نگارش پنجم دبستان · آزمون آزمایشی
آزمون نوبت اول نگارش پنجم دبستان
این آزمون مثل امتحان نوبت اول دیماه، سه فصل اول نگارش پنجم دبستان را میسنجد: آفرینش، دانایی و هوشیاری، ایران من. دو نمونه با ۲۲ سؤال داری؛ هر نمونه نشانهٔ ربط، توصیف، خلاصه و داستان، نشانههای نگارشی، ساختن واژه، املا و نوشتن خاطره و شرح حال را میپرسد. اول خودت فکر کن و جواب بده و تا آخر سراغ پاسخها نرو؛ بعد توضیح هر سؤال و نمرهٔ هر فصل را ببین تا بدانی کدام درس را دوباره بخوانی. اگر معلمت درسهای کمتر یا بیشتری گفته، سؤالهای همان درسها را ملاک بگیر.
از این فصلها: فصل ۱، آفرینش؛ فصل ۲، دانایی و هوشیاری؛ فصل ۳، ایران من
آزمون نوبت اول
۲۲ سؤال از ۳ فصل، ۴۰ دقیقه؛ ۲ نمونه.
سؤالها و پاسخنامه
اگر میخواهی آزمون را زماندار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤالها را با پاسخ و توضیح میبینی. نمونهها: نمونهٔ ۱، نمونهٔ ۲.
نمونهٔ ۱ ۲۲ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱در جملهٔ «باران میبارید، ___ بازی ما ادامه داشت»، کدام نشانهٔ ربط درست است؟
فصل ۱: آفرینش
- اما (پاسخ درست)
- چون
- سپس
- زیرا
«اما» دو چیز را وصل میکند که با هم نمیخوانند، یعنی برخلاف انتظار است: انتظار داریم بارندگی بازی را تمام کند، ولی تمام نشده است. «چون» و «زیرا» دلیل را میرسانند و «سپس» ترتیب را.
سؤال ۲کدام جمله دلیل را میرساند؟
فصل ۱: آفرینش
- به مدرسه رفتم، اما دیر رسیدم.
- به مدرسه رفتم، زیرا امتحان داشتم. (پاسخ درست)
- به مدرسه رفتم، سپس درس خواندم.
- به مدرسه رفتم و معلم آمد.
«زیرا» و «چون» دلیل را میگویند: دلیل رفتن به مدرسه امتحان بود. «اما» برخلاف انتظار است و «سپس» کار بعدی را نشان میدهد.
سؤال ۳پنج قدم توصیف کردن را به ترتیب بچین.
فصل ۱: آفرینش
ترتیب درست:- چند لحظه ساکت میمانم و دقت میکنم.
- موضوع را در یک عبارت مینویسم.
- جزئیات را فهرست میکنم.
- دو بند مینویسم.
- دوباره میخوانم و نشانهها را درست میکنم.
برای توصیف اول نگاه یا گوش میکنیم، بعد موضوع را انتخاب میکنیم، جزئیات را فهرست میکنیم، دو بند مینویسیم و در پایان بازخوانی میکنیم.
سؤال ۴کدام جمله صدا را بهتر توصیف میکند؟
فصل ۱: آفرینش
- صدای شیر آب قشنگ بود.
- شیر آب خراب است.
- شیر آب قطرهقطره میچکید و صدایش در آشپزخانهٔ ساکت میپیچید. (پاسخ درست)
- من شیر آب را دوست دارم.
توصیف خوب جزئیات میدهد تا خواننده صدا را در ذهنش بشنود: قطرهقطره بودن، ساکت بودن آشپزخانه. جملههای دیگر چیزی از صدا نشان نمیدهند.
سؤال ۵واژهای را که غلط املایی دارد، انتخاب کن.
فصل ۱: آفرینش
باید انتخاب میشد: لتف
«لطف» با «ط» نوشته میشود؛ «لتف» غلط است. «طعم» هم همینطور با «ط» است.
