جزوهٔ فصل ۱۱: گوناگونی جانداران#
گروهبندی و کلید دوراهی#
- جانداران را با صفتها (ویژگیهای قابلدیدن یا اندازهگیری) گروهبندی میکنند؛ ساختار درونی و مولکولهای یاخته هم بررسی میشود.
- کلید دوراهی: در هر مرحله بین دو حالت انتخاب میکنی. با k پرسش حداکثر 2k جاندار جدا میشود.
- ظاهر یا جای زندگی گاهی فریب میدهد (دلفین و ماهی).
رتبهها#
- سلسله، شاخه، رده، راسته، خانواده (تیره)، جنس (سرده)، گونه؛ از بزرگ به کوچک.
- نام علمی دو بخشی لاتین: جنس + گونه (لینه).
- پایینتر آمدن: شباهت بیشتر، تفاوت کمتر.
پنج سلسله#
- باکتریها: پیشهستهای؛ همهجا هستند؛ بیشترشان بیضرر؛ بعضی مفید (روده)، بعضی بیماریزا.
- آغازیان: جلبکها؛ بعضی فتوسنتز میکنند؛ جلبک گیاه نیست.
- قارچها: سبزینه ندارند؛ تکیاختهای (مخمر) یا پریاختهای؛ گیاه یا سبزی نیستند.
- گیاهان و جانوران: در فصلهای بعد.
- راههستهای: مادهٔ وراثتی درون هسته؛ پیشهستهای: بدون هسته.
ویروس#
- ساختار یاختهای ندارد؛ فقط درون یاختهٔ میزبان تکثیر میشود؛ بیرون از یاخته مثل بلور است.
- در پنج سلسله جا ندارد؛ زنده یا غیرزنده بودنش محل اختلاف است.
- ایدز: از خون و وسایل آلوده منتقل میشود؛ دستگاه ایمنی را ضعیف میکند.