یادستان / همکلاس / هشتم / ریاضی هشتم / فصل ۹ / جزوه خط و دایره#
O H فاصلهٔ مرکز تا خط، r شعاع: O H > r بینقطهٔ مشترک؛ O H = r مماس (یک نقطه)؛ O H < r دو نقطه.
شعاع در نقطهٔ تماس بر مماس عمود است: O P = 10 ، r = 6 ⇐ مماس 100 − 36 = 8 .
دو مماس از یک نقطه برابرند و O P نیمساز زاویهٔ P است. A P ^ B = 5 0 ∘ ⇐ A O ^ B = 13 0 ∘ .
وتر: پارهخط بین دو نقطهٔ دایره؛ قطر بلندترین وتر.
عمود از مرکز بر وتر آن را نصف میکند (و برعکس): r = 10 ، فاصله ۶ ⇐ وتر 2 × 8 = 16 .
مرکز بشقاب شکسته: محل برخورد عمودهای وسط دو وتر.
زاویهٔ مرکزی#
رأس روی مرکز. اندازهٔ کمان = زاویهٔ مرکزی روبهرو: A O ^ B = 7 2 ∘ ⇐ A B ⌢ = 7 2 ∘ ، کمان بزرگ 28 8 ∘ .
طول کمان = محیط × (اندازهٔ کمان ÷ ۳۶۰): r = 5 ، 7 2 ∘ ⇐ 31.4 ÷ 5 = 6.28 .
اندازهٔ برابر ≠ طول برابر در دو دایرهٔ متفاوت.
در یک دایره: کمانهای برابر ⇔ وترهای برابر.
n ضلعی منتظم: زاویهٔ مرکزی 360 ÷ n ؛ پنجضلعی 7 2 ∘ . ششضلعی: ضلع = شعاع.
چرخوفلک ۲۴کابینه: 1 5 ∘ بین دو کابین کنار هم.
زاویهٔ محاطی#
رأس روی دایره، ضلعها وتر. زاویهٔ محاطی = نصف کمان روبهرو: B C ⌢ = 11 0 ∘ ⇐ 5 5 ∘ .
= نصف زاویهٔ مرکزی روبهروی همان کمان.
محاطیهای روبهروی یک کمان برابرند.
روبهروی قطر: 9 0 ∘ . C A ^ B = 3 5 ∘ ⇐ A B ^ C = 5 5 ∘ .
چهارضلعی با رأسهای روی دایره: زاویههای روبهرو مکمل؛ 11 5 ∘ ⇐ 6 5 ∘ .