جزوهٔ فصل ۳: رنگینکمان#
رنگینکمان#
- نور سفید خورشید از رنگهای گوناگون ساخته شده است.
- ذرّههای ریز آب در هوا نور را تجزیه میکنند و رنگها جدا میشوند.
- نور از پشت هر ذرّه برمیگردد؛ برای همین رنگینکمان را با پشت به خورشید میبینیم.
- آب رنگ اضافه نمیکند. رنگینکمان به ذرّهٔ آب و نور خورشید نیاز دارد، نه حتماً باران.
- رنگینکمان دور سایهٔ سرت پیدا میشود. هرگز به خورشید نگاه نکن.
- منشور (آزمایشگاه) نور را به رنگها تجزیه میکند.
ذرّهبین#
- ذرّهبین یک عدسی است: تکهای شفاف که وسطش ضخیمتر است.
- عدسی مسیر نور را کج میکند و نور را در یک نقطه به نام کانون جمع میکند.
- فاصلهٔ کانون تا عدسی در ذرّهبینهای مختلف فرق دارد.
- ذرّهبین جسم را بزرگ نمیکند؛ چشم آن را بزرگتر میبیند.
- تصویر پنجرهٔ دور روی کاغذ کوچک و وارونه است؛ فاصلهٔ کاغذ تا ذرّهبین تقریباً همان فاصلهٔ کانون تا عدسی است (با خطکش، بر حسب cm).
- لیوان پر از آب هم مثل عدسی است و پیکان پشتش را چپ و راست برعکس نشان میدهد.
- ایمنی: نور خورشید را با ذرّهبین روی چیزی جمع نکن.
کاربرد عدسیها#
- ذرّهبین، میکروسکوپ، دوربین دوچشمی، تلسکوپ، دوربین عکاسی و عینک عدسی دارند.
- ساعتساز و طلافروش از عدسی استفاده میکنند.
- قطرهٔ آب هم میتواند مثل عدسی کار کند.
- با تلسکوپ یا دوربین دوچشمی هرگز به خورشید نگاه نکن.