یادستان / همکلاس / پنجم دبستان / ریاضی پنجم / فصل ۳ / جزوه نسبت#
نسبتِ عددِ اول به عددِ دوم را مثل کسر مینویسیم: «۳ به ۵» یعنی 5 3 . ترتیب مهم است: 5 3 = 3 5 .
قسمت به قسمت: ۱۸ دختر به ۱۲ پسر 12 18 . قسمت به کل: ۱۸ دختر به ۳۰ نفر 30 18 .
دو مقدارِ همجنس باید یک واحد داشته باشند: ۲ متر به ۵۰ سانتیمتر = 50 200 = 4 .
مقدارهای ناهمجنس: ۹۰ لیتر در ۶ دقیقه = 6 90 = 15 لیتر در هر دقیقه.
ساده کردن: هر دو عدد را بر یک عدد تقسیم کن. 20 12 = 5 3 .
نسبتهای مساوی#
هر دو عدد را در یک عدد (غیرصفر) ضرب یا بر آن تقسیم کن: 3 2 = 12 8 .
جمع کردنِ یک عدد با هر دو، نسبت را عوض میکند: 3 2 = 4 3 .
ضربِ ضربدری: 6 4 و 9 6 مساویاند، چون 4 × 9 = 6 × 6 .
تناسب#
تساویِ دو نسبت یک تناسب است: 12 4 = 15 5 .
ناشناخته را با «اول یکی» یا با ضرب در یک عددِ مشترک پیدا کن: ۴ مداد ۱۲ سکه، پس ۹ مداد ۲۷ سکه.
با مجموع: نسبت ۳ به ۵ و مجموع ۴۰، یعنی ۸ قسمت؛ هر قسمت ۵، پس ۱۵ و ۲۵.
با اختلاف: نسبت ۲ به ۷ و اختلاف ۳۰، یعنی ۵ قسمت؛ هر قسمت ۶، پس ۱۲ و ۴۲.
دو مقدار متناسباند اگر نسبتشان در همهٔ ستونهای جدول یکی باشد. ضلع و محیطِ مربع متناسباند؛ ضلع و مساحت نه.
درصد#
درصد نسبتی با مخرجِ ۱۰۰ است: 40% = 100 40 .
کسر به درصد: مخرج را به ۱۰۰ برسان. 20 7 = 35% . درصد به کسر: 80% = 5 4 .
۱۰٪ یکدهم، ۲۵٪ یکچهارم، ۵۰٪ نصف است.
۲۵٪ از ۸۰ = 80 ÷ 4 = 20 . ۳۵٪ از ۲۰۰ = 70 .
تخفیف: قیمت منهای درصدِ آن. ۲۰٪ تخفیف روی ۱۵۰ سکه: 150 − 30 = 120 .
کل: اگر ۲۵٪ عدد ۱۲ است، کل 12 × 4 = 48 . کل همیشه ۱۰۰٪ است.