جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · مطالعات اجتماعی پنجم دبستان

فصل ۵: جمعیت ایران

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

جزوهٔ درس ۵: جمعیت ایران#

جمعیت و افزایش آن#

  • جمعیت یک جا شمار همهٔ کسانی است که در آن‌جا زندگی می‌کنند: کلاس، مدرسه، شهر، روستا یا کشور.
  • وقتی تولدها از مرگ‌ها بیشتر باشند، جمعیت افزایش می‌یابد؛ وقتی مرگ‌ها بیشتر باشند، کم می‌شود. مثال: ۱۴ تولد و ۶ مرگ یعنی ۸ نفر بیشتر.
  • جمعیت ایران طبق نمودار کتاب (گرد شده، به میلیون نفر): سال ۱۳۳۵: ۱۹؛ ۱۳۵۵: ۳۲٫۵؛ ۱۳۷۵: ۶۰؛ ۱۳۹۵: ۸۰؛ ۱۴۰۰: ۸۵ (برآورد؛ آن سال سرشماری نشد). حدود چهار و نیم برابر در ۶۵ سال.
  • خوبی‌های زیاد شدن جمعیت: نیروی کار بیشتر، کمک به پیشرفت کشور، نیروی بیشتر برای دفاع و همراهی در خانواده. برای جمعیت بیشتر باید به آب، غذا، خانه و مدرسه هم فکر کرد.

پراکندگی جمعیت در ایران#

  • پراکندگی یعنی جمعیت در همه‌جا یکسان نیست: جاهای پرجمعیت و کم‌جمعیت داریم.
  • ناحیهٔ ۱: تهران و اطراف آن، پرجمعیت‌ترین (پایتخت، اداره، دانشگاه، کارخانه).
  • ناحیهٔ ۲: کرانهٔ دریای خزر، باریک ولی پرجمعیت (باران کافی، خاک حاصلخیز، کشاورزی).
  • ناحیهٔ ۳: کوهپایه‌های البرز و زاگرس و کوه‌های آذربایجان و خراسان، شهر و روستای بسیار (آب‌وهوای معتدل، خاک آبرفتی، معدن).
  • ناحیهٔ ۴: نواحی داخلی ایران (کویر و لوت)، خیلی کم‌جمعیت (باران کم، زمین شور).

مهاجرت#

  • مهاجرت یعنی جابه‌جا شدن مردم از یک جا به جای دیگر برای زندگی یا کار.
  • عوامل دورکنندهٔ جمعیت: کمبود آب، خشک‌سالی، کمبود کار و درآمد، جنگ.
  • عوامل جذب‌کنندهٔ جمعیت: درآمد و کار بیشتر، بیمارستان مجهز، مدرسه و دانشگاه، فروشگاه‌های بزرگ.
  • مهاجرت داخل کشور جمعیت کشور را عوض نمی‌کند؛ فقط پراکندگی‌اش را.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/social-5/ch-5-jamiat-iran