سؤال ۶هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۱: آفرینش
جفتهای درست:- جزئیات ← چیزهای کوچک و ریز یک تصویر
- شنیداری ← مربوط به صدا و شنیدن
- طبیعت ← هر چه آدم نساخته و در جهان هست
- جانشین ← کسی یا چیزی که جای دیگری را میگیرد
جزئیات یعنی چیزهای ریز، شنیداری یعنی مربوط به صدا، طبیعت یعنی آنچه آدم نساخته و جانشین یعنی کسی که جای دیگری را میگیرد.
سؤال ۷اگر شاعر باد را «آدم» کرده باشد (مثلاً باد که میرقصد)، هنگام تبدیل شعر به داستان چه میکنیم؟
فصل ۱: آفرینش
- حذفش میکنیم
- فقط نام آن را عوض میکنیم
- آن را زمان داستان میگیریم
- همان را یک شخصیت میگیریم (پاسخ درست)
در داستان باید شخصیت داشته باشیم. اگر شاعر چیزی را آدم کرده، همان را شخصیت میگیریم و برایش کار و حس مینویسیم.
سؤال ۸اگر «آموز» را با «گار» بسازیم، کدام واژه درست میشود؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- آموزگار (پاسخ درست)
- آموزگر
- آموزدار
- آموزکار
«گار» به آخر «آموز» میچسبد و «آموزگار» یعنی کسی که آموزش میدهد. «گر» بیشتر برای کسی است که با چیزی کار میکند، مثل آهنگر.
سؤال ۹کدام ویژگی عنوانِ خوب است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- کل داستان را در آن میگوید
- کوتاه است و کنجکاوی میآورد، ولی ماجرا را لو نمیدهد (پاسخ درست)
- از خود متن هم بلندتر است
- به موضوع متن ربطی ندارد
عنوان باید کوتاه باشد، با موضوع بخواند و کنجکاو کند ولی ماجرا را لو ندهد تا خواننده بخواند.
سؤال ۱۰کدام چهار چیز در یک خاطرهٔ خوب لازم است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- قیمت، رنگ، اندازه و وزن
- نام ناشر، سال چاپ، نویسنده و مترجم
- زمان، مکان، شخصیتها و رویدادها (پاسخ درست)
- فقط عنوان و نام
خاطره باید بگوید کِی و کجا بود، چه کسانی بودند و چه شد؛ در پایان هم حس نویسنده میآید.
سؤال ۱۱جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
جمله با جای خالیهای پر شده:سارا گلها را آب داد و برادرش هم گلها را آب داد.
«هم» (و «نیز») چیزی را به جملهٔ قبل اضافه میکند: برادر هم همان کار را کرد. «اما» برخلاف انتظار است و «تا» هدف را میرساند.
سؤال ۱۲کدام جمله «گوش دادن» است، نه فقط «شنیدن»؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- صدای بوق ماشین به گوشم میرسد
- صدای باد را بیاراده میشنوم
- صدای همسایه از دیوار میآید
- به توضیح معلم با دقت توجه میکنم تا بفهمم (پاسخ درست)
شنیدن بیاراده است، ولی گوش دادن یعنی خودمان تصمیم میگیریم به صدایی توجه کنیم.
سؤال ۱۳واژهای را که با «بُن» ساخته شده است، انتخاب کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
باید انتخاب میشد: گلبُن
«گلبُن» یعنی ریشه یا بوتهٔ گل؛ «بُن» کنار نام گیاه آمده است. در این جمله هیچ واژهٔ دیگری با «بُن» ساخته نشده است.
سؤال ۱۴در «نامه را نوشتم. آن را در پاکت گذاشتم.»، ضمیر «آن» به چه چیزی اشاره میکند؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- نامه (پاسخ درست)
- پاکت
- من
- معلم
برای پیدا کردن اشارهٔ ضمیر به جملهٔ قبل برمیگردیم و نزدیکترین نامی را که معنی میدهد جای ضمیر میگذاریم: «نامه را در پاکت گذاشتم».
سؤال ۱۵تمرین «نوشتن واژه حرفبهحرف» (مثل اسباب، اسبا، اسب، اس، ا) چه فایدهای دارد؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- واژه را سریعتر فراموش میکنیم
- هر بار شکل حرفها را با دقت مینویسیم و ترتیبشان را یاد میگیریم (پاسخ درست)
- فقط حرف آخر را مینویسیم
- نیازی به دقت نیست
در این تمرین هر بار حرف آخر را برمیداریم و دوباره مینویسیم؛ شکل حرف در آغاز، وسط و پایان فرق میکند و ترتیب حرفها در ذهن میماند.
