نگارش پنجم دبستان · آزمون آزمایشی
آزمون نوبت دوم نگارش پنجم دبستان
این آزمون مثل امتحان نوبت دوم خرداد، کل کتاب نگارش پنجم دبستان را میسنجد؛ حدود ۷۰ درصد سؤالها از نیمهٔ دوم کتاباند: نامآوران، راه زندگی، علم و عمل، و بقیه از آفرینش، دانایی و هوشیاری، ایران من. دو نمونه با ۲۲ سؤال داری. اول خودت فکر کن و جواب بده و تا آخر سراغ پاسخها نرو؛ بعد توضیح هر سؤال و نمرهٔ هر فصل را ببین. اگر معلمت بخشی از کتاب را از محدودهٔ امتحان حذف کرده، سؤالهای همان درسها را ملاک بگیر.
از این فصلها: فصل ۱، آفرینش؛ فصل ۲، دانایی و هوشیاری؛ فصل ۳، ایران من؛ فصل ۴، نامآوران؛ فصل ۵، راه زندگی؛ فصل ۶، علم و عمل
آزمون نوبت دوم
۲۲ سؤال از ۶ فصل، ۴۵ دقیقه؛ ۲ نمونه.
سؤالها و پاسخنامه
اگر میخواهی آزمون را زماندار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤالها را با پاسخ و توضیح میبینی. نمونهها: نمونهٔ ۱، نمونهٔ ۲.
نمونهٔ ۱ ۲۲ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱کدام نشانهٔ ربط «برخلاف انتظار» را میرساند؟
فصل ۱: آفرینش
- ولی (پاسخ درست)
- چون
- سپس
- زیرا
«ولی» و «اما» دو چیز را وصل میکنند که با هم نمیخوانند. «چون» و «زیرا» دلیل میآورند و «سپس» ترتیب را نشان میدهد.
سؤال ۲در توصیف دو بند مینویسیم؛ بند اول چه میگوید؟
فصل ۱: آفرینش
- فقط جزئیات ریز را
- تصویر کلی را (پاسخ درست)
- فقط عنوان را
- فقط پیام را
بند اول دید کلی از تصویر یا صدا را میگوید و بند دوم جزئیات و حس نویسنده را.
سؤال ۳پایان «گر» در «آهنگر» چه معنایی دارد؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- کسی که آن را میخورد
- جای نگهداری آن
- کسی که با آن چیز کار میکند یا آن را میسازد (پاسخ درست)
- رنگ آن
«گر» به آخر نام چیزی میچسبد و کسی را میرساند که با آن کار میکند: آهنگر، سفالگر، زرگر.
سؤال ۴در «مریم به گلدان آب داد. او خوشحال بود.»، «او» به چه کسی اشاره میکند؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- گلدان
- آب
- پنجره
- مریم (پاسخ درست)
ضمیر بهجای نام مینشیند. «او» به نزدیکترین کسی برمیگردد که میتواند خوشحال باشد: مریم. گلدان جاندار نیست.
سؤال ۵«از خودگذشته» اگر «ی» بگیرد، کدام میشود؟
فصل ۳: ایران من
- از خودگذشتگی (پاسخ درست)
- از خودگذشتهی
- از خودگذشتهی
- از خودگذشتی
«ه» به «گ» تبدیل میشود: از خودگذشته + ی = از خودگذشتگی. این واژه یعنی گذشتن از آسایش خود برای دیگران.
سؤال ۶واژهای را که با «غ» نوشته میشود، انتخاب کن.
فصل ۳: ایران من
باید انتخاب میشد: پیغام
«پیغام» با «غ» است. قوّت و قانع از ریشهای با «ق» میآیند.
سؤال ۷جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۴: نامآوران
جمله با جای خالیهای پر شده:«کتاب + خانه» میشود کتابخانه.
دو واژه کنار هم مینشینند و واژهٔ ترکیبی «کتابخانه» ساخته میشود؛ بین دو بخش نیمفاصله میگذاریم.
