جزوهٔ فصل ۲: مادّه تغییر میکند#
تغییر فیزیکی#
- در تغییر فیزیکی شکل، اندازه یا حالت مادّه عوض میشود، اما جنس مادّه عوض نمیشود و مادّهٔ تازهای ساخته نمیشود.
- مثال: پاره کردن کاغذ، آب شدن یخ، حل شدن شکر در آب.
- شکر حلشده از بین نرفته است؛ اگر آب بخار شود، دوباره دیده میشود.
تغییر شیمیایی#
- در تغییر شیمیایی مادّهای تازه با ویژگیهای دیگر (رنگ، بو، مزه) ساخته میشود.
- مثال: پختن نان، ترش شدن شیر، سوختن گاز، قهوهای شدن سیب.
- نشانهها: عوض شدن رنگ، بو یا مزه، ساخته شدن گاز، و سخت بودن برگشتن به حالت اول.
- حباب همیشه نشانهٔ تغییر شیمیایی نیست (آب جوش حباب دارد).
- دوغ گازدار: مخلوط کردن ماست و آب و نمک فیزیکی است؛ ساخته شدن گاز در چند روز شیمیایی است.
سریع یا کُند#
- سوختن گاز تند است؛ ماست شدن شیر، گازدار شدن دوغ و زنگ زدن کندند.
- گرما بیشتر تغییرها را تندتر و سرما آنها را کندتر میکند؛ مثلاً خراب شدن غذا (شیمیایی) و حل شدن قند (فیزیکی).
- رطوبت زنگ زدن آهن را تندتر میکند.
تغییر در خدمت زندگی#
- بعضی تغییرها بدون دخالت انسان رخ میدهند (آب شدن برف).
- انسان با ابزار مثل بیل و ماشین هم در بعضی تغییرها دخالت دارد (جادهسازی، شخم زدن).
- هر دخالت ممکن است فایده و ضرر داشته باشد.
- ایمنی: مواد را نچش، درِ ظرفی را که در آن گاز ساخته میشود نبند و آزمایشها را با یک بزرگتر انجام بده.