
فرق margin و padding چیست؟ راهنمای کامل با box model
padding فاصلهٔ داخلِ عنصر است، بینِ محتوا و border. margin فاصلهٔ بیرونِ عنصر است، بینِ border و عنصرهای اطراف. هر دو فضای خالی میسازند، ولی padding جزوِ خودِ عنصر حساب میشود و پسزمینه و ناحیهٔ کلیکش را بزرگ میکند، در حالی که margin بیرون از آن است و شفاف میماند.
قاعدهٔ کوتاه: اگر میخواهی محتوا از لبههای خودِ جعبه فاصله بگیرد، padding. اگر میخواهی جعبه از همسایههایش فاصله بگیرد، margin.
box model: چهار لایهٔ هر عنصر
مرورگر هر عنصر را یک جعبه با چهار لایه میبیند، از داخل به بیرون:
+--------------- margin ---------------+
| +------------ border -------------+ |
| | +-------- padding ----------+ | |
| | | content | | |
| | +---------------------------+ | |
| +---------------------------------+ |
+--------------------------------------+
content: خودِ متن یا تصویر.padding: فاصلهٔ محتوا تاborder.border: خطِ دورِ جعبه.margin: فاصلهٔ جعبه تا بیرون.
این کد را ببین:
.card {
padding: 16px;
border: 2px solid #2c2114;
margin: 24px;
background-color: #f6edda;
}
رنگِ پسزمینه تا زیرِ padding و border میرسد و در margin نیست. همین یک جمله نصفِ تفاوتِ این دو است.
فرقها در یک جدول
| ویژگی | padding |
margin |
|---|---|---|
| جایگاه | داخلِ border |
بیرونِ border |
| پسزمینهٔ عنصر | زیرش دیده میشود | شفاف است |
| ناحیهٔ کلیک | جزوِ عنصر است | جزوِ عنصر نیست |
| مقدار منفی | مجاز نیست | مجاز است |
مقدار auto |
ندارد | دارد و برای وسطچین به کار میرود |
| ادغام با همسایه | هیچوقت | در حالت عمودی، بله |
تفاوتی که در عمل حس میشود: ناحیهٔ کلیک
فرض کن لینکی در منو داری و میخواهی روی موبایل راحتتر لمس شود:
.menu a {
display: inline-block;
padding: 12px 16px;
}
با padding، فضای دورِ متن هم قابلِ کلیک است. اگر همین فاصله را با margin میساختی، ظاهر شبیه میشد ولی کاربر باید دقیقاً روی نوشته میزد. برای همین در هر چیزی که روی آن کلیک میشود، padding انتخابِ درست است.
آن display: inline-block هم بیدلیل نیست، که چند خط پایینتر میگوییم.
اثرش روی عرض: box-sizing
در رفتارِ پیشفرض، width فقط اندازهٔ محتواست و padding و border به آن اضافه میشوند:
.box {
width: 300px;
padding: 20px;
border: 2px solid;
}
عرضِ نهایی اینجا 300 + 20 + 20 + 2 + 2 = 344px است. خیلیها همینجا تعجب میکنند که جعبهشان از ستون بیرون زده.
با box-sizing: border-box عرضی که مینویسی، کلِ جعبه تا border است و محتوا جمع میشود:
*, *::before, *::after {
box-sizing: border-box;
}
حالا همان .box دقیقاً 300px است و محتوا 300 − 40 − 4 = 256px. margin در هر دو حالت خارج از این حساب است و عرضِ خودِ عنصر را عوض نمیکند، فقط فضای بیرونی میگیرد.
margin collapse: رفتار عجیبی که padding ندارد
این بزرگترین تفاوتِ پنهان است. دو margin عمودیِ مجاور، با هم جمع نمیشوند؛ بزرگترشان میماند:
h2 { margin-bottom: 30px; }
p { margin-top: 20px; }
فاصلهٔ بینِ این دو 30px است، نه 50px. این باگ نیست؛ برای متن رفتارِ مفیدی است، چون پاراگرافهای پشتِ سرِ هم فاصلهٔ دوبرابر نمیگیرند.
دو حالتِ دیگر هم دارد:
- والد و اولین فرزند. اگر بینِ
marginوالد و فرزندِ اولشpaddingیاborderنباشد،marginفرزند از والد بیرون میزند. نشانهاش این است که بهh1داخلِ یک بخشmargin-topمیدهی و کلِ بخش پایین میرود، نه خودِh1. - عنصرِ خالی.
marginبالا و پایینِ یک عنصرِ خالی هم میتواند با هم ادغام شود.
