جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · علوم پنجم دبستان

فصل ۳: رنگین‌کمان

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

جزوهٔ فصل ۳: رنگین‌کمان#

رنگین‌کمان#

  • نور سفید خورشید از رنگ‌های گوناگون ساخته شده است.
  • ذرّه‌های ریز آب در هوا نور را تجزیه می‌کنند و رنگ‌ها جدا می‌شوند.
  • نور از پشت هر ذرّه برمی‌گردد؛ برای همین رنگین‌کمان را با پشت به خورشید می‌بینیم.
  • آب رنگ اضافه نمی‌کند. رنگین‌کمان به ذرّهٔ آب و نور خورشید نیاز دارد، نه حتماً باران.
  • رنگین‌کمان دور سایهٔ سرت پیدا می‌شود. هرگز به خورشید نگاه نکن.
  • منشور (آزمایشگاه) نور را به رنگ‌ها تجزیه می‌کند.

ذرّه‌بین#

  • ذرّه‌بین یک عدسی است: تکه‌ای شفاف که وسطش ضخیم‌تر است.
  • عدسی مسیر نور را کج می‌کند و نور را در یک نقطه به نام کانون جمع می‌کند.
  • فاصلهٔ کانون تا عدسی در ذرّه‌بین‌های مختلف فرق دارد.
  • ذرّه‌بین جسم را بزرگ نمی‌کند؛ چشم آن را بزرگ‌تر می‌بیند.
  • تصویر پنجرهٔ دور روی کاغذ کوچک و وارونه است؛ فاصلهٔ کاغذ تا ذرّه‌بین تقریباً همان فاصلهٔ کانون تا عدسی است (با خط‌کش، بر حسب cm).
  • لیوان پر از آب هم مثل عدسی است و پیکان پشتش را چپ و راست برعکس نشان می‌دهد.
  • ایمنی: نور خورشید را با ذرّه‌بین روی چیزی جمع نکن.

کاربرد عدسی‌ها#

  • ذرّه‌بین، میکروسکوپ، دوربین دوچشمی، تلسکوپ، دوربین عکاسی و عینک عدسی دارند.
  • ساعت‌ساز و طلافروش از عدسی استفاده می‌کنند.
  • قطرهٔ آب هم می‌تواند مثل عدسی کار کند.
  • با تلسکوپ یا دوربین دوچشمی هرگز به خورشید نگاه نکن.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/science-5/ch-3-rangin-kaman