نگارش پنجم دبستان · آزمون جامع
آزمون جامع پایان سال نگارش پنجم دبستان
این آزمون جامع، کل کتاب نگارش پنجم دبستان را میسنجد: آفرینش، دانایی و هوشیاری، ایران من، نامآوران، راه زندگی، علم و عمل؛ از هر فصل شش سؤال دربارهٔ نشانهٔ ربط، توصیف، خلاصهنویسی، ساختن واژه، املا، نشانهگذاری، گزارش و بازنویسی. اول خودت فکر کن و جواب بده و تا آخر سراغ پاسخها نرو؛ بعد توضیح هر سؤال و نمرهٔ هر فصل را ببین تا بدانی کدام درس را دوباره بخوانی. اگر معلمت بخشی از کتاب را از محدودهٔ امتحان حذف کرده، سؤالهای همان درسها را ملاک بگیر.
از این فصلها: فصل ۱، آفرینش؛ فصل ۲، دانایی و هوشیاری؛ فصل ۳، ایران من؛ فصل ۴، نامآوران؛ فصل ۵، راه زندگی؛ فصل ۶، علم و عمل
آزمون جامع پایان سال
۳۶ سؤال از ۶ فصل، ۶۰ دقیقه.
سؤالها و پاسخنامه
اگر میخواهی آزمون را زماندار بزنی، همان بالا شروعش کن؛ اینجا همهٔ سؤالها را با پاسخ و توضیح میبینی.
سؤالهای آزمون ۳۶ سؤال
نمایش سؤالها و پاسخها
سؤال ۱کدام جمله ترتیب کارها را میرساند؟
فصل ۱: آفرینش
- لباس پوشیدم، اما صبحانه خوردم.
- اول لباس پوشیدم، بعد صبحانه خوردم. (پاسخ درست)
- لباس پوشیدم، چون صبحانه خوردم.
- صبحانه خوردم، ولی لباس پوشیدم.
«بعد» و «سپس» ترتیب کارها را نشان میدهند. «اما» و «ولی» برخلاف انتظارند و «چون» دلیل میآورد.
سؤال ۲هر نشانه را به نامش وصل کن.
فصل ۱: آفرینش
جفتهای درست:- . ← نقطه
- ، ← ویرگول
- ؟ ← علامت سؤال
- ! ← علامت تعجب
نقطه پایان جمله، ویرگول مکث کوتاه، علامت سؤال پایان پرسش و علامت تعجب نشانهٔ شگفتی است.
سؤال ۳خلاصهای که خوب نوشته شود چگونه است؟
فصل ۱: آفرینش
- همهٔ جملههای داستان را کپی میکند
- فقط جزئیات ریز را میگوید
- کوتاه است و فقط چیزهای مهم داستان را دارد (پاسخ درست)
- بلندتر از خود داستان است
در خلاصه شخصیتها، زمان، مکان و رویدادهای مهم را کوتاه میگوییم و جزئیات کماهمیت را نمیآوریم.
سؤال ۴کدام ویژگیها برای توصیف یک صدا مناسباند؟
فصل ۱: آفرینش
- رنگ و شکل
- قیمت و وزن
- جنس و اندازه
- بلندی، تندی و فاصله (پاسخ درست)
برای توصیف تصویر رنگ، شکل و اندازه را میگوییم، ولی برای صدا بلندی، تندی و فاصله مهماند.
سؤال ۵واژهای را که با «نوبهار» همآهنگ (همقافیه) است، انتخاب کن.
فصل ۱: آفرینش
باید انتخاب میشد: شاخسار
«نوبهار» و «شاخسار» هر دو به «ـار» تمام میشوند؛ این صدای پایانی همآهنگی میسازد.
سؤال ۶در تبدیل شعر به داستان، عنوان و پیام را چگونه مینویسیم؟
فصل ۱: آفرینش
- عنوان تازه میگذاریم و پیام را در جملهٔ آخر مینویسیم (پاسخ درست)
- عنوان را حذف میکنیم
- پیام را در عنوان میگوییم و چیزی نمینویسیم
- عنوان شعر را عیناً تکرار میکنیم
آخرین قدم تبدیل شعر به داستان این است که برای داستان عنوان تازه بگذاریم و پیام را در پایان بنویسیم.
