یادستان / همکلاس / هفتم / ریاضی هفتم / فصل ۶ / جزوه حجمهای هندسی#
منشوری: دو قاعدهٔ موازی و همنهشت (مکعبمستطیل، منشور سهپهلو، استوانه). هرمی: یک قاعده و یک نوک (هرم، مخروط). کروی: کره.
اجزای منشور: قاعده، وجه جانبی، یال، رأس. قاعده با n ضلع: n وجه جانبی، 2 n رأس، 3 n یال.
مقطعِ موازی قاعده = شکل قاعده. نمای بالا، روبهرو و راست.
حجم منشور#
V = S × h (مساحت قاعده × ارتفاع).
مکعبمستطیل: a × b × c . استوانه: π × r × r × h با π ≈ 3.14 .
مثال: قاعدهٔ مثلثی 2 1 × 5 × 12 = 30 و h = 3 ⇐ V = 90 .
۱ لیتر = ۱۰۰۰ سانتیمتر مکعب؛ ۱ متر مکعب = ۱۰۰۰ لیتر.
توخالی: حجم کامل منهای حجم خالی.
مساحت جانبی و کل#
مساحت جانبی = P × h (محیط قاعده × ارتفاع). مساحت کل = P × h + 2 S .
جعبهٔ ۵×۴×۳: جانبی 18 × 3 = 54 ، کل 54 + 40 = 94 .
مکعبمستطیل a ، b ، c : کل = 2 × ( ab + b c + a c ) ؛ 2 × ( 20 + 12 + 15 ) = 94 . مکعب: 6 × a × a .
استوانه: جانبی 2 × π × r × h ؛ گسترده = یک مستطیل و دو دایره.
حجم ← واحد مکعب؛ مساحت ← واحد مربع.
حجم و سطح#
یک ورق ۲۴×۱۲، دو استوانه (π = 3 ): حجم ۵۷۶ و ۲۸۸. سطح برابر، حجم متفاوت.
چرخش مستطیل حول یک ضلع: استوانه؛ ضلع محور = ارتفاع، ضلع دیگر = شعاع.
جعبه از ورق مربعی با برش c : کف ( L − 2 c ) در ( L − 2 c ) و ارتفاع c .
حجم برابر، سطح متفاوت: جعبهٔ جمعوجور سطح کمتری دارد.