یادستان / همکلاس / نهم / ریاضی نهم / فصل ۸ / جزوه کره#
کره: نقطههای فضا که از مرکز فاصلهٔ ثابت R دارند. قطر = 2 R ؛ اگر قطر داده شد اول نصفش کن.
حجم: V = 3 4 π R 3 (دوسوم استوانهٔ محیط بر کره). R = 3 ⇒ V = 36 π .
سطح: S = 4 π R 2 . R = 5 ⇒ S = 100 π .
نیمکره: حجم 3 2 π R 3 ؛ سطح خمیده 2 π R 2 ؛ نیمکرهٔ توپر 3 π R 2 .
شعاع ۲ برابر ← سطح ۴ برابر، حجم ۸ برابر. در هر دو حجمِ متشابه با نسبت k : طولها k ، مساحتها k 2 و حجمها k 3 برابر.
هرم و مخروط#
هرم: قاعدهٔ چندضلعی + وجههای جانبی مثلثی که در رأس به هم میرسند. ارتفاع = فاصلهٔ رأس تا قاعده.
منتظم: قاعدهٔ منتظم و وجههای جانبی همنهشت؛ پای ارتفاع روی مرکز قاعده.
قاعدههای هممساحت و ارتفاعهای برابر ← حجم برابر.
حجم هرم: V = 3 1 S h ؛ مثال: قاعدهٔ 7 × 4 ، h = 9 ← V = 84 .
مخروط: V = 3 1 π R 2 h (یکسوم استوانه). فاصلهٔ رأس تا محیط قاعده: l 2 = R 2 + h 2 .
ارتفاع هرم منتظم با فیثاغورس: O H 2 = O M 2 − H M 2 (O M ارتفاع وجه جانبی، H M نصف ضلع مربع).
مخروط از قسمتی از دایره: شعاع دایرهٔ کاغذی = l ؛ طول کمان = محیط قاعده 2 π R .
سطح و حجم#
مکعب: 6 a 2 ؛ مکعب مستطیل: 2 ( ab + b c + a c ) .
هرم: مساحت جانبی = جمع مثلثها؛ منتظم: تعداد وجهها × 2 1 × ضلع قاعده × ارتفاع وجه جانبی؛ مساحت کل = جانبی + قاعده.
گستردهٔ مخروط: قسمتی از دایره به شعاع l که طول کمانش 2 π R است.
دوران: مستطیل ← استوانه؛ مثلث قائمالزاویه حول ضلع قائمه ← مخروط؛ نیمدایره ← کره؛ ربع دایره ← نیمکره.
مقطع کره با صفحهای که از درونش بگذرد دایره است (بزرگترین از مرکز)؛ صفحهٔ مماس فقط یک نقطه دارد. مقطع مکعب از دو یال روبهرو: مستطیل a × a 2 .