جزوهٔ یک‌صفحه‌ای · فارسی پنجم دبستان

فصل ۴: نام‌آوران

درس‌ها، تمرین‌ها و آزمون این فصل

واژه‌های فصل ۴#

  • نام‌آور = سرشناس؛ دلاور = شجاع؛ منظّم ↔ نامنظّم؛ معاصر = هم‌دورهٔ ما.
  • فهرست: ردیف نام بخش‌های کتاب؛ کشمکش = درگیری.
  • سپیده = روشنایی پیش از طلوع؛ خجسته = مبارک؛ جاودان = همیشگی؛ اتحاد ↔ تفرقه.
  • غرور ↔ فروتنی؛ تشویق ↔ دلسرد کردن؛ تحسین = ستایش.
  • اندوه ↔ شادی؛ مهیب = ترسناک؛ رصدخانه: جای دیدن ستاره‌ها.
  • شرمسار = خجل؛ سرزنش ↔ تشویق؛ پوزش = عذرخواهی؛ آشیانه = لانه.
  • عاجز ↔ توانا؛ لاغر ↔ فربه؛ صحّت = سلامت.

نکته‌های زبانی#

  • گسترش جمله: با افزودن واژه‌هایی دربارهٔ زمان، مکان و چگونگی، جملهٔ کوتاه را کامل‌تر می‌کنیم؛ باران آمد ← دیروز عصر باران نرمی روی شهر بارید.
  • هم‌صدا، هم‌نوا، هم‌آوا: پیشوند «هم» یعنی با هم؛ مثل هم‌کلاس و هم‌میهن.
  • آمیز و انگیز: «آمیز» یعنی آمیخته با (مهرآمیز)، «انگیز» یعنی برانگیزنده (غم‌انگیز).
  • کاربرد واژه: از میان واژه‌های هم‌معنی، آنی را بگذار که با جمله جور است؛ کار دشوار، نان خشک.
  • بازنویسی: دوباره نوشتن داستان با زبان ساده و کوتاه، با همان ماجرا و شخصیت‌ها و پیام.
  • مثل و پیام حکایت: حکایت را خلاصه کن، پیامش را بگو، بعد مثلی را که همان پیام را می‌دهد پیدا کن.

املا#

  • منظّم با «ظ»؛ تأسیس با همزه؛ لاغر با «غ»؛ ضایع با «ض».
  • شُکوه (عظمت) با ضمه؛ شِکوه با کسره یعنی گلایه.
  • شکفته (باز شده) با «ک»؛ شگفتی (تعجب) با «گ».
  • خجسته، رصدخانه، اطبّا، صحّت، پوزش.

پیام درس‌ها#

  • نام‌آوران دیروز، امروز، فردا: بزرگان را بشناس تا خودت هم نام‌آور شوی.
  • سرای امید: با اتحاد و راه راست، روز پیروزی می‌رسد.
  • نام نیکو: هنر با استعداد، تمرین و فروتنی بزرگ می‌شود؛ نام نیک می‌ماند.
  • نقش خردمندان: قلم و دانش گاهی از شمشیر کارسازترند.
  • زال و سیمرغ (فردوسی، فرزند ایران): از روی ظاهر قضاوت نکن؛ دوازده بیت از شاهنامه در این بخش آمده است.
  • بوعلی و بانگ گاو: عقل سالم در بدن سالم است؛ پزشک دانا از راه حال خود بیمار درمانش کرد.

یادستان، همکلاس · yaadestan.com/school/farsi-5/ch-4-namavaran