مشخص تصمیم می‌گیرد کدام برنده است.

CSS دقیقاً چه کاری می‌کند؟

یک صفحهٔ HTML بدون CSS را تصور کن: متن سیاه روی زمینهٔ سفید، تیترها بزرگ و بقیه ساده. این ظاهر پیش‌فرض مرورگر است. با CSS می‌توانی بگویی «همهٔ تیترها آبی باشند»، «پاراگراف‌ها فاصلهٔ بیشتری داشته باشند» یا «منو کنار صفحه بیاید». اگر هنوز HTML را نمی‌شناسی، اول HTML چیست را بخوان؛ فرق این دو را هم در HTML و CSS چه فرقی دارند توضیح داده‌ایم.

یک قاعدهٔ CSS چه شکلی است؟

h1 {
  color: blue;
  font-size: 32px;
}

هر قاعده سه قسمت دارد:

  • سلکتور (selector): h1، یعنی «کدام المنت‌ها را می‌خواهم»
  • ویژگی (property): مثل color یا font-size، یعنی «کدام جنبه را عوض کنم»
  • مقدار (value): مثل blue یا 32px، یعنی «به چه چیزی»

هر ویژگی و مقدارش با : جدا می‌شود و آخرش ; می‌آید. کل ویژگی‌ها داخل { } قرار می‌گیرند. معنی این قاعده: «همهٔ المنت‌های h1 رنگشان آبی و اندازهٔ حروفشان ۳۲ پیکسل باشد».

سلکتور فقط اسم تگ نیست. می‌تواند یک کلاس (.note) یا یک شناسه (#top) هم باشد. جزئیات را در سلکتورهای CSS ببین.

سه راه برای وصل کردن CSS به HTML

۱. فایل جدا (بهترین راه برای پروژهٔ واقعی). قاعده‌ها را در فایلی مثل style.css می‌نویسی و در head صفحه وصلش می‌کنی:

<link rel="stylesheet" href="style.css">

یک فایل CSS را می‌توان برای چند صفحه استفاده کرد؛ پس تغییر یک رنگ در یک جا همهٔ صفحه‌ها را عوض می‌کند.

۲. تگ <style> داخل صفحه. برای صفحهٔ کوچک یا آزمایش:

<head>
  <style>
    p { color: green; }
  </style>
</head>

۳. ویژگی style روی یک المنت (inline).

<p style="color: red;">این پاراگراف قرمز است.</p>

این راه فقط روی همان یک المنت اثر می‌گذارد و نگهداری‌اش سخت است؛ بهتر است برای کارهای جدی از آن دوری کنی. ولی اشتراک مهمش با دو راه دیگر این است که هر سه می‌توانند با هم در یک صفحه باشند، و آن‌جاست که «آبشاری» معنی پیدا می‌کند.

cascade یعنی چه؟ چه کسی برنده می‌شود؟

فرض کن این دو قاعده را نوشته‌ای:

p { color: blue; }
.note { color: green; }

و در HTML داری:

<p class="note">این متن چه رنگی است؟</p>

این پاراگراف هر دو قاعده را می‌خورد. مرورگر رنگ سبز را انتخاب می‌کند، چون سلکتور کلاس (.note) از سلکتور نام تگ (p) دقیق‌تر است. به این دقت specificity می‌گویند. ترتیب کلی چنین است:

  1. اهمیت: قاعده‌ای که !important دارد از بقیه قوی‌تر است (ولی به‌ندرت لازم است و عادت بدی است).
  2. دقت سلکتور: سلکتور شناسه (#top) قوی‌تر از کلاس (.note) و آن قوی‌تر از نام تگ (p) است. ویژگی style که مستقیم روی خود المنت نوشته شده، از هر سلکتوری در فایل CSS قوی‌تر است؛ فقط قاعده‌ای که !important دارد (مرحلهٔ ۱) از آن جلو می‌زند.
  3. ترتیب نوشتن: اگر دو قاعده هم‌قدرت باشند، آنکه بعدتر نوشته شده برنده است.

مثال ترتیب:

p { color: blue; }
p { color: red; }

هر دو سلکتور یکی است، پس قاعدهٔ دوم می‌بَرد و پاراگراف قرمز می‌شود.

