جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · فارسی پنجم دبستان

فصل ۶: علم و عمل

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

واژه‌های فصل ۶#

  • کودک، طبیب، درمان، شفا: واژه‌های درس بوعلی؛ دانایی ↔ نادانی، نامدار ↔ گمنام.
  • چشمه و سنگ: یأس ↔ امید، سهل ↔ دشوار، ابرام = اصرار، خارا = سنگ سخت.
  • کار و تلاش: قناعت ↔ آزمندی، بردباری = شکیبایی، تدبیر = چاره‌اندیشی، پیرایه = زیور.
  • ابوریحان: تحقیق و پژوهش = بررسی برای شناخت حقیقت؛ نشیب ↔ فراز.
  • جوان و راهزن: صادق ↔ دروغ‌گو، شرمنده = خجل، ناپسند ↔ پسندیده.
  • نیایش: غافل ↔ آگاه، بیدار ↔ خفته، ضمیر = درون، معرفت = شناخت.

نکته‌های زبانی#

  • خوب دیدن: نگاه کردن با دقت و توجه به جزئیات؛ شروع دانایی است.
  • خوانش و فهم: لحن خواندن به شخصیت و حال شعر بستگی دارد (چشمه نرم، سنگ مغرور).
  • ترتیب واژه‌ها در جمله: در نثر کننده اول و فعل آخر می‌آید؛ در شعر برای وزن و قافیه جابه‌جا می‌شود.
  • تشبیه: سه بخش دارد: آنچه توصیف می‌شود، آنچه به آن مانند شده و واژهٔ شباهت (مانند، مثل، چون، همچون)؛ مثال: «پریدی چون پَرِ کاه» و «درختانند همچون خاکیان».
  • مَثَل و پیام حکایت: حکایت را خلاصه کن، پیامش را بگو، بعد مَثَل هماهنگ را پیدا کن؛ جوان و راهزن: «راستی، راه نجات است».

املا#

  • نذر با «ذ»؛ طبیب با «ط»؛ تجربه با «ج»؛ یأس با همزه؛ سهل با «ه».
  • قناعت با «ق» و «ع»؛ سور با «س»؛ تدبیر با «د».
  • خوارزم: «و» پس از «خ» خوانده نمی‌شود؛ حسود با «ح»؛ تحقیق با «ق».
  • صادق و صمیمی با «ص»؛ ضمیر با «ض»؛ غافل با «غ»؛ معرفت با «ع».

پیام درس‌ها#

  • وقتی بوعلی کودک بود: دانایی با دیدن، گوش دادن و پرسیدن شروع می‌شود.
  • چشمه و سنگ: پایداری و امید، مشکل بزرگ را هم باز می‌کند.
  • کار و تلاش: کار، قناعت و بردباری ارزش دارند و جوانی فرصت کار است.
  • همه چیز را همگان دانند: هیچ‌کس همه چیز را نمی‌داند؛ باید پرسید و از دیگران یاد گرفت.
  • جوان و راهزن: راست‌گویی حتی دل راهزن را عوض می‌کند.
  • نیایش: از خدا مهربانی، روشنی دل و بیداری می‌خواهیم.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/farsi-5/ch-6-elm-o-amal