جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · مطالعات اجتماعی پنجم دبستان

فصل ۱۲: حرکت‌های زمین

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

جزوهٔ درس ۱۲: حرکت‌های زمین#

حرکت زمین به دور خود و به دور خورشید#

  • حرکت چرخشی: چرخیدن زمین به دور خودش، حدود ۲۴ ساعت (یک شبانه‌روز). نتیجه: شب و روز. زمین از غرب به شرق می‌چرخد و برای همین خورشید از مشرق طلوع و در مغرب غروب می‌کند (حرکت ظاهری خورشید).
  • حرکت انتقالی: گردش زمین به دور خورشید، ۳۶۵ روز (یک سال). نتیجه: فصل‌ها (به‌خاطر محور کج، نه فاصله).
  • ظهر یعنی خورشید در بالاترین جای آسمان آن روز؛ همیشه ساعت ۱۲ نیست.

پیدا کردن مکان‌ها روی کره#

  • خط استوا: خط فرضی دور زمین؛ زمین را به نیمکرهٔ شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند؛ مدار صفر درجه.
  • مدارها: خط‌های فرضی موازی استوا؛ از ۰ در استوا تا ۹۰ در قطب‌ها.
  • نصف‌النهارها: خط‌های فرضی از قطب تا قطب. نصف‌النهار مبدأ صفر درجه است، از گرینویچ (نزدیک لندن) می‌گذرد و زمین را به نیمکرهٔ شرقی و غربی تقسیم می‌کند؛ تا ۱۸۰ درجه شرقی و ۱۸۰ درجه غربی.
  • هر مکان یک مدار و یک نصف‌النهار دارد؛ ایران در نیمکرهٔ شمالی و شرقی است (تقریباً ۲۵ تا ۴۰ درجهٔ شمالی و ۴۴ تا ۶۳ درجهٔ شرقی).

شبکهٔ مربعات#

  • خط‌های عمودی و افقی که نقشه را به خانه‌ها تقسیم می‌کنند. ستون‌ها با حرف (الف، ب، ج، د از راست) و ردیف‌ها با عدد (۱، ۲، ۳ از بالا).
  • نام خانه: اول حرف، بعد عدد، مثل (ب ۲). ساختمان بزرگ چند خانه می‌گیرد: (ب، ج ۳).
  • جواب فعالیت‌ها: ساعت آفتابی (صفحهٔ ۷۷)، صفحهٔ ۷۸ و فعالیت‌های صفحهٔ ۸۰.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/social-5/ch-12-harkathaye-zamin