یادستان / همکلاس / چهارم دبستان / ریاضی چهارم / فصل ۶ / جزوه عمود و موازی#
دو خط که با هم زاویهٔ راست (۹۰ درجه) بسازند، بر هم عمودند . آزمایش و رسم با گونیا.
دو خط که هر چه ادامه یابند به هم نمیرسند، موازیاند ؛ فاصلهشان همهجا برابر است.
دو خط عمود بر یک خط، با هم موازیاند.
خطی که دو خط موازی را قطع کند، زاویههای همجای برابر میسازد.
زاویهٔ راست ۹۰، خط راست ۱۸۰ و دور کامل ۳۶۰ درجه است: □ + 25 = 90 پس □ = 65 .
چهارضلعیها#
ذوزنقه : فقط یک جفت ضلع موازی.
متوازیالاضلاع : دو جفت ضلع موازی؛ ضلعهای روبهرو برابر، زاویههای روبهرو برابر، دو زاویهٔ کنار هم روی هم ۱۸۰ درجه (مثل ۷۰، ۱۱۰، ۷۰، ۱۱۰).
مستطیل : متوازیالاضلاع با ۴ زاویهٔ راست. لوزی : متوازیالاضلاع با ۴ ضلع برابر. مربع : هر دو.
هر مربع یک مستطیل و یک لوزی است؛ هر مستطیل یک متوازیالاضلاع است.
مساحت متوازیالاضلاع و مثلث#
ارتفاع : پارهخطی که از یک رأس بر قاعده (یا ادامهٔ آن) عمود است. ضلع کج ارتفاع نیست.
مساحت متوازیالاضلاع = قاعده × ارتفاع: 8 × 5 = 40 .
مساحت مثلث = (قاعده × ارتفاع) ÷ ۲: ( 10 × 6 ) ÷ 2 = 30 .
در مثلث قائمالزاویه، دو ضلعِ کنار زاویهٔ راست قاعده و ارتفاعاند.
محیط و مساحت#
محیط مستطیل = (طول + عرض) × ۲؛ مساحت = طول × عرض.
۱ متر مربع = 100 × 100 = 10000 سانتیمتر مربع. پیش از ضرب، واحدها را یکی کن.
شکل ترکیبی: تقسیم به مستطیلها، یا کم کردن تکهٔ خالی از مستطیل بزرگ.
مساحت برابر، محیط متفاوت؛ با محیط ثابت، مربع بیشترین مساحت را دارد.