جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · مطالعات اجتماعی پنجم دبستان

فصل ۶: منابع آب ایران

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

جزوهٔ درس ۶: منابع آب ایران#

رود و آب‌های زیرزمینی#

  • آب شیرین از برف و باران می‌آید؛ آب دریا شور است.
  • بخشی از آب روی زمین جاری می‌شود و رود می‌سازد؛ بخشی در زمین فرو می‌رود و آب زیرزمینی می‌شود.
  • رود: سرچشمه ← جویبار ← پیوستن جویبارها ← دهانه (ریختن به دریا).
  • چاه: گودال عمیق و پمپ. قنات: تونل زیرزمینی با مادرچاه و مظهر؛ آب خودبه‌خود جاری است. چشمه: آب زیرزمینی که خودش بیرون می‌آید.

پراکندگی رودهای ایران#

  • رودها از البرز و زاگرس و کوه‌های داخلی شروع می‌شوند و به خزر، خلیج فارس، دریای عمان یا دریاچه‌های داخلی می‌رسند.
  • مثال‌ها: ارس، سفیدرود، اترک، گرگان‌رود ← خزر؛ کارون (اهواز) ← خلیج فارس؛ زاینده‌رود (اصفهان) ← گاوخونی؛ زرینه‌رود و سیمینه‌رود ← دریاچهٔ ارومیه.

ایران، کشوری کم‌آب#

  • باران متوسط ایران: کمتر از ۲۵۰ میلی‌متر در سال (= ۲۵ سانتی‌متر).
  • بیشتر رودها فصلی‌اند؛ آب بعضی از نمکزار شور می‌شود و به کار کشاورزی نمی‌آید.
  • محافظت: سد (ذخیره و برق)، آبیاری قطره‌ای، پرهیز از آلودگی.

مصرف نادرست و آلودگی آب#

  • مصرف روزانهٔ هر نفر طبق کتاب حداکثر ۱۵۰ لیتر؛ حمام ۵۰ لیتر (بیشترین).
  • آلودگی: مواد زائد کارخانه، فاضلاب، زباله، سم. راه جلوگیری: تصفیه و صرفه‌جویی.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/social-5/ch-6-manabe-ab-iran