سؤال ۸هستهٔ اصلی جملهٔ «مرد پیر هر روز صبح در پارک قدم میزد» چیست؟
فصل ۴: نامآوران
- پیر هر روز
- مرد قدم میزد (پاسخ درست)
- در پارک صبح
- هر روز صبح
هسته چه کسی یا چه چیزی و چه کاری را میگوید. «پیر»، «هر روز صبح» و «در پارک» توضیح اضافهاند.
سؤال ۹پس از «او پرسید» کدام نشانه میآید؟
فصل ۴: نامآوران
- نقطه
- ویرگول
- دونقطه (پاسخ درست)
- علامت تعجب
پیش از سخنی که کسی گفته دونقطه میگذاریم و خود سخن را در گیومه میآوریم: او پرسید: «کی میآیی؟»
سؤال ۱۰در نوشتهٔ مقایسهای چه میکنیم؟
فصل ۴: نامآوران
- فقط یکی را معرفی میکنیم
- هیچ شباهتی نمینویسیم
- عنوان نمیگذاریم
- ویژگیها و شباهتها و تفاوتها را مینویسیم و جمعبندی میکنیم (پاسخ درست)
مقایسه یعنی کنار هم گذاشتن دو چیز: ویژگی هر کدام، شباهتها، تفاوتها، علت برتری یکی و در پایان جمعبندی.
سؤال ۱۱در «حیرتانگیز»، «انگیز» چه معنایی دارد؟
فصل ۴: نامآوران
- برانگیزنده (پاسخ درست)
- آمیخته با
- بدون
- دوباره
«انگیز» از «انگیختن» است و یعنی برانگیزنده: حیرتانگیز یعنی چیزی که حیرت میآورد. «آمیز» یعنی آمیخته با.
سؤال ۱۲کدام مورد در زندگینامه میآید؟
فصل ۴: نامآوران
- رنگ لباس دوستش
- آثار و نقش او در هنر یا ادبیات (پاسخ درست)
- قیمت خانهٔ او
- غذای دلخواه همسایه
کتاب برای زندگینامه پنج چیز میخواهد: نام و شهرت، محل زندگی و دوره، تحصیلات، آثار، و تأثیر و نقش او.
سؤال ۱۳«بی» در «بیادب» چه معنایی دارد؟
فصل ۵: راه زندگی
- همراه
- دوباره
- بدون (پاسخ درست)
- خیلی
«بی» یعنی «بدون»؛ بیادب یعنی بدون ادب. بیخبر و بیپروا هم همینطور ساخته میشوند.
سؤال ۱۴در «کتابِ داستان»، نشانهٔ بین دو واژه چه نام دارد؟
فصل ۵: راه زندگی
- ویرگول
- نقطه
- گیومه
- کسرهٔ اضافه (پاسخ درست)
برای وصل کردن دو واژه و گسترش معنی، بین آنها «ـِ» میآید که کسرهٔ اضافه نام دارد.
سؤال ۱۵کدام پرسش در نوشتن گزارش لازم است؟
فصل ۵: راه زندگی
- کجا اتفاق افتاد؟ (پاسخ درست)
- چه شعری یادت آمد؟
- کدام رنگ را دوست داری؟
- چه فیلمی دیدی؟
گزارش به پنج پرسش جواب میدهد: چه، کی، کجا، چگونه و چه نتیجهای. «کجا» یکی از آنهاست.
سؤال ۱۶کدام واژهها در ادامهٔ یک داستان ترتیب رویدادها را نشان میدهند؟
فصل ۵: راه زندگی
- زیرا، چون، تا
- بعد، ناگهان، سرانجام (پاسخ درست)
- اما، ولی، هم
- خوش، بی، خدا
برای ادامه دادن متن از واژههایی مثل «بعد»، «ناگهان» و «سرانجام» استفاده میکنیم تا رویدادها پشت سر هم روشن باشند.
سؤال ۱۷جملههای این داستان را به ترتیب درست بچین.
فصل ۵: راه زندگی
ترتیب درست:- نیما یک ماهی کوچک خرید و آن را در تنگ گذاشت.
