جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · فارسی پنجم دبستان

فصل ۲: دانایی و هوشیاری

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

واژه‌های فصل ۲#

  • رازی و ساخت بیمارستان: طبیب = پزشک؛ فاسد ↔ سالم؛ پاکیزه ↔ آلوده؛ تلاش = کوشش؛ موفقیت = کامیابی.
  • خرد رهنمای: خرد = عقل؛ گزند = آسیب؛ برنا = جوان ↔ پیر؛ توانا ↔ ناتوان؛ شکوه = ابهت.
  • بازرگان و پسران: ثروتمند ↔ تهیدست؛ کاهلی = تنبلی ↔ کوشش؛ غفلت ↔ هوشیاری؛ فضیلت ↔ رذیلت؛ هنر = مهارت.
  • چنار و کدوبُن: بُن = ریشه و پایه؛ مهرگان = پاییز؛ داوری = قضاوت؛ پدید = آشکار.
  • گلدان خالی: جانشین، امپراتور، شجاعت (ع)، اشتیاق (ق)، اطمینان (ط)، معجزه (ز).
  • زیرکی: زر = طلا؛ حاکم = فرمانروا؛ نرمی ↔ درشتی؛ اعتماد ↔ بی‌اعتمادی.

نکته‌های زبانی#

  • «گر» و «گار»: به آخر واژه می‌چسبند و کننده یا صاحب کار می‌سازند: زرگر، رفتگر، آموزگار، پرهیزگار.
  • ویرگول (،) در شعر: درنگ کوتاه و تأکید روی واژه؛ «کَز» = «که از»، «ازیرا» = «زیرا».
  • خوب گوش دادن: شنیدن خودبه‌خود است، گوش دادن با توجه؛ حواس را جمع کن، میان حرف نپر، یادداشت کن.
  • واژه‌های «…بُن»: نام گیاه + بُن = ریشه یا بوتهٔ آن؛ سروبُن، گلبُن، کدوبُن.
  • شخصیت، زمان، مکان و پیام: چهار چیزی که در هر داستان باید پیدا کنی.
  • مَثَل: جملهٔ کوتاه دربارهٔ تجربهٔ مردم؛ پیام حکایت را با آن بسنج.

املا#

  • طبیب (ط)، تصمیم (ص)، مسئله (ئ)، پاکیزه (ز)، ثروت (ث)، غفلت (غ)، فضیلت (ض)، خصلت (ص)، موذی (ذ)، گزند (ز)، کاهلی (ه)، مهرگان (ه)، شجاعت (ع)، اشتیاق (ق)، اطمینان (ط)، شکایت (ی، ت).

پیام درس‌ها#

  • رازی: دانایی و آزمایش مشکل را حل می‌کند.
  • خرد رهنمای: خرد و دانش بهترین راهنمایند.
  • بازرگان و پسران: تلاش، بخشش و هنر آدم را به آسایش می‌رساند.
  • چنار و کدوبُن: رشد سریع نشانهٔ پایداری نیست.
  • گلدان خالی: درستکاری از پیروزی با فریب ارزشمندتر است.
  • زیرکی: با فکر می‌شود راز را پیدا کرد و کار نادرست به نتیجه نمی‌رسد.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/farsi-5/ch-2-danaee-hooshyari