یک چیز دیگر هم در این آبشار هست: ارث‌بری (inheritance). بعضی ویژگی‌ها مثل color و font-family از والد به فرزند می‌رسند. اگر به body رنگ بدهی، پاراگراف‌های داخلش هم همان رنگ را می‌گیرند مگر قاعدهٔ دیگری چیزی بگوید. ولی background-color به‌طور پیش‌فرض ارث نمی‌رسد. اگر قاعده‌ای نوشته‌ای و اعمال نمی‌شود، چرا این CSS اعمال نمی‌شود؟ همین سه مرحله را با مثال‌های بیشتر باز می‌کند، و با ابزار توسعه‌دهندهٔ مرورگر (راست‌کلیک و Inspect) می‌بینی کدام قاعده برنده شده است. فصل cascade، specificity و inheritance در خودآموز رایگان تاروپود یاد می‌دهد چطور به‌جای حدس زدن، برنده را بشماری. اگر تازه شروع می‌کنی، اولین CSS نقطهٔ شروع خوبی است.

نمونهٔ کامل: صفحه‌ای رنگی

HTML:

<!DOCTYPE html>
<html lang="fa" dir="rtl">
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <title>صفحهٔ رنگی</title>
  <link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
  <h1>سلام</h1>
  <p>این صفحه ظاهر خودش را از CSS می‌گیرد.</p>
</body>
</html>

و style.css:

body {
  background-color: #f4f1ea;
  color: #222222;
  font-family: sans-serif;
}

h1 {
  color: #b3261e;
}

اگر فایل CSS را حذف کنی، صفحه فوراً به ظاهر ساده برمی‌گردد. این نشان می‌دهد ساختار و ظاهر دو لایهٔ جدا هستند.

اشتباه‌های رایج

  • فراموش کردن ; بین دو ویژگی. مرورگر دو خط را یکی می‌خواند و معمولاً هر دو ویژگی نادیده گرفته می‌شوند.
  • غلط نوشتن نام ویژگی (مثلاً colour به‌جای color): مرورگر آن را نادیده می‌گیرد و خطایی نشان نمی‌دهد.
  • مسیر اشتباه فایل CSS در href: اگر فایل پیدا نشود، صفحه بی‌استایل نمایش داده می‌شود.
  • استفاده از !important برای هر مشکل. معمولاً علت اصلی یک مسئلهٔ دقت سلکتور است؛ آن را بشمار.
  • سلکتور بسیار دقیق نوشتن که بعداً نمی‌شود بازنویسی‌اش کرد. با کلاس‌های ساده شروع کن.

سؤال‌های رایج

CSS مخفف چیست؟

Cascading Style Sheets، یعنی برگه‌های سبک آبشاری.

CSS زبان برنامه‌نویسی است؟

نه به معنی معمول. CSS ظاهر را توصیف می‌کند (قاعده‌هایی از نوع «این المنت را این‌طور کن»)، ولی مثل پایتون یا JavaScript برنامهٔ مرحله‌به‌مرحله و محاسبهٔ عمومی نمی‌نویسد.

بدون HTML می‌توان از CSS استفاده کرد؟

CSS به‌تنهایی چیزی نشان نمی‌دهد؛ همیشه به سندی اعمال می‌شود که چیزی برای استایل دادن دارد. در وب این سند تقریباً همیشه HTML است، پس اول HTML می‌نویسی و بعد CSS اضافه می‌کنی.

بهتر است CSS را داخل HTML بنویسم یا در فایل جدا؟

در فایل جدا. برای یک آزمایش سریع <style> هم مشکلی ندارد، ولی style داخل المنت فقط برای موارد استثنایی است.

اگر می‌خواهی این موضوع را کامل یاد بگیری

خودآموز تاروپود

خودآموز HTML و CSS

آموزش HTML و CSS از صفر تا ساختن سایت واقعی. متن‌محور، با آزمایشگاه زندهٔ داخل مرورگر و اصطلاح‌های اصیل.

  • ۷ ترم
  • ۷۱ فصل
  • همهٔ فصل‌ها رایگان

برای خواندن بدون اینترنت

خودآموز دانلودی تاروپود

PDF، EPUB، MOBI · ۷۷۱ صفحه

۲۹۹٬۰۰۰ تومان

دیدن نسخهٔ دانلودی

قدم بعدی