سؤال ۱۶«تشنه» وقتی «ی» بگیرد و اسم بسازد، کدام شکل درست است؟
فصل ۳: ایران من
- تشنهی
- تشنهی
- تشنگی (پاسخ درست)
- تشنی
اگر واژه به «ـه» تمام شود و «ی» بگیرد، «ه» به «گ» تبدیل میشود: تشنه + ی = تشنگی. «زندهی» و «سازندهی» هم اشتباه رایجاند.
سؤال ۱۷کدام واژه با «ص» نوشته میشود؟
فصل ۳: ایران من
- سرود
- ایثار
- آزادی
- صدا (پاسخ درست)
صدای «س» سه حرف دارد: س (سرود)، ث (ایثار) و ص (صدا). «آزادی» صدای «ز» دارد.
سؤال ۱۸برای درست نوشتن «ایثار» با «ث»، کدام راه کمک میکند؟
فصل ۳: ایران من
- آن را با همخانوادهاش «اثر» و «آثار» مقایسه میکنیم (پاسخ درست)
- به صدای آن گوش میدهیم
- حرف آخرش را حذف میکنیم
- سه بار با «س» مینویسیم
چون صدای «س» چند حرف دارد، گوش کمک نمیکند. همخانوادههای «ایثار»، یعنی اثر و آثار، «ث» دارند.
سؤال ۱۹کدام جمله نمیتواند اولِ یک متن بیاید؟
فصل ۳: ایران من
- دیروز به باغ رفتیم.
- و بعد به خانه برگشتیم. (پاسخ درست)
- صبح هوا آفتابی بود.
- پروانهای روی گل نشست.
جملهای که با «و»، «اما» یا «ولی» شروع شود دنبالهٔ جملهٔ قبل است و اول متن نمیآید.
سؤال ۲۰کسی که ورزش را دوست دارد با کدام واژه نشان داده میشود؟
فصل ۳: ایران من
- ورزشگاه
- ورزشکار
- ورزشدوست (پاسخ درست)
- ورزیده
اگر چیزی را کنار «دوست» بگذاریم، کسی ساخته میشود که آن چیز را دوست دارد؛ مثل کتابدوست. «ورزشکار» کسی است که ورزش میکند.
سؤال ۲۱کدام واژه با «ق» نوشته میشود؟
فصل ۳: ایران من
- پیغام
- غذا
- فروغ
- قوّت (پاسخ درست)
«قوّت» با «ق» است؛ همخانوادهاش «قوی» هم «ق» دارد. پیغام، غذا و فروغ «غ» دارند.
سؤال ۲۲گامهای نوشتن شرح حال را به ترتیب بچین.
فصل ۳: ایران من
ترتیب درست:- یک نفر را انتخاب میکنم.
- اطلاعات میگیرم.
- با «اول، بعد، آخر» مینویسم.
- یک جمله از خودم اضافه میکنم.
شرح حال با انتخاب یک نفر شروع میشود، بعد اطلاعات میگیریم، به ترتیب مینویسیم و در پایان نظر خودمان را اضافه میکنیم.
نمونهٔ ۲ ۲۲ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱در جملهٔ «اول لباس پوشیدم، ___ از خانه بیرون رفتم»، کدام نشانهٔ ربط درست است؟
فصل ۱: آفرینش
- ولی
- سپس (پاسخ درست)
- زیرا
- اما
«سپس» (و «بعد») ترتیب را نشان میدهد: ابتدا لباس پوشیدن، بعد بیرون رفتن. «ولی» و «اما» برخلاف انتظارند و «زیرا» دلیل میآورد.
سؤال ۲هر نشانهٔ ربط را به کارش وصل کن.
فصل ۱: آفرینش
جفتهای درست:- اما ← برخلاف انتظار
- زیرا ← دلیل
- بعد ← ترتیب و کار بعدی
«اما» برای دو چیز که با هم نمیخوانند، «زیرا» برای دلیل و «بعد» برای کار بعدی به کار میرود.
