جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · علوم پنجم دبستان

فصل ۲: مادّه تغییر می‌کند

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

جزوهٔ فصل ۲: مادّه تغییر می‌کند#

تغییر فیزیکی#

  • در تغییر فیزیکی شکل، اندازه یا حالت مادّه عوض می‌شود، اما جنس مادّه عوض نمی‌شود و مادّهٔ تازه‌ای ساخته نمی‌شود.
  • مثال: پاره کردن کاغذ، آب شدن یخ، حل شدن شکر در آب.
  • شکر حل‌شده از بین نرفته است؛ اگر آب بخار شود، دوباره دیده می‌شود.

تغییر شیمیایی#

  • در تغییر شیمیایی مادّه‌ای تازه با ویژگی‌های دیگر (رنگ، بو، مزه) ساخته می‌شود.
  • مثال: پختن نان، ترش شدن شیر، سوختن گاز، قهوه‌ای شدن سیب.
  • نشانه‌ها: عوض شدن رنگ، بو یا مزه، ساخته شدن گاز، و سخت بودن برگشتن به حالت اول.
  • حباب همیشه نشانهٔ تغییر شیمیایی نیست (آب جوش حباب دارد).
  • دوغ گازدار: مخلوط کردن ماست و آب و نمک فیزیکی است؛ ساخته شدن گاز در چند روز شیمیایی است.

سریع یا کُند#

  • سوختن گاز تند است؛ ماست شدن شیر، گازدار شدن دوغ و زنگ زدن کندند.
  • گرما بیشتر تغییرها را تندتر و سرما آن‌ها را کندتر می‌کند؛ مثلاً خراب شدن غذا (شیمیایی) و حل شدن قند (فیزیکی).
  • رطوبت زنگ زدن آهن را تندتر می‌کند.

تغییر در خدمت زندگی#

  • بعضی تغییرها بدون دخالت انسان رخ می‌دهند (آب شدن برف).
  • انسان با ابزار مثل بیل و ماشین هم در بعضی تغییرها دخالت دارد (جاده‌سازی، شخم زدن).
  • هر دخالت ممکن است فایده و ضرر داشته باشد.
  • ایمنی: مواد را نچش، درِ ظرفی را که در آن گاز ساخته می‌شود نبند و آزمایش‌ها را با یک بزرگ‌تر انجام بده.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/science-5/ch-2-madde-taghyir-mikonad