واژههای فصل ۱#
- ستایش: ستودن و بزرگ داشتن؛ همخانوادهاش ستودن و ستوده است.
- ضعیف ↔ توانا: ناتوان در برابر نیرومند.
- کریم: بخشنده؛ همخانوادهاش کرم و کرامت.
- تماشاخانه: جای دیدن؛ در درس یعنی جهانی که هر گوشهاش دیدنی است.
- شاداب ↔ پژمرده؛ کهن ↔ نو؛ لطیف ↔ خشن.
- فضل: بخشش و لطف؛ شکر: سپاس؛ لیل = شب و نهار = روز.
- غرور ↔ فروتنی؛ خالق: آفریننده؛ وظیفه و نظم با «ظ».
نکتههای زبانی#
- متضاد (مخالف): دو واژهٔ روبهروی هم از یک نوع: روز ↔ شب، بلند ↔ کوتاه. با «بلند ~ دراز» اشتباه نشود، چون آنها هممعنیاند.
- ساختن واژه با «بی»: «بی» یعنی «بدون»؛ بییاور، بیآب، بیصدا.
- واژهٔ تکراری: تعداد زیاد یا پشت سر هم را میرساند؛ برگ برگ (برگها یکی پس از دیگری)، دانهدانه، رفتهرفته.
- لحن و آهنگ: حالت و بالا و پایین رفتن صدا هنگام خواندن؛ دعا آرام و فروتنانه است و شعر شگفتی با شادی و بالا رفتن صدا خوانده میشود.
- تشبیه: چیزی را به چیز دیگری شبیه کردن با «مانند»، «مثل» یا «چون»؛ مثال: «دانش چون چراغ است».
- شخصیت و ترتیب رویدادها: برای خلاصهٔ داستان بگو چه کسانی بودند، چه شد، بعد چه شد و آخرش چه شد.
- مَثَل: جملهٔ کوتاهی که تجربهٔ مردم را میگوید؛ با پیام حکایت مقایسهاش کن.
املا#
- ضعیف، فضل، وظیفه، نظم: «ض» و «ظ» را از ریشهشان به یاد بیاور (ضعف، فضیلت، وظایف، منظم).
- شگفتی با «گ»، نه «شکفتی».
- خواهیم و خواهر: «و» بعد از «خ» نوشته میشود ولی خوانده نمیشود.
- صحرا با «ص» و «ح».
پیام درسها#
- ستایش: خدا آفریدگار همهچیز و پناه ماست.
- تماشاخانه: با دقت و پرسش، شگفتیهای آفرینش را میبینیم.
- رقص باد: بعد از سردی، بهار و امید میآید.
- فضل خدا: نعمتها بیشمارند و باید سپاس گفت.
- راز گل سرخ: زیبایی ما هدیه است و نباید مغرور شویم.
- درخت گردکان: هر کار خدا حکمتی دارد و بیفکر نباید ایراد گرفت.