راهحلِ حالتِ والد ساده است: به والد کمی padding بده، یا آن را display: flow-root کن.
ادغام فقط در جهتِ عمودی و در جریانِ عادی است. margin افقی ادغام نمیشود، و داخلِ flex و grid هم margin فرزندها ادغام نمیشود.
جای دیگری که margin کار میکند و padding نه
وسطچینِ افقی. فقط margin مقدارِ auto میگیرد:
.page {
max-width: 720px;
margin: 0 auto;
}
این کار وقتی جواب میدهد که عنصر block باشد و عرضش از والد کمتر. بدونِ max-width یا width، فضایی برای تقسیم نمیماند.
مقدار منفی. margin: -8px عنصر را به سمتِ همسایه میکشد و گاهی برای همپوشانی به کار میرود. padding منفی معتبر نیست و مرورگر نادیدهاش میگیرد. اگر عناصر روی هم افتادند و ترتیبشان مهم شد، بحثِ z-index وارد میشود.
نوشتن کوتاه و یک نکته برای سایت فارسی
هر دو از همان ترتیبِ ساعتگرد پیروی میکنند، از بالا شروع:
padding: 10px; /* har chahar taraf */
padding: 10px 20px; /* bala-paeen | chap-rast */
padding: 10px 20px 30px; /* bala | chap-rast | paeen */
padding: 10px 20px 30px 5px;/* bala | rast | paeen | chap */
این ترتیب در صفحهٔ راستبهچپ عوض نمیشود: left همیشه چپ است، حتی وقتی متن از راست شروع میشود. برای همین در سایتِ فارسی، ویژگیهای منطقی راحتترند:
.note {
padding-inline-start: 16px; /* samt-e shoru-e matn */
margin-block-end: 24px; /* paeen */
}
inline-start در صفحهٔ RTL سمتِ راست است و در LTR سمتِ چپ، پس برای هر دو جهت یک کد کافی است.
عنصرهای inline استثنا هستند
روی یک span یا a عادی، margin و padding عمودی فضای بینِ خطها را زیاد نمیکنند. padding پسزمینه را بزرگتر نشان میدهد، ولی خطهای بالا و پایین جابهجا نمیشوند؛ پس ممکن است روی متن بیفتد. برای همین در مثالِ منو از inline-block استفاده کردیم.
کدام را انتخاب کنیم؟
| میخواهی… | انتخاب |
|---|---|
| متن از لبهٔ کارت فاصله بگیرد | padding |
| ناحیهٔ کلیک بزرگتر شود | padding |
| پسزمینه دورِ محتوا پر شود | padding |
| دو کارت از هم فاصله بگیرند | margin یا gap |
| بخشها زیرِ هم با فاصله بیایند | margin |
| جعبه را افقی وسطچین کنی | margin: 0 auto |
یک گزینهٔ سوم هم هست: برای فاصلهٔ بینِ فرزندان در flexbox یا grid، gap تمیزتر از margin است، چون فقط بینِ عناصر فاصله میگذارد و لبهها را دست نمیزند.
با DevTools ببین، نه با حدس
روی صفحه راستکلیک کن و Inspect را بزن. در تبِ Computed نموداری از همین چهار لایه میبینی و با بردنِ نشانگر روی هر لایه، مرورگر آن را روی صفحه رنگی میکند. اگر فاصلهای میبینی و نمیدانی از کجا آمده، اینجا در چند ثانیه معلوم میشود که margin است یا padding. و اگر مقدارِ خطخورده دیدی، آن قاعده به قاعدهٔ دیگری باخته؛ دلیلش در cascade و specificity است.
جمعبندی
padding برای فضای داخلِ جعبه است و margin برای فضای بینِ جعبهها. پسزمینه و کلیک به padding تعلق دارند، و auto، مقدارِ منفی و ادغام به margin. اگر میخواهی box model را با آزمایشگاهی که همان لحظه نتیجه را نشانت میدهد تمرین کنی، خودآموز تاروپود در ترمِ CSS سراغش میرود.
اگر میخواهی این موضوع را کامل یاد بگیری
خودآموز HTML و CSS
آموزش HTML و CSS از صفر تا ساختن سایت واقعی. متنمحور، با آزمایشگاه زندهٔ داخل مرورگر و اصطلاحهای اصیل.
- ۷ ترم
- ۷۱ فصل
- همهٔ فصلها رایگان