سؤال ۷فعلهای یک خاطره بیشتر در چه زمانیاند؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- آینده (میروم)
- گذشته (رفتم، دیدم) (پاسخ درست)
- دستور (برو)
- همیشگی (میرود)
خاطره یعنی چیزی که اتفاق افتاده و از زبان «من» نوشته میشود؛ پس فعلها بیشتر گذشتهاند.
سؤال ۸«هم» و «نیز» چه معنایی دارند؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- برخلاف انتظار
- دلیل
- همچنین و افزودن (پاسخ درست)
- هدف
«هم» و «نیز» چیزی را به چیز قبلی اضافه میکنند. «اما» برای برخلاف انتظار و «زیرا» برای دلیل است.
سؤال ۹هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
جفتهای درست:- خاطره ← اتفاقی که برای کسی افتاده و به یاد مانده
- عنوان ← نام کوتاه بالای یک نوشته
- نثر ← نوشتهای که شعر نیست
- روستایی ← کسی که در روستا زندگی میکند
خاطره یعنی اتفاقی که به یاد مانده، عنوان نام کوتاه نوشته، نثر نوشتهٔ بدون وزن و قافیه و روستایی کسی که در روستا زندگی میکند.
سؤال ۱۰کدام واژه با «ذ» نوشته میشود؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- اسباب
- تأیید
- محافظت
- لذّت (پاسخ درست)
«لذّت» با «ذ» و تشدید نوشته میشود. «محافظت» با «ظ» و «اسباب» با «س» است.
سؤال ۱۱برای فهمیدن اینکه ضمیر به چه چیزی اشاره میکند، چه میکنیم؟
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
- به جملهٔ قبل برمیگردیم و نزدیکترین نامی را که معنی میدهد پیدا میکنیم (پاسخ درست)
- به جملهٔ بعد میرویم و حدس میزنیم
- ضمیر را حذف میکنیم
- هر نامی را که دوست داریم میگذاریم
ضمیر معمولاً به نامی در جملهٔ پیش برمیگردد. اگر نام را جای ضمیر بگذاریم و جمله معنی بدهد، درست پیدا کردهایم.
سؤال ۱۲جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۲: دانایی و هوشیاری
جمله با جای خالیهای پر شده:شعر وزن و قافیه دارد، اما نثر وزن و قافیه ندارد.
نثر نوشتنی است که شعر نیست و وزن و قافیه ندارد؛ هنگام تبدیل شعر به نثر واژهها را به ترتیب ساده میچینیم.
سؤال ۱۳کدام واژه با «ث» نوشته میشود؟
فصل ۳: ایران من
- سرود
- ایثار (پاسخ درست)
- صدا
- آزادی
«ایثار» با «ث» نوشته میشود؛ همخانوادههایش اثر و آثار هم «ث» دارند.
سؤال ۱۴«بنده + ی» چه میشود؟
فصل ۳: ایران من
- بندهی
- بندهی
- بندگی (پاسخ درست)
- بندی
«ه» به «گ» تبدیل میشود: بنده + ی = بندگی؛ بندهی و بندهی اشتباهاند.
سؤال ۱۵هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۳: ایران من
جفتهای درست:- جاودانگی ← همیشه ماندن
- پایندگی ← دیر ماندن و از بین نرفتن
- از خودگذشتگی ← گذشتن از آسایش خود برای دیگران
- سازندگی ← کار ساختن و آباد کردن
این چهار واژه با «ی» ساخته شدهاند: جاودانگی یعنی همیشه ماندن، پایندگی یعنی دیر ماندن، از خودگذشتگی یعنی ایثار و سازندگی یعنی آباد کردن.
سؤال ۱۶جملهٔ آخر یک متن معمولاً چه میگوید؟
فصل ۳: ایران من
- موضوع را معرفی میکند
- با «و» شروع میشود و تازه است
- عنوان متن را میگوید
- نتیجه یا پیام (پاسخ درست)
در مرتب کردن جملهها، جملهٔ اول موضوع را معرفی میکند و جملهٔ آخر نتیجه یا پایان را میگوید.