- چند روز بعد دید ماهی بیحال است و کم شنا میکند.
- نیما نگران شد و از همسایه پرسید چه کند.
- همسایه گفت آب تنگ را عوض کن؛ نیما همین کار را کرد و ماهی دوباره شاداب شد.
جملهٔ اول شخصیت و ماهی را معرفی میکند. «چند روز بعد» نشان میدهد جملهٔ دوم بعد از خریدن است. نیما چون ماهی را بیحال دید نگران شد و پرسید، و جملهٔ آخر جواب همسایه و نتیجه را میگوید.
سؤال ۱۸واژهٔ ربط «تا» چه چیزی را نشان میدهد؟
فصل ۶: علم و عمل
- دلیل جملهٔ قبل
- برخلاف انتظار
- هدف یا پایان زمان (پاسخ درست)
- اضافه کردن چیزی
«تا» هدف را میرساند، مثل «درس خواندم تا قبول شوم». «اما» برخلاف انتظار و «و» اضافه کردن است.
سؤال ۱۹کدام واژهها ریشهٔ «ک ت ب» دارند؟
فصل ۶: علم و عمل
- علم، عالم، معلوم
- عقل، معقول، عاقل
- حفظ، حافظ، محافظ
- کتاب، کاتب، مکتب (پاسخ درست)
واژههایی که سه حرف اصلی یکسان دارند همریشهاند. کتاب، کاتب و مکتب همه به نوشتن مربوطاند.
سؤال ۲۰کدام جمله «خوب دیدن» است؟
فصل ۶: علم و عمل
- به آسمان نگاه میکنم و میبینم چند ابر هست و کدام تیرهتر است (پاسخ درست)
- به آسمان نگاه میکنم
- از زیر آسمان رد میشوم
- چشمم به آسمان است ولی فکرم جای دیگر است
خوب دیدن یعنی چیزی را که میبینیم بفهمیم و جزئیاتش را به یاد بیاوریم، نه فقط چشم را به آن بدوزیم.
سؤال ۲۱اجزای جملهٔ «مریم نامهای را نوشت» را به ترتیب ساده بچین (کننده، آنچه کار روی آن است، فعل).
فصل ۶: علم و عمل
ترتیب درست:- مریم
- نامهای را
- نوشت
در جملهٔ ساده اول کننده میآید (مریم)، بعد آنچه کار روی آن انجام میشود (نامهای را) و آخر فعل (نوشت).
سؤال ۲۲«گرت» در شعر یعنی چه؟
فصل ۶: علم و عمل
- اگر او را
- اگر تو را (پاسخ درست)
- که از
- آن گاه
«گرت» شکل کوتاهشدهٔ «اگر تو را» است. به این شکلهای کوتاهشده مخفّف میگویند.
نمونهٔ ۲ ۲۲ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱نشانهٔ ربط «بعد» چه رابطهای را میرساند؟
فصل ۱: آفرینش
- دلیل
- برخلاف انتظار
- ترتیب و کار بعدی (پاسخ درست)
- متضاد
«بعد» و «سپس» کاری را که پس از کار قبلی میآید نشان میدهند. دلیل را «چون» و «زیرا» میرسانند.
سؤال ۲برای توصیف یک تصویر، «جزئیات را فهرست کن» یعنی چه چیزهایی را بنویسیم؟
فصل ۱: آفرینش
- قیمت و نام ناشر
- نام نویسندهٔ تصویر
- فقط پیام تصویر
- رنگ، شکل، اندازه، جهت و نور (پاسخ درست)
جزئیات یعنی چیزهای ریز تصویر مانند رنگ، شکل، اندازه، جهت و نور؛ برای صدا بلندی و تندی و فاصله.
سؤال ۳خاطره را از زبان چه کسی مینویسیم؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- من (پاسخ درست)
- او
- شما
- آنها
خاطره یعنی نوشتن چیزی که برای خودمان اتفاق افتاده؛ پس از زبان «من» مینویسیم و فعلها بیشتر گذشتهاند.
