تصویر شاخص نوشته: سروو موتور (Servo) چطور دقیقاً به یک زاویه می‌رود؟

سروو موتور (Servo) چطور دقیقاً به یک زاویه می‌رود؟

۲۷ تیر ۱۴۰۵ خروجی‌ها و نمایشگرها

در فصل «Servo: اولین حرکت» با قطعه‌ای آشنا شدی که با یک موتور معمولی فرق دارد: به یک موتور معمولی می‌گویی «بچرخ»، ولی به یک سروو موتور می‌گویی «برو دقیقاً روی زاویه‌ی ۹۰ درجه بایست». همین توانِ رفتن به یک زاویه‌ی مشخص، سروو را قلبِ بازوهای رباتیک و ماشین‌های کنترلی کرده است.

چطور واقعاً کار می‌کند

اگر داخل یک سروو را باز کنی، چهار چیز می‌بینی که با هم یک تیم تشکیل می‌دهند:

  • یک موتور DC کوچک که خودش فقط بلد است تند بچرخد.
  • یک گیربکس (مجموعه چرخ‌دنده) که سرعتِ زیادِ موتور را کم و در عوض زورش (گشتاور) را زیاد می‌کند.
  • یک پتانسیومتر که به محورِ خروجی چسبیده و مثل یک حسگرِ زاویه، همیشه به مدار می‌گوید «الان روی چند درجه هستم».
  • یک مدار کنترل که مغزِ ماجراست.

حالا فرمان چطور می‌رسد؟ تو هر ۲۰ میلی‌ثانیه (یعنی ۵۰ بار در ثانیه، همان 50 Hz) یک پالسِ کوتاه می‌فرستی و عرضِ این پالس زاویه را تعیین می‌کند: پالسِ حدود ۱ میلی‌ثانیه یعنی «برو صفر درجه»، ۱٫۵ میلی‌ثانیه یعنی «وسط، ۹۰ درجه» و ۲ میلی‌ثانیه یعنی «۱۸۰ درجه». دقت کن: این PWM برخلاف بازر یا LED، «قدرت» را کم و زیاد نمی‌کند، بلکه یک فرمانِ موقعیت است.

مدار کنترل کارِ زیبایی می‌کند: عرضِ پالسی را که تو فرستادی با زاویه‌ای که پتانسیومتر گزارش می‌دهد مقایسه می‌کند. اگر فرق داشتند، موتور را می‌چرخاند تا این دو با هم برابر شوند و بعد نگه می‌دارد. به این حلقه‌ی «مقایسه و اصلاح» می‌گویند کنترلِ حلقه‌بسته (closed-loop). برای همین است که سروو حتی اگر کسی بخواهد محورش را بچرخاند، مقاومت می‌کند و سر جایش می‌ماند.

کاربردهای واقعی

  • فرمان و بال‌های متحرکِ ماشین‌ها و هواپیماهای کنترلی (RC).
  • مفصل‌های بازوی رباتیک و پنجه‌ی گیرنده‌ی ربات‌ها.
  • گیمبالِ دوربین که تصویر را در حین حرکت ثابت نگه می‌دارد و دوربین‌های چرخانِ امنیتی.
  • ربات‌های انیماترونیک و اسباب‌بازی‌های متحرک.
  • نسخه‌های صنعتیِ بزرگ‌ترش (با encoder) در بازوهای کارخانه، CNC و پرینتر سه‌بعدی، و حتی ردیاب‌های خورشیدی که پنل را به سمت آفتاب می‌چرخانند.

در عمل: سیم‌کشی و کد

سروو سه سیم دارد: سیمِ فرمان (نارنجی/زرد) به GPIO 13، سیمِ تغذیه (قرمز) به 5V و سیمِ زمین (قهوه‌ای/مشکی) به GND. چون فرمان با عرضِ پالس مشخص می‌شود، یک تابعِ کوچک می‌نویسیم که زاویه را به duty ترجمه کند:

from machine import Pin, PWM
import time

servo = PWM(Pin(13), freq=50)

def set_angle(deg):
    # 0..180 daraje -> duty
    duty = int(26 + (deg / 180) * 97)
    servo.duty(duty)

set_angle(0)
time.sleep(1)
set_angle(90)
time.sleep(1)
set_angle(180)

اشتباه‌های رایج

  • تغذیه از 3V3: سروو حدود ۵ ولت و در لحظه‌ی حرکت جریانِ زیادی می‌خواهد؛ اگر از پایه‌ی ۳٫۳ ولت بگیری، ولتاژِ برد افت می‌کند و ممکن است برد ریست شود.
  • نبستنِ GND مشترک: اگر تغذیه‌ی سروو جدا باشد، زمینِ آن باید حتماً به زمینِ برد وصل شود، وگرنه فرمان درست خوانده نمی‌شود.
  • فشار به مرزِ مکانیکی: سروو معمولی فقط حدود ۰ تا ۱۸۰ درجه می‌چرخد؛ اگر به زور بیشتر بخواهی، موتور «قفل» می‌کند، داغ می‌شود و می‌سوزد.
  • انتظار دقتِ کامل بدون کالیبراسیون: عددِ دقیقِ duty برای هر سروو کمی فرق دارد و گاهی باید کالیبره‌اش کنی.

همین حالا امتحان کن

حرکتِ سروو را توی مرورگر ببین و زاویه‌ها را عوض کن: شبیه‌ساز سروو را باز کن. برای یادگیری قدم‌به‌قدم سراغ فصل سروو برو.

اگر می‌خواهی این موضوع را کامل یاد بگیری

خودآموز آیرو

خودآموز رباتیک

خودآموز رباتیک برای ۱۲ تا ۱۵ ساله‌ها: از اولین LED تا ربات متصل به هوش مصنوعی، با ESP32 و MicroPython.

  • ۵ ترم
  • ۵۶ فصل
  • همهٔ فصل‌ها رایگان

برای خواندن بدون اینترنت

خودآموز دانلودی آیرو

PDF، EPUB، MOBI · ۱۰۹۳ صفحه

۳۹۹٬۰۰۰ تومان

دیدن نسخهٔ دانلودی

قدم بعدی