جزوهٔ درس ۶: منابع آب ایران#
رود و آبهای زیرزمینی#
- آب شیرین از برف و باران میآید؛ آب دریا شور است.
- بخشی از آب روی زمین جاری میشود و رود میسازد؛ بخشی در زمین فرو میرود و آب زیرزمینی میشود.
- رود: سرچشمه ← جویبار ← پیوستن جویبارها ← دهانه (ریختن به دریا).
- چاه: گودال عمیق و پمپ. قنات: تونل زیرزمینی با مادرچاه و مظهر؛ آب خودبهخود جاری است. چشمه: آب زیرزمینی که خودش بیرون میآید.
پراکندگی رودهای ایران#
- رودها از البرز و زاگرس و کوههای داخلی شروع میشوند و به خزر، خلیج فارس، دریای عمان یا دریاچههای داخلی میرسند.
- مثالها: ارس، سفیدرود، اترک، گرگانرود ← خزر؛ کارون (اهواز) ← خلیج فارس؛ زایندهرود (اصفهان) ← گاوخونی؛ زرینهرود و سیمینهرود ← دریاچهٔ ارومیه.
ایران، کشوری کمآب#
- باران متوسط ایران: کمتر از ۲۵۰ میلیمتر در سال (= ۲۵ سانتیمتر).
- بیشتر رودها فصلیاند؛ آب بعضی از نمکزار شور میشود و به کار کشاورزی نمیآید.
- محافظت: سد (ذخیره و برق)، آبیاری قطرهای، پرهیز از آلودگی.
مصرف نادرست و آلودگی آب#
- مصرف روزانهٔ هر نفر طبق کتاب حداکثر ۱۵۰ لیتر؛ حمام ۵۰ لیتر (بیشترین).
- آلودگی: مواد زائد کارخانه، فاضلاب، زباله، سم. راه جلوگیری: تصفیه و صرفهجویی.