جزوهٔ فصل ۴: برگی از تاریخ زمین#
اثر دست و پا#
- هر جاندار روی زمین نرم اثر میگذارد؛ مثل ردپا.
- از ردپا میتوان اندازه، شکل پا، تعداد انگشتها و تند یا آهسته رفتن را فهمید.
- ردپای دایناسورها (از بین رفته حدود ۶۵ میلیون سال پیش) در سنگها مانده است.
- ردپای عمیقتر همیشه یعنی جانور سنگینتر نیست؛ زمین هم مهم است.
مانند زمینشناسان#
- لایههای رسوبی نوارهایی هستند که روی هم نشستهاند.
- لایهٔ پایینتر زودتر نشسته و قدیمیتر است (اگر لایهها به هم نخورده باشند).
- گِلولای در هزاران تا میلیونها سال سفت و سنگ میشود.
- قسمتهای نرم بدن بعد از مرگ از بین میروند و قسمتهای سخت مثل استخوان، دندان و صدف میمانند.
- فسیل باقیماندهٔ گیاهان و جانوران یا اثر آنهاست که سالها بعد در لایهها مانده است.
رمزگشایی#
- فسیل صدف یا ماهی نشان میدهد آنجا در گذشته آب بوده است.
- فسیل برگ نشان میدهد چه گیاهانی در آنجا رشد میکردهاند.
- از فاصلهٔ ردپاها میتوان فهمید جانور تند رفته یا آهسته.
- فسیل حشرهها کم است، چون بدنشان کوچک است و استخوان یا صدف سخت ندارد.
- ایمنی: خاک و نمک و خمیر را نچش و دستهایت را بشوی.