جزوهٔ فصل ۷: آثاری از گذشتهٔ زمین#
فسیل و شرایط تشکیل#
- فسیل: اثر یا باقیماندهٔ جاندار قدیمی در رسوبها و سنگهای رسوبی. دانشمندش: فسیلشناس.
- دو شرط: قسمت سخت (استخوان، دندان، صدف) و دور ماندن جسد از فساد (اکسیژن، آب، گرما، باکتری، جانداران دیگر).
- در دریا بیشتر از بیابان؛ در یخچال، صمغ، خاکستر آتشفشان و معدن نمک هم ممکن است.
- مثال: 3 mm/yr×2000 yr=6000 mm=6 m رسوب.
راههای تشکیل#
- دفن قسمت سخت؛ حفظ کل بدن (صمغ، یخچال)؛ جانشین شدن مواد معدنی (سیلیسی یا آهکی)؛ قالب خارجی و قالب داخلی؛ اثر فعالیت (ردپا).
کاربردها#
- فسیل راهنما: سنّ مشخص، پراکندگی زیاد، فراوان، تشخیص آسان.
- لایههای وارونهنشده: پایینتر = قدیمیتر. لایهٔ کج یعنی تغییر پس از رسوبگذاری.
- آبوهوای گذشته: زغالسنگ (جنگل گرم و مرطوب)، مرجان (دریای کمعمق گرم).
- سوختهای فسیلی (زغالسنگ، نفت، گاز) از بقایای جانداران؛ فسیلهای ریز در اکتشاف.
- فسیل یکسان در دو سوی اقیانوس: شاهد جابهجایی قارهها.