جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · فارسی پنجم دبستان

فصل ۱: آفرینش

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

واژه‌های فصل ۱#

  • ستایش: ستودن و بزرگ داشتن؛ هم‌خانواده‌اش ستودن و ستوده است.
  • ضعیف ↔ توانا: ناتوان در برابر نیرومند.
  • کریم: بخشنده؛ هم‌خانواده‌اش کرم و کرامت.
  • تماشاخانه: جای دیدن؛ در درس یعنی جهانی که هر گوشه‌اش دیدنی است.
  • شاداب ↔ پژمرده؛ کهن ↔ نو؛ لطیف ↔ خشن.
  • فضل: بخشش و لطف؛ شکر: سپاس؛ لیل = شب و نهار = روز.
  • غرور ↔ فروتنی؛ خالق: آفریننده؛ وظیفه و نظم با «ظ».

نکته‌های زبانی#

  • متضاد (مخالف): دو واژهٔ روبه‌روی هم از یک نوع: روز ↔ شب، بلند ↔ کوتاه. با «بلند ~ دراز» اشتباه نشود، چون آن‌ها هم‌معنی‌اند.
  • ساختن واژه با «بی»: «بی» یعنی «بدون»؛ بی‌یاور، بی‌آب، بی‌صدا.
  • واژهٔ تکراری: تعداد زیاد یا پشت سر هم را می‌رساند؛ برگ برگ (برگ‌ها یکی پس از دیگری)، دانه‌دانه، رفته‌رفته.
  • لحن و آهنگ: حالت و بالا و پایین رفتن صدا هنگام خواندن؛ دعا آرام و فروتنانه است و شعر شگفتی با شادی و بالا رفتن صدا خوانده می‌شود.
  • تشبیه: چیزی را به چیز دیگری شبیه کردن با «مانند»، «مثل» یا «چون»؛ مثال: «دانش چون چراغ است».
  • شخصیت و ترتیب رویدادها: برای خلاصهٔ داستان بگو چه کسانی بودند، چه شد، بعد چه شد و آخرش چه شد.
  • مَثَل: جملهٔ کوتاهی که تجربهٔ مردم را می‌گوید؛ با پیام حکایت مقایسه‌اش کن.

املا#

  • ضعیف، فضل، وظیفه، نظم: «ض» و «ظ» را از ریشه‌شان به یاد بیاور (ضعف، فضیلت، وظایف، منظم).
  • شگفتی با «گ»، نه «شکفتی».
  • خواهیم و خواهر: «و» بعد از «خ» نوشته می‌شود ولی خوانده نمی‌شود.
  • صحرا با «ص» و «ح».

پیام درس‌ها#

  • ستایش: خدا آفریدگار همه‌چیز و پناه ماست.
  • تماشاخانه: با دقت و پرسش، شگفتی‌های آفرینش را می‌بینیم.
  • رقص باد: بعد از سردی، بهار و امید می‌آید.
  • فضل خدا: نعمت‌ها بی‌شمارند و باید سپاس گفت.
  • راز گل سرخ: زیبایی ما هدیه است و نباید مغرور شویم.
  • درخت گردکان: هر کار خدا حکمتی دارد و بی‌فکر نباید ایراد گرفت.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/farsi-5/ch-1-afarinesh