سؤال ۱۷کدام واژه با «دوست» ساخته شده، ولی معنی ندارد؟
فصل ۳: ایران من
باید انتخاب میشد: ناگاهدوست
«دوست» را فقط با واژهای میگذاریم که معنی بدهد؛ «ناگاهدوست» معنی ندارد، ولی بقیه کسی را میرسانند که آن چیز را دوست دارد.
سؤال ۱۸در جدول پلکانی واژهها از کدام سمت شروع میکنیم؟
فصل ۳: ایران من
- از سمت راست (پاسخ درست)
- از سمت چپ
- از وسط
- از پایین
فارسی از راست به چپ نوشته میشود؛ پس هر ردیف جدول از خانهٔ سمت راست شروع میشود.
سؤال ۱۹هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۴: نامآوران
جفتهای درست:- گسترش ← بزرگتر و بلندتر کردن
- مقایسه ← کنار هم گذاشتن دو چیز برای دیدن شباهت و تفاوت
- شباهت ← یکی بودن در بعضی ویژگیها
- تفاوت ← فرق داشتن دو چیز
گسترش یعنی بزرگتر کردن، مقایسه یعنی سنجیدن دو چیز، شباهت یعنی همانندی و تفاوت یعنی فرق داشتن.
سؤال ۲۰علامت سؤال در نوشتهٔ فارسی کدام است؟
فصل ۴: نامآوران
- ?
- ؟ (پاسخ درست)
- ؛
- !
در نوشتهٔ فارسی علامت سؤال «؟» و ویرگول «،» است؛ علامتهای لاتین «?» و «,» را نمیگذاریم.
سؤال ۲۱گسترش جمله چگونه انجام میشود؟
فصل ۴: نامآوران
- با حذف فعل
- با نوشتن عنوان
- با پرسشهایی مثل کی؟ کجا؟ چگونه؟ به هستهٔ جمله چیز اضافه میکنیم (پاسخ درست)
- با تکرار یک واژه
هر جمله هستهای دارد. با پرسیدن «کی؟ کجا؟ چه جور؟» توضیحهایی اضافه میکنیم؛ مثلاً «پروانه نشست» میشود «پروانهٔ آبی صبح روی گل نشست».
سؤال ۲۲در نوشتن زندگینامه، کدام را اول مینویسیم؟
فصل ۴: نامآوران
- آثار پایانی او
- قیمت کتابهایش
- رنگ دلخواه او
- نام و دورهٔ زندگی (پاسخ درست)
اول نام و دوره را مینویسیم، بعد کارهایش را و در آخر میگوییم چرا او به یادماندنی است.
سؤال ۲۳جای خالی را با واژهٔ درست پر کن.
فصل ۴: نامآوران
جمله با جای خالیهای پر شده:سخن مستقیم کسی را در گیومه میگذاریم.
گفتهٔ مستقیم در گیومه « » میآید و پیش از آن دونقطه میگذاریم.
سؤال ۲۴کدام واژه متضاد «شباهت» است؟
فصل ۴: نامآوران
- تفاوت (پاسخ درست)
- همانندی
- مقایسه
- برتری
شباهت یعنی یکی بودن در بعضی ویژگیها؛ متضادش تفاوت است، یعنی فرق داشتن. «همانندی» هممعنی شباهت است.
سؤال ۲۵کسی که نامه مینویسد با کدام واژه نشان داده میشود؟
فصل ۵: راه زندگی
- نامهرسان
- نامهنویس (پاسخ درست)
- نامهفروش
- نامهدان
«نویس» از «نوشتن» میآید و کسی را میرساند که آن چیز را مینویسد: نامهنویس، داستاننویس، برنامهنویس.
سؤال ۲۶«خداشناس» یعنی چه؟
فصل ۵: راه زندگی
- کسی که خدا را نمیشناسد
- جایی که خدا آنجاست
- کسی که خدا را میشناسد (پاسخ درست)
- نام یک شهر
«شناس» یعنی شناسنده؛ خداشناس کسی است که خدا را میشناسد.
سؤال ۲۷در گزارشنویسی «چگونه پیش رفت؟» یعنی چه چیزی را بنویسیم؟
فصل ۵: راه زندگی
- فقط نتیجه را
- نام نویسنده را
- قیمت چیزها را
- جزئیات را به ترتیب (پاسخ درست)
در گزارش به پنج پرسش جواب میدهیم: چه، کی، کجا، چگونه (جزئیات به ترتیب) و چه نتیجهای.
