یادستان / همکلاس / نهم / ریاضی نهم / فصل ۷ / جزوه عبارت گویا#
کسری که صورت و مخرجش چندجملهای است: x + 5 x ، y 1 ، x 2 + 1 . گویا نیست: x + 1 2 ، ∣ x ∣ .
تعریف نشده جایی که مخرج صفر شود. مخرج را تجزیه کن و هر عامل را صفر بگذار: ( x − 2 ) ( x − 5 ) 2 x + 1 به ازای x = 2 و x = 5 تعریف نمیشود.
حاصلضرب صفر است اگر دستکم یکی از عاملها صفر باشد.
ساده کردن#
B C A C = B A (با B , C = 0 ). اول تجزیه، بعد حذف عامل ها؛ هرگز جملهها را خط نزن.
مثال: x 2 + 5 x + 6 x 2 − 9 = x + 2 x − 3 .
قرینهها: b − a = − ( a − b ) پس b − a a − b = − 1 .
چهار عمل#
ضرب: b a × d c = b d a c ؛ تقسیم: کسر دوم را وارونه کن و ضرب کن.
جمع و تفریق: هممخرج کن (ک.م.م مخرجهای تجزیهشده): x 2 + x + 1 3 = x ( x + 1 ) 5 x + 2 . صورت کمشونده را در پرانتز بگذار.
کسر مرکب: صورت و مخرج را در ک.م.م مخرجهای کوچک ضرب کن: 1 − x 2 1 1 + x 1 = x − 1 x .
معادله: اول مقدار ممنوع را بنویس، بعد طرفین-وسطین: x + 8 x + 3 = 3 2 با x = − 8 ، پس 3 x + 9 = 2 x + 16 ⇒ x = 7 . جوابی که مخرج را صفر کند پذیرفته نیست.
تقسیم چندجملهایها#
تکجملهای بر تکجملهای: 5 x y 5 15 x 4 y 2 = y 3 3 x 3 .
چندجملهای بر تکجملهای: هر جمله جدا: 2 x 8 x 3 − 12 x 2 + 2 x = 4 x 2 − 6 x + 1 .
چندجملهای بر چندجملهای: مرتب نزولی، بعد «تقسیم، ضرب، تفریق، ادامه» تا درجهٔ باقیمانده از مقسومعلیه کمتر شود. توان جاافتاده را با ضریب صفر بنویس.
مقسوم = مقسومعلیه × خارجقسمت + باقیمانده. باقیماندهٔ صفر یعنی بخشپذیر.