یادستان / همکلاس / دهم / ریاضی دهم / فصل ۶ / جزوه اصل جمع و اصل ضرب#
جمع (فقط یکی از روشهای جدا انجام میشود): m روش یا n روش جدا ← m + n .
ضرب (همهٔ مرحلهها انجام میشوند): مرحلهٔ اول m و برای هر کدام مرحلهٔ دوم n ← m × n .
روش جای خالی: برای هر جایگاه تعداد گزینهها را بنویس و ضرب کن؛ اول جایگاه شرطدار .
عدد چندرقمی: رقم سمت چپ ۰ نیست. با { 0 , 1 , 2 , 3 , 4 , 5 } : چهاررقمی غیرتکراری 5 × 5 × 4 × 3 = 300 .
اگر شرطها با هم درگیرند (مثلاً ۰ و یکانِ ۰ یا ۵)، حالتها را جدا کن و جمع بزن.
جایگشت (ترتیب مهم است)#
n ! = n ( n − 1 ) ⋯ 2 ⋅ 1 و 0 ! = 1 . 5 ! = 120 ، 6 ! = 720 .
جایگشت n شیء متمایز: n ! .
جایگشت r تایی از n : P ( n , r ) = ( n − r )! n ! = n ( n − 1 ) ⋯ ( n − r + 1 ) . مثال: P ( 8 , 3 ) = 336 .
b ! a ! (a ≥ b ): فقط a ( a − 1 ) ⋯ ( b + 1 ) . مثال: 5 ! 8 ! = 8 × 7 × 6 = 336 .
کلمه: هر ردیف از حرفها، معنادار یا نه. با «د، ف، ت، ر»: 4 ! = 24 کلمهٔ ۴ حرفی.
«کنار هم»: آنها را یک بسته بگیر و ترتیب داخل بسته را هم ضرب کن. «کنار هم نباشند» = کل منهای کنار هم.
ترکیب (ترتیب مهم نیست)#
( r n ) = r ! P ( n , r ) = r ! ( n − r )! n ! = تعداد زیرمجموعههای r عضوی.
( 0 n ) = ( n n ) = 1 ، ( 1 n ) = n ، ( 2 n ) = 2 n ( n − 1 ) ، ( r n ) = ( n − r n ) ، ( r n ) = ( r − 1 n − 1 ) + ( r n − 1 ) .
تشخیص: جابهجایی دو انتخاب حالت تازه میسازد؟ بله ← جایگشت؛ نه ← ترکیب.
«دقیقاً»: ضرب انتخابها از هر گروه. «حداقل»: جمع حالتها یا کل منهای حالت بد.
مثال: ۵ دختر و ۴ پسر، کمیتهٔ ۳ نفره با حداقل یک پسر: 84 − 10 = 74 .