سؤال ۳خلاصهٔ یک داستان کدام چهار چیز را دارد؟
فصل ۱: آفرینش
- عنوان، ناشر، قیمت و سال چاپ
- رنگ، شکل، اندازه و نور
- شخصیتها، زمان، مکان و رویدادها (پاسخ درست)
- فقط پیام و نام نویسنده
در خلاصه میگوییم چه کسانی (شخصیتها)، کی (زمان)، کجا (مکان) و چه شد (رویدادها). خلاصه کوتاه است و فقط نکتههای مهم را دارد.
سؤال ۴قدمهای تبدیل شعر به داستان را به ترتیب بچین.
فصل ۱: آفرینش
ترتیب درست:- شعر را چند بار بخوان و موضوع را بگو.
- شخصیتها را مشخص کن.
- زمان و مکان را پیدا کن یا بساز.
- رویدادها را به ترتیب بنویس.
- جزئیات را اضافه کن.
- عنوان تازه و پیام را بنویس.
اول شعر را میفهمیم، بعد شخصیتها و زمان و مکان را پیدا میکنیم، رویدادها را مینویسیم، جزئیات اضافه میکنیم و در پایان عنوان و پیام میگذاریم.
سؤال ۵کدام جمله درست نشانهگذاری شده است؟
فصل ۱: آفرینش
- او پرسید «کجا میروی.»
- او پرسید، کجا میروی!
- او پرسید؛ کجا میروی؟
- او پرسید: «کجا میروی؟» (پاسخ درست)
پیش از گفتهٔ کسی دونقطه میگذاریم، خود گفته را در گیومه میآوریم و چون پرسش است، علامت سؤال میگذاریم.
سؤال ۶واژههایی را که با «هزار» همآهنگ (همقافیه) هستند، انتخاب کن.
فصل ۱: آفرینش
باید انتخاب میشد: شمار، نوبهار، لالهزار
«هزار»، «شمار»، «نوبهار» و «لالهزار» همه به «ـار» تمام میشوند و همآهنگاند؛ درخت و کتاب پایان دیگری دارند.
سؤال ۷کدام واژه با «ظ» نوشته میشود؟
فصل ۱: آفرینش
- ظلم (پاسخ درست)
- طعم
- صبر
- عصر
ظرف، ظهر و ظلم با «ظ» نوشته میشوند. طعم «ط»، صبر و عصر «ص» دارند.
سؤال ۸«ضمیر» چیست؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- واژهای که شعر را کوتاه میکند
- واژهای که بهجای نام کسی یا چیزی مینشیند (پاسخ درست)
- نشانهای که پایان جمله است
- نام کوتاه بالای متن
ضمیر مثل «او»، «تو» و «آنها» بهجای نام مینشیند تا آن را تکرار نکنیم.
سؤال ۹کدام جمله درست است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- سارا نقاشی کشید، اما برادرش نیز نقاشی کشید.
- سارا نقاشی کشید زیرا برادرش نیز نقاشی کشید.
- سارا نقاشی کشید و برادرش نیز نقاشی کشید. (پاسخ درست)
- نیز سارا و برادرش.
«هم» و «نیز» کاری را به کار قبلی اضافه میکنند. «اما» وقتی لازم است که جملهٔ دوم برخلاف اولی باشد.
سؤال ۱۰دربارهٔ «پیام» یک متن کدام جمله درست است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- نام کوتاه بالای متن است
- فقط موضوع متن است
- شمارهٔ صفحهٔ متن است
- چیزی است که نویسنده میخواهد یاد بگیریم و آن را با یک جمله میگوییم (پاسخ درست)
موضوع میگوید متن دربارهٔ چیست، پیام میگوید چه یاد بگیریم و عنوان نام کوتاه متن است.
سؤال ۱۱در بازنویسی حکایت به زبان ساده، پس از خواندن متن اولین کار کدام است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- معنی واژهها را پیدا میکنیم (پاسخ درست)
- جملهها را عیناً کپی میکنیم
- عنوان را حذف میکنیم
- بلافاصله بازخوانی نهایی میکنیم
ترتیب این است: متن را بخوان، معنی واژهها را پیدا کن، مفهوم را بفهم، دو بند ساده بنویس و بازخوانی کن.
