واژههای فصل ۴#
- نامآور = سرشناس؛ دلاور = شجاع؛ منظّم ↔ نامنظّم؛ معاصر = همدورهٔ ما.
- فهرست: ردیف نام بخشهای کتاب؛ کشمکش = درگیری.
- سپیده = روشنایی پیش از طلوع؛ خجسته = مبارک؛ جاودان = همیشگی؛ اتحاد ↔ تفرقه.
- غرور ↔ فروتنی؛ تشویق ↔ دلسرد کردن؛ تحسین = ستایش.
- اندوه ↔ شادی؛ مهیب = ترسناک؛ رصدخانه: جای دیدن ستارهها.
- شرمسار = خجل؛ سرزنش ↔ تشویق؛ پوزش = عذرخواهی؛ آشیانه = لانه.
- عاجز ↔ توانا؛ لاغر ↔ فربه؛ صحّت = سلامت.
نکتههای زبانی#
- گسترش جمله: با افزودن واژههایی دربارهٔ زمان، مکان و چگونگی، جملهٔ کوتاه را کاملتر میکنیم؛ باران آمد ← دیروز عصر باران نرمی روی شهر بارید.
- همصدا، همنوا، همآوا: پیشوند «هم» یعنی با هم؛ مثل همکلاس و هممیهن.
- آمیز و انگیز: «آمیز» یعنی آمیخته با (مهرآمیز)، «انگیز» یعنی برانگیزنده (غمانگیز).
- کاربرد واژه: از میان واژههای هممعنی، آنی را بگذار که با جمله جور است؛ کار دشوار، نان خشک.
- بازنویسی: دوباره نوشتن داستان با زبان ساده و کوتاه، با همان ماجرا و شخصیتها و پیام.
- مثل و پیام حکایت: حکایت را خلاصه کن، پیامش را بگو، بعد مثلی را که همان پیام را میدهد پیدا کن.
املا#
- منظّم با «ظ»؛ تأسیس با همزه؛ لاغر با «غ»؛ ضایع با «ض».
- شُکوه (عظمت) با ضمه؛ شِکوه با کسره یعنی گلایه.
- شکفته (باز شده) با «ک»؛ شگفتی (تعجب) با «گ».
- خجسته، رصدخانه، اطبّا، صحّت، پوزش.
پیام درسها#
- نامآوران دیروز، امروز، فردا: بزرگان را بشناس تا خودت هم نامآور شوی.
- سرای امید: با اتحاد و راه راست، روز پیروزی میرسد.
- نام نیکو: هنر با استعداد، تمرین و فروتنی بزرگ میشود؛ نام نیک میماند.
- نقش خردمندان: قلم و دانش گاهی از شمشیر کارسازترند.
- زال و سیمرغ (فردوسی، فرزند ایران): از روی ظاهر قضاوت نکن؛ دوازده بیت از شاهنامه در این بخش آمده است.
- بوعلی و بانگ گاو: عقل سالم در بدن سالم است؛ پزشک دانا از راه حال خود بیمار درمانش کرد.