جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · مطالعات اجتماعی پنجم دبستان

فصل ۱۹: وزیران کاردان، شهرهای آباد

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

جزوهٔ درس ۱۹: وزیران کاردان، شهرهای آباد#

ورود ترکان#

  • ترکان: مردمی قبیله‌ای و دامدار در شمال شرقی ایران. با اسلام مسلمان شدند و برخی با توانایی نظامی در دربار به مقام‌های مهم رسیدند.
  • سه حکومت: غزنویان (سلطان محمود؛ لشکرکشی به هند)، سلجوقیان (طغرل؛ ملکشاه؛ پایتخت اصفهان؛ از ماوراءالنهر تا مدیترانه)، خوارزمشاهیان (سلطان محمد؛ همسایه با مغول‌ها؛ برچیده شدن با حملهٔ مغول).
  • خط زمان (هجری قمری، سال‌های تقریبی؛ کتاب سال نمی‌نویسد): غزنویان ۳۶۶ تا ۵۸۲ (حدود ۲۱۶ سال)، سلجوقیان ۴۲۹ تا ۵۹۰ (حدود ۱۶۱)، خوارزمشاهیان ۴۷۰ تا ۶۲۸ (حدود ۱۵۸). طولانی‌ترین: غزنویان.

وزیران کاردان ایرانی#

  • فرمانروایان ترک تجربهٔ کشورداری نداشتند؛ کار را به وزیران کاردان ایرانی سپردند. خواجه نظام‌الملک توسی وزیر مشهور سلجوقیان.

رونق دانش، هنر و شهرها#

  • فارسی: نامه و فرمان‌ها به فارسی نوشته شد؛ فردوسی (دورهٔ غزنویان).
  • نظامیه: مدرسه‌های بزرگ به دستور نظام‌الملک. مسجد، برج، مناره، کاروان‌سرا.
  • شغل بیشتر مردم: کشاورزی و دامپروری؛ در شهرها سفالگری، آهنگری، بافندگی و تجارت.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/social-5/ch-19-vozara-kardan-shahrha-abad