سؤال ۴در نوشتن گفتوگوی دونفره پیش از سخن هر نفر چه میآید؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- فقط شمارهٔ سطر
- نام او و دونقطه (پاسخ درست)
- علامت تعجب
- گیومه و نقطه
در گفتوگو نام هر نفر و دونقطه پیش از سخنش میآید و سخن هر نفر در سطری جدا نوشته میشود.
سؤال ۵اگر واژهای با «ـه» تمام شود و «ی» بگیرد، «ه» به چه تبدیل میشود؟
فصل ۳: ایران من
- ک
- ق
- گ (پاسخ درست)
- ی
مثلاً سازنده + ی = سازندگی؛ «ه» برداشته میشود و «گ» میآید.
سؤال ۶کدام حرفها صدای «س» دارند؟
فصل ۳: ایران من
- ز، ذ، ض
- غ، ق
- ت، ط
- س، ث، ص (پاسخ درست)
صدای «س» در فارسی سه حرف دارد: س (سرود)، ث (ایثار) و ص (صدا). صدای «ز» حرفهای ز، ذ، ض و ظ را دارد.
سؤال ۷ویرگول (،) چه کاری میکند؟
فصل ۴: نامآوران
- مکث کوتاه میسازد و واژهها را از هم جدا میکند (پاسخ درست)
- پایان جمله را میگوید
- پرسش را نشان میدهد
- گفتهٔ کسی را باز میکند
ویرگول جای مکث کوتاه است، مثلاً «نان، پنیر و سبزی خریدم». پایان جملهٔ خبری نقطه است.
سؤال ۸در خلاصهنویسی پیام را کجا مینویسیم؟
فصل ۴: نامآوران
- در عنوان فقط
- در بند پایانی (پاسخ درست)
- در وسط متن
- هیچجا
کتاب میگوید رویدادها را به ترتیب بنویس، زمان و مکان و شخصیتها را بیاور و پیام را در بند پایانی بگذار.
سؤال ۹هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۴: نامآوران
جفتهای درست:- تفکّرآمیز ← همراه با فکر کردن
- غمانگیز ← برانگیزندهٔ غم
- حیرتانگیز ← برانگیزندهٔ حیرت
«آمیز» یعنی آمیخته با، پس تفکّرآمیز یعنی همراه با فکر کردن؛ «انگیز» یعنی برانگیزنده، پس غمانگیز و حیرتانگیز غم و حیرت میآورند.
سؤال ۱۰برای جایگزین کردن یک واژه با هممعنیاش کدام شرط لازم است؟
فصل ۴: نامآوران
- فقط تعداد حرفها برابر باشد
- واژه از زبان دیگر باشد
- معنی جمله عوض نشود و نوع واژه یکی باشد (پاسخ درست)
- جمله کوتاه شود
هممعنی باید از نوع واژهٔ اصلی باشد (اسم با اسم، فعل با فعل) و جمله هنوز روان و درست بماند.
سؤال ۱۱در جملهٔ «کودکان در حیاط بازی میکردند»، اصلیترین بخش جمله کدام است؟
فصل ۴: نامآوران
- کودکان
- حیاط
- در حیاط
- بازی میکردند (پاسخ درست)
فعل اصلیترین بخش است؛ اگر آن را برداریم جمله ناقص میشود. اگر فعل چند بخش داشته باشد، همه با هم فعلاند.
سؤال ۱۲در نشانهگذاری، گفتهٔ آدمها را کجا میگذاریم؟
فصل ۴: نامآوران
- در گیومه، با دونقطه پیش از آن (پاسخ درست)
- در پرانتز
- بعد از علامت تعجب
- هر جای جمله
گفتهٔ مستقیم را در گیومه «» میگذاریم و پیش از آن دونقطه میآوریم.
سؤال ۱۳«خدا + حافظ» کدام واژه را میسازد؟
فصل ۵: راه زندگی
- خداحافظیها
- خداحافظ (پاسخ درست)
- حافظخدا
- خداحاف
«خدا» را میشود اول واژه گذاشت: خدا + حافظ = خداحافظ و خدا + شناس = خداشناس.