سؤال ۱۲واژهای را که با «گار» ساخته شده است، انتخاب کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
باید انتخاب میشد: آموزگار
«آموزگار» از «آموز» و «گار» ساخته شده است. در این جمله واژهٔ دیگری با «گر» یا «گار» نیست.
سؤال ۱۳جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
جمله با جای خالیهای پر شده:«کدوبُن» یعنی بوتهٔ کدو.
«بُن» یعنی ریشه و بوته؛ کدوبُن بوتهٔ کدو است. پوست و سبد معنی «بُن» نیستند.
سؤال ۱۴در تمرین نوشتن واژهٔ «اسباب» حرفبهحرف، ردیف درست کدام است؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- اسباب، اسب، اسبا، اس، ا
- اسباب، اسبا، اسب، اس، ا (پاسخ درست)
- اسباب، اساب، اسب، اس، ا
- اسباب، اسبا، اسا، اس، ا
هر بار فقط حرف آخر برداشته میشود: اسباب، اسبا، اسب، اس، ا.
سؤال ۱۵کدام واژه با «ث» نوشته میشود؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- ضمیر
- طاقت
- نثر (پاسخ درست)
- خاطره
«نثر» با «ث» است. ضمیر «ض» و طاقت و خاطره «ط» دارند.
سؤال ۱۶هر واژه را به شکل ساختهشده با «ی» وصل کن.
فصل ۳: ایران من
جفتهای درست:- زنده ← زندگی
- خسته ← خستگی
- بنده ← بندگی
- تشنه ← تشنگی
«ه» در آخر این واژهها با گرفتن «ی» به «گ» تبدیل میشود: زندگی، خستگی، بندگی و تشنگی.
سؤال ۱۷کدام واژه صدای «ز» دارد، ولی با «ذ» نوشته میشود؟
فصل ۳: ایران من
- آزادی
- ضامن
- نظم
- گذشته (پاسخ درست)
صدای «ز» چند حرف دارد: ز (آزادی)، ذ (گذشته)، ض (ضامن) و ظ (نظم).
سؤال ۱۸جملههای این متن را به ترتیب درست بچین.
فصل ۳: ایران من
ترتیب درست:- صبح زود به کوه رفتیم.
- روی قله نشستیم و صبحانه خوردیم.
- سپس از کوه پایین آمدیم.
- خسته ولی خوشحال به خانه برگشتیم.
جملهٔ اول موضوع را معرفی میکند. واژهٔ «سپس» نشان میدهد این جمله بعد از رویداد قبلی است و جملهٔ آخر نتیجه را میگوید.
سؤال ۱۹در نوشتن دربارهٔ احساس یک صدا چه چیزهایی را باید بنویسیم؟
فصل ۳: ایران من
- نام احساس و علّت آن (پاسخ درست)
- فقط نام صدا
- قیمت وسیلهای که صدا میدهد
- شمارهٔ ساعت
در این نوشته میگوییم صدا چه احساسی در ما ساخت و چرا؛ یعنی احساس و علّت آن.
سؤال ۲۰جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۳: ایران من
جمله با جای خالیهای پر شده:«پاینده + ی» میشود پایندگی.
وقتی واژهای با «ه» تمام شود و «ی» بگیرد، «ه» به «گ» تبدیل میشود: پاینده + ی = پایندگی.
سؤال ۲۱کدام مورد در شرح حال کسی که از میهن دفاع کرده میآید؟
فصل ۳: ایران من
- رنگ دلخواه همسایه
- او کِی زندگی میکرد و چه کرد (پاسخ درست)
- قیمت کتابها
- مارک قلمش
شرح حال دربارهٔ زندگی یک نفر است: او که بود، کِی زندگی میکرد و چه کارهایی کرد.
سؤال ۲۲واژهای را که غلط املایی دارد، انتخاب کن.
فصل ۳: ایران من
باید انتخاب میشد: پیقام
«پیغام» با «غ» نوشته میشود؛ «پیقام» غلط است.
آزمون نوبت دوم نگارش پنجم دبستان را هم امتحان کن.