سؤال ۲۸نخستین قدم در ادامه دادن یک متن ناتمام کدام است؟
فصل ۵: راه زندگی
- شروع را دو بار با دقت بخوانیم (پاسخ درست)
- پایان را بنویسیم
- نشانهها را پاک کنیم
- عنوان را بدون خواندن بگذاریم
اول باید شروع را خوب بفهمیم: چه کسی، کجا، چه وقت و شخصیت چه حسی دارد؛ بعد اتفاقهای بعدی را میسازیم.
سؤال ۲۹هنگام بازگرداندن شعر به نثر اولین کار کدام است؟
فصل ۵: راه زندگی
- قافیه را حذف میکنیم
- فعل را پیدا میکنیم (پاسخ درست)
- عنوان مینویسیم
- بیتها را از هم جدا میکنیم
در نثر واژهها به ترتیب ساده میآیند؛ پس اول فعل را پیدا میکنیم، بعد کننده را و بقیه را مرتب میچینیم.
سؤال ۳۰هر واژه را به معنیاش وصل کن.
فصل ۵: راه زندگی
جفتهای درست:- تعجب ← شگفتزده شدن
- بیمیلی ← علاقه نداشتن
- خریدار ← کسی که چیزی را میخرد
- طوطی ← پرندهای رنگارنگ که صدای آدم را تقلید میکند
تعجب یعنی شگفتزده شدن، بیمیلی یعنی علاقه نداشتن، خریدار کسی است که میخرد و طوطی پرندهای است که صدای آدم را تقلید میکند.
سؤال ۳۱واژهٔ ربط «و» چه میکند؟
فصل ۶: علم و عمل
- برخلاف انتظار حرف میزند
- هدف را میگوید
- چیزی را به چیز دیگر اضافه میکند (پاسخ درست)
- دو جمله را بعد از «گفت» میچسباند
«و» مثلاً در «کتاب برداشتم و رفتم» دو کار را کنار هم میگذارد. «اما» برخلاف انتظار و «تا» هدف است.
سؤال ۳۲«مخفّف» یعنی چه؟
فصل ۶: علم و عمل
- شکل بلندشدهٔ واژه
- متضاد واژه
- نام یک نشانه
- شکل کوتاهشدهٔ یک واژه (پاسخ درست)
شاعر گاهی واژهای را کوتاه مینویسد تا وزن بماند؛ مثل «ره» برای «راه» و «بُد» برای «بود».
سؤال ۳۳«ریشه» در دستهبندی واژههای عربی چیست؟
فصل ۶: علم و عمل
- سه حرف اصلی واژه (پاسخ درست)
- حرف آخر واژه
- اولین جملهٔ متن
- نشانهٔ پایان جمله
ریشه سه حرف اصلی واژه است؛ کتاب، کاتب و مکتب همه ریشهٔ «ک ت ب» دارند و به نوشتن مربوطاند.
سؤال ۳۴در «مریم نامهای را نوشت»، آنچه کار روی آن انجام شده کدام است؟
فصل ۶: علم و عمل
- مریم
- نامهای را (پاسخ درست)
- نوشت
- هیچکدام
در این جمله کننده «مریم»، آنچه کار روی آن انجام شده «نامهای را» و فعل «نوشت» است.
سؤال ۳۵اجزای جملهٔ «کودک نقاشی را کشید» را به ترتیب ساده بچین.
فصل ۶: علم و عمل
ترتیب درست:- کودک
- نقاشی را
- کشید
در جملهٔ ساده اول کننده، بعد آنچه کار روی آن انجام میشود (با «را») و آخر فعل میآید.
سؤال ۳۶کدام دو حرف صدای یکسان دارند، پس برای درست نوشتن واژه باید املای آن را بدانیم؟
فصل ۶: علم و عمل
- ب و پ
- ک و گ
- ح و ه (پاسخ درست)
- ر و ز
«ح» و «ه» یک صدا دارند؛ همینطور «غ» و «ق»، «س» و «ص» و «ز» و «ذ». با گوش نمیشود فهمید کدام درست است. ب و پ، ک و گ و ر و ز صداهای جدا دارند.
آزمون نوبت اول نگارش پنجم دبستان را هم امتحان کن.