سؤال ۱۴«خوش» در «خوشخط» یعنی چه؟
فصل ۵: راه زندگی
- بسیار بد
- کوتاه
- خوب و دلنشین (پاسخ درست)
- دور
«خوش» یعنی خوب و دلنشین؛ خوشخط یعنی دارای خط زیبا. خوشرنگ و خوشاخلاق هم همینطور ساخته میشوند.
سؤال ۱۵گزارش با داستان چه فرقی دارد؟
فصل ۵: راه زندگی
- در گزارش همهچیز را خیالی مینویسیم
- گزارش باید شعر باشد
- در گزارش هیچ ترتیبی لازم نیست
- در گزارش چیزی از خودمان نمیسازیم و رویدادها را همانطور که اتفاق افتاده مینویسیم (پاسخ درست)
گزارش یعنی نوشتن آنچه واقعاً دیده یا انجام دادهایم، کوتاه و به ترتیب؛ در داستان میتوانیم خیال هم اضافه کنیم.
سؤال ۱۶در «او چون گل زیباست»، «چون» به چه معنی است؟
فصل ۵: راه زندگی
- مانند (پاسخ درست)
- زیرا
- وقتی که
- اما
در این جمله آدم به گل مانند شده؛ پس «چون» یعنی «مانند». برای «زیرا» جمله میشود «چون باران آمد، خیس شدم».
سؤال ۱۷«صفت» چیست؟
فصل ۵: راه زندگی
- واژهای که بهجای اسم مینشیند
- واژهای که دربارهٔ اسم توضیح میدهد (پاسخ درست)
- نشانهٔ پایان جمله
- واژهای که کار را میرساند
صفت مثل «مهربان» در «پیرزنِ مهربان» دربارهٔ اسم توضیح میدهد. واژهای که بهجای اسم مینشیند ضمیر است.
سؤال ۱۸کدام واژهٔ ربط دو جمله را بعد از «گفت»، «دید» یا «فهمید» به هم میچسباند؟
فصل ۶: علم و عمل
- تا
- اما
- که (پاسخ درست)
- و
مثلاً «گفت که فردا میآید». «تا» هدف را میرساند و «اما» برخلاف انتظار است.
سؤال ۱۹واژهٔ «چرا» در یک بیت نشانهٔ چه لحنی است؟
فصل ۶: علم و عمل
- خبری
- تعجبی
- دعایی
- پرسشی (پاسخ درست)
«چرا»، «چه» و «کی» نشانهٔ بیت پرسشی هستند. بیتی که خبر میدهد لحن خبری دارد.
سؤال ۲۰کدام واژهها ریشهٔ «ع ل م» دارند؟
فصل ۶: علم و عمل
- علم، عالم، معلوم (پاسخ درست)
- کتاب، کاتب، مکتب
- عقل، معقول، عاقل
- حفظ، حافظ، محافظ
علم، عالم و معلوم هر سه سه حرف «ع ل م» دارند و به دانستن مربوطاند.
سؤال ۲۱در گزارش تحقیق، پس از یادداشتبرداری چه میکنیم؟
فصل ۶: علم و عمل
- منابع را اول پیدا میکنیم
- یادداشتها را مرتب میکنیم (پاسخ درست)
- گزارش را از کتاب کپی میکنیم
- موضوع را عوض میکنیم
ترتیب گامها: انتخاب موضوع، پیدا کردن منابع، یادداشتبرداری، مرتب کردن یادداشتها، نوشتن با زبان خودمان و معرفی منابع.
سؤال ۲۲کدام واژه با «غ» نوشته میشود؟
فصل ۶: علم و عمل
باید انتخاب میشد: فارغ
«فارغ» با «غ» نوشته میشود. قصر و قناعت «ق» دارند و صد با «ص» نوشته میشود.
آزمون نوبت اول نگارش پنجم دبستان